İş yeri bilinçli farkındalık eğitim programının geliştirilmesi: Tasarım, uygulama ve değerlendirme
Development of a workplace bi̇li̇nçli̇ farkindalik training program: Design, implementation and evaluation
- Tez No: 1009565
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT ALCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, Hizmet içi eğitim programları, Mindfulness, In service training programs
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilinçli farkındalık (mindfulness), çalışan refahı ve örgütsel etkinlik üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle giderek önem kazanmasına rağmen, örgütsel davranış literatüründe daha kapsamlı biçimde incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Mevcut çalışmaların çoğunlukla psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında ve üniversite öğrencileri üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Oysa yoğun rekabet, artan iş yükü, hızlı değişim ve tükenmişlik gibi günümüz iş yaşamı koşulları dikkate alındığında, bilinçli farkındalığın çalışma yaşamı bağlamında ve yetişkin öğrenme ilkeleri doğrultusunda ele alınması önem taşımaktadır. Çalışmanın amacı, çalışan yetişkinlerin bilinçli farkındalık uygulamalarını iş ve kişisel yaşamlarına entegre etmeye yönelik yeterlik ve görüşlerini belirleyerek, bu bulgular doğrultusunda bir İş Yeri Bilinçli Farkındalık Programı tasarlamak, uygulamak ve etkinliğini değerlendirmektir. Araştırma, çok aşamalı karma desen ile yürütülmüştür. İlk aşamada ihtiyaç analizi, ikinci aşamada ise programın etkililiğini belirlemeye yönelik deneysel işlem gerçekleştirilmiştir. İhtiyaç analizi, iş hayatında aktif çalışan 12 yetişkin ve 6 bilinçli farkındalık uzmanı ile; deneysel işlem ise programa katılmayı kabul eden 12 yetişkin ile yürütülmüştür. Program, 12 özel sektör çalışanına çevrim içi olarak 10 oturum ve toplam 20 saat olarak uygulanmıştır. Nicel veriler 'İş Yeri Bilinçli Farkındalık Ölçeği' ve 'Program Değerlendirme Formu' ile; nitel veriler ise 'Uzman Görüşme Protokolü', 'Uygulama Öncesi Katılımcı Görüşme Protokolü' ve 'Uygulama Sonrası Katılımcı Görüşme Protokolü' ile 'Öğrenme Günlükleri' aracılığıyla toplanmıştır. Nicel analizde betimsel istatistikler, ilişkili örneklemler t-t testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi; nitel analizde betimsel analiz kullanılmıştır. Bulgular, çalışanların bilinçli farkındalık uygulamalarına ihtiyaç duyduğunu; programın az teori–çok pratik, etkileşimli ve formal değerlendirmeden uzak olması gerektiğini göstermiştir. Program sonunda katılımcıların bilinçli farkındalık düzeylerinde anlamlı artış görülmüş; farkındalık uygulamalarını iş yaşamına aktarabildikleri belirlenmiştir. Ayrıca AN'ı fark etme, psikolojik iyi oluş, stres yönetimi ve kendine alan açma konularında olumlu katkılar sağladığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, İş Yeri Bilinçli Farkındalık Programının çalışan yetişkinlere yönelik hizmet içi eğitim ve kurumsal gelişim programları içine yapılandırılmış biçimde yerleştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Although mindfulness has gained increasing importance due to its positive effects on employee well-being and organizational effectiveness, it still requires more comprehensive examination in the organizational behavior literature. Considering today's working conditions such as intense competition, increasing workload, rapid change, and burnout, it is important to address mindfulness within working life and in line with adult learning principles. The aim of this study is to determine working adults' competencies and views regarding integrating mindfulness practices into their professional and personal lives and based on these findings, to design, implement, and evaluate a Workplace Mindfulness Program. The study was conducted using a multistage mixed-methods design. In the first stage, a needs analysis was carried out, and in the second stage, an experimental procedure was implemented to evaluate the program's effectiveness. The needs analysis was conducted with 12 employed adults and 6 mindfulness experts, while the experimental phase involved 12 adults who voluntarily participated in the program. The program was delivered online to 12 private sector employees in 10 sessions for a total of 20 hours. Quantitative data were collected through the Workplace Mindfulness Scale and the Program Evaluation Form, while qualitative data were obtained through interview protocols and learning journals. Descriptive statistics, paired samples t-test, and Wilcoxon signed-rank test were used for quantitative analysis, while descriptive analysis was employed for qualitative data. The findings showed that employees need mindfulness practices in working life and that the program should emphasize less theory, more practice, interaction, and no formal assessment. Participants' mindfulness levels increased significantly, and they were able to transfer mindfulness practices into their work lives. Positive contributions were also found in present-moment awareness, psychological well-being, stress management, and creating personal space. Based on these results, integrating the Workplace Mindfulness Program into in-service training and institutional development programs is recommended.
Benzer Tezler
- 0-12 aylık bebeklere yönelik duyu temelli bebeklerle aile oyun eğitim programının bebeklerin gelişimine etkisi
The effect of sensory-based family play education program for 0-12 months old babies on the development of babies
AYŞE DİLŞAD ATALAR
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELMA TUĞRUL
- Denizyolu tehlikeli yük taşımacılığında liman çalışanlarının genel farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of general awareness of dockworkers in maritime dangerous cargo transport
ÖZGE ESKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA TAVACIOĞLU
- Kültüre duyarlı stres programının yaşam doyumu, bilinçli farkındalık ve stres düzeylerine etkisi
Effects of culturally responsive stress program on life satisfaction, mindfulness and stress levels
HALİL İBRAHİM ÖZOK
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUAT TANHAN
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- İlköğretim sosyal bilgiler dersinde müze ile eğitimin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi: Samsun ili örneği
In elementary education social sciences class, evaluation of education through museums based on the teacher and student opinions: Samsun province example
ŞULE EGÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALPER KESTEN