Kullanıcı odaklı sistematik model önerisi: Peynir ambalajı tasarımında çok boyutlu bir yaklaşım
User-centered systematic model proposal: A multidimensional approach to cheese packaging design
- Tez No: 1009550
- Danışmanlar: PROF. DR. SERKAN GÜNEŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Ambalaj tasarım, Endüstriyel tasarım, Grafik tasarımı, Gıda ambalajı, Temel gıda ürünleri, Packaging design, Industrial design, Graphic design, Food packaging, Basic food products
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, peynir ambalajı tasarımında kullanıcı beklentileri, teknik gereklilikler ve yasal düzenlemeler arasındaki ilişkileri sistematik bir karar çerçevesi içinde incelemektedir. Peynirin üretim yöntemleri, olgunlaşma süreçleri ve duyusal özellikleri bakımından yüksek çeşitlilik göstermesi, ambalaj tasarımında hem ürün tipine özgü teknik gereksinimlerin hem de kullanıcı algısına ilişkin beklentilerin birlikte ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Araştırmada ilk olarak MoSCoW önceliklendirme yaklaşımı kullanılarak yasal düzenlemeler, sektör uygulamaları ve standartlar çerçevesinde peynir ambalajlarına ilişkin gereksinimler sınıflandırılmıştır. Bu analizden elde edilen bulgular tematik olarak yeniden düzenlenmiş ve Kalite Evi analizinde kullanılacak kullanıcı gereksinimlerinin belirlenmesine temel oluşturmuştur. Ardından Kalite Evi matrisi aracılığıyla kullanıcı beklentileri ile tasarım ve teknik kriterler arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Analiz sürecinde peynir ürünleri, ambalaj performansı açısından farklı teknik gereksinimlere sahip taze peynirler ve olgunlaştırılmış peynirler olmak üzere iki temel kategori üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, kullanıcı güveni, kullanım kolaylığı, sürdürülebilirlik ve görünürlük gibi algısal beklentilerin; sızdırmazlık, bariyer özellikleri, malzeme dayanımı ve etiketleme düzeni gibi teknik kararlarla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Taze peynir ambalajlarında sızdırmazlık ve kolay açılabilirlik ön plana çıkarken, olgunlaştırılmış peynir ambalajlarında malzeme dayanımı, koruma performansı ve güven algısını destekleyen görsel göstergeler daha belirleyici olmuştur. Sonuç olarak çalışma, kullanıcı verileri, üretim gereksinimleri ve yasal düzenlemeleri birlikte ele alan kullanıcı odaklı bir tasarım yaklaşımı önermekte ve ambalaj tasarımında farklı gereksinim türlerinin bütüncül biçimde değerlendirilmesine olanak tanıyan sistematik bir karar çerçevesi sunmaktadır. Geliştirilen yaklaşım, kullanıcı beklentilerinin yüksek çeşitlilik gösterdiği ve teknik kısıtlarla dengelenmesi gereken diğer ürün geliştirme süreçleri için de uyarlanabilir bir yöntemsel çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationships between user expectations, technical requirements, and regulatory constraints in cheese packaging design within a systematic decision framework. The diversity of cheese in terms of production methods, maturation processes, and sensory characteristics requires packaging design to address both product-specific technical requirements and expectations related to user perception simultaneously. In the research, the MoSCoW prioritization approach was first applied to classify requirements related to cheese packaging within the framework of regulations, sectoral practices, and standards. The findings obtained from this analysis were then reorganized thematically and formed the basis for identifying the user requirements to be used in the House of Quality analysis. Subsequently, the relationships between user expectations and design and technical criteria were analyzed through the House of Quality matrix. During the analysis, cheese products were evaluated through two main categories with different packaging performance requirements: fresh cheeses and aged cheeses. The findings indicate that perceptual expectations such as user trust, ease of use, sustainability, and visibility are directly associated with technical decisions including sealing performance, barrier properties, material durability, and labeling arrangement. While sealing performance and ease of opening emerge as prominent requirements in fresh cheese packaging, material durability, protection performance, and visual cues supporting trust become more decisive in aged cheese packaging. As a result, the study proposes a user-oriented design approach that integrates user data, production requirements, and regulatory constraints, and presents a systematic decision framework that enables the holistic evaluation of different types of requirements in packaging design. The proposed approach also provides an adaptable methodological framework for other product development processes in which diverse user expectations must be balanced with technical constraints.
Benzer Tezler
- Yangın güvenlikli yapı tasarımında kullanıcı odaklı bir model önerisi
A user-centered model proposal for fire-safe building design
HÜSNİYE SUEDA YILDIRIM
- Tarihi ahşap iskelet yapıların enerji etkin iyileştirilmesinde bir model önerisi
A model proposal for the energy-efficient retrofitting of historic timber-frame structures
SEMA KARPUZİ
- İç duvarlarda ürün seçimine yönelik karar destek önerisi
Deci̇si̇on support recommendati̇on for product selecti̇on i̇n interi̇or walls
ELİF NUR KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİH SERKAN USTAOĞLU
- Engelli bireyler için erişilebilir kültür turizmi: Türkiye Kültür Yolu Festivaline yönelik kapsayıcı bir model geliştirme
Accessible cultural tourism for disabled individuals: Developing an inclusive model for Turkiye Cultural Road Festival
HACER ELAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TurizmSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİT OĞUZ KİPER
- İnşaat projelerinde akıllı mobil cihazlarla desteklenen verimlilik kontrol sistemi önerisi ve kullanım deneyimleri hakkında inceleme
Smart mobile devices integrated productivity control system proposal and analysis of user experiences in the construction projects
ONUR KEREM ÖRENLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ ARTAN