Yüksek teknoljili ürün ihracatının belirleyicileri MIKTA ülkeleri üzerine ekonometrik bir analiz
Determinants of high-technology product exports: An econometric analysis on the MIKTA countries
- Tez No: 1009630
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA METE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: MIKTA, yüksek teknoloji ihracatı, lojistik performans, uluslararası ticaret, panel veri analizi, Lojistik 4.0, Lojistik, Teknoloji yoğun üretim, Teknoloji ürünü, MIKTA, high-technology exports, logistics performance, international trade, panel data analysis, Logistics 4.0, Logistics, Technology intensive production, Technology product
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde teknolojik yeniliklerin hız kazanması, ülkeler arasındaki rekabetin daha da yoğunlaşmasına neden olmakta; bu durum ekonomik büyüme ile yüksek teknolojili ürün ihracatı arasındaki ilişkinin önemini artırmaktadır. Küreselleşme ve ekonomik dışa açıklık süreçlerinin hızlanmasıyla birlikte ülkeler, katma değeri yüksek ürünlerin üretimini ve ihracatını artırarak sürdürülebilir ekonomik büyüme ve uluslararası rekabet avantajı elde etmeyi hedeflemektedir. Bu doğrultuda özellikle teknoloji yoğun sektörlerde uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmaya yönelik stratejiler geliştirilmekte ve küresel ölçekte çeşitli iş birlikleri ve politika uygulamalarıyla desteklenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, G20 ülkeleri arasında yer alan ve MIKTA grubunu oluşturan ülkeler özelinde yüksek teknolojili ürün ihracatını belirleyen faktörlerin sektörel düzeyde yüksek teknoloji ihracatı üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada yüksek teknoloji sektörleri, Eurostat ve OECD tarafından yapılan sınıflandırmalar esas alınarak belirlenmiş; havacılık ve uzay sanayi, silah ve mühimmat sanayi, bilgisayar ve ofis teknolojileri, elektrik ve telekomünikasyon, bilimsel araç ve ekipmanlar sektörleri analiz kapsamına dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan 2001–2023 dönemi veriler Dünya Bankası ve UN Comtrade veri tabanlarından elde edilmiştir. Çalışmada öncelikle nitel araştırma yöntemi olarak SWOT analizi uygulanmıştır. Ardından nicel analiz yöntemi kapsamında panel veri ekonometrisi kullanılmıştır. Bu sayede ülkelerin yalnızca makroekonomik göstergeleri değil, aynı zamanda kurumsal kapasiteleri ve stratejik avantajları da çok boyutlu bir analiz çerçevesinde değerlendirilmiştir. Panel veri analizi kapsamında gerçekleştirilen ön testlerin ardından, yatay kesit bağımlılığı ve heterojenliği dikkate alan güçlü bir katsayı tahmincisi olan AMG yöntemi kullanılarak yüksek teknolojili ürün ihracatının sektörel belirleyicileri ampirik olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, söz konusu belirleyici faktörlerin yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerindeki etkilerinin sektörler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, MIKTA ülkelerinin yüksek teknoloji ihracat performanslarının geliştirilmesine yönelik politika önerileri sunmakta ve uluslararası ticaret ve lojistik literatürüne katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The rapid acceleration of technological innovation in today's global economy has intensified competition among countries, thereby increasing the importance of the relationship between economic growth and high-technology exports. With the advancement of globalization and economic openness, countries aim to achieve sustainable economic growth and gain international competitive advantage by increasing the production and export of high value-added products. In this context, strategies are being developed to enhance competitiveness in international markets, particularly in technology-intensive sectors, and these strategies are supported by global collaborations and policy implementations. The main objective of this study is to analyze the determinants of high-technology product exports at the sectoral level, focusing on the countries that are members of the G20 and constitute the MIKTA group. High-technology sectors are identified based on the classifications of Eurostat and OECD, including aerospace, arms and ammunition, computers and office machinery, electrical and telecommunications, and scientific instruments. The dataset covers the period from 2001 to 2023 and is obtained from the World Bank and UN Comtrade databases. The study first employs SWOT analysis as a qualitative research method. Subsequently, panel data econometric techniques are applied as part of the quantitative analysis. This approach enables a multidimensional evaluation of not only macroeconomic indicators but also institutional capacities and strategic advantages of the countries. Following preliminary panel data tests, the Augmented Mean Group (AMG) estimator—an advanced method that accounts for cross-sectional dependence and heterogeneity—is employed to empirically examine the sectoral determinants of high-technology exports. The empirical findings reveal that the effects of these determinants on high-technology exports vary across sectors. These results provide policy implications for improving the high-technology export performance of MIKTA countries and contribute to the literature on international trade and logistics.
Benzer Tezler
- Seçilmiş ülkeler için yüksek teknolojili ürün ihracatının belirleyicileri
Determinants of high-tech exports for selected countries
CANSU FIRTINA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonomiKütahya Dumlupınar Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN YAŞAR
- Ar-Ge harcamaları ve yüksek teknolojili ürün ihracatının ekonomik kalkınmaya etkileri; bazı OECD ülkeleri için panel veri analizi
The effects of research and development (R&D) expenditures and high technology product export on economic development; panel data analysis for some OECD countries
EMİNE ALAK
- Doğrudan Yabancı Yatırımların ihracat ürün kalitesi üzerindeki etkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerine Panel Veri Analizi
Impact of Foreign Direct Investments on export product quality: Panel Data Analysis on developed ve developing countries
OSMAN DEĞER
Doktora
Türkçe
2021
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KALELİ
- Teknoloji yoğunluğuna göre ihracatın belirleyicileri: E-7 ve G-7 ülkeleri üzerine panel veri analizleri
Determinants of export by technology intensity: Panel data analysis on G-7 and E-7 countries
SÜMEYYE UZUN
Doktora
Türkçe
2024
EkonomiKaradeniz Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KEMAL DEĞER
- Yüksek teknolojili ürün ihracatının ekonomik büyümeye etkisi: OECD örneği
Impact of commodity export with high technology on economic growth: OECD case
OSMAN TAŞTEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiNecmettin Erbakan Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ŞAHBAZ