Türkçe Sözlük'te tanıksız maddelere tanık önerileri (K-Z maddeleri)
Witness suggestions for articles without witnesses (K-Z articles) in Turkish Dictionary
- Tez No: 1009634
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ERDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil bilim, Sözlükbilim, Türkiye Türkçesi, Linguistics, Lexicology, Türkiye Turkish
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sözlüklerde bir sözcüğün sadece tanımını vermek, her zaman tek başına yeterli değildir. Bunu anlam ve bağlama uygun örnek cümlelerle de desteklemek -yani, tanık göstermek- gerekmektedir. Bu yöntem, sözcüğün dil içinde nasıl kullanıldığını doğrudan örneklendirmesinin yanında, dilin yazılı metinleri ile yazar ve şairlerinin tanıtılması gibi daha pek çok konuda da sözlüğü daha işlevsel ve zengin bir hâle getirir. Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Türkçe Sözlük'e bu açıdan bakıldığında pek çok sözcük için tanık gösterilmiş olduğu görülür. Bununla beraber, tanık gösterilmemiş ve tanık ihtiyacı duyulan maddelerden de söz etmek mümkündür. Söz konusu maddeler için önerilecek yeni tanıklar, hem Sözlük'ün bu açıdan daha da zenginleşmesine hem de sözlük kullanıcılarının Sözlük'ten daha iyi yararlanmasına katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada, Türkçe Sözlük'teki tanıksız maddelere uygun örnek cümleler sunmak amaçlanmıştır. Bunun için, Türk Dil Kurumu tarafından 2023 yılında yayımlanan 12. baskı esas alınmıştır. Araştırma, sözlüğün 2. cildi (K-Z maddeleri) ile sınırlandırılmıştır. Çalışma süresince Türk düşünce ve edebiyat dünyasının öne çıkan kalemlerinden 97 yazar, şair ve bilim insanına ait 285 eser taranmıştır. Bu isim ve eserlerinin belirlenmesinde, Türkçe Sözlük'ün güncel baskısında yer alan tanıklar esas alınmıştır. Araştırma sonucunda K-Z aralığındaki tanıksız maddelerden 1705 tanesine tanık önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
In dictionaries, simply providing a definition of a word is not always sufficient. It is necessary to support this definition with appropriate example sentences that reflect the meaning and context – that is, to provide evidence. This method, in addition to directly illustrating how the word is used within the language, makes the dictionary more functional and richer in many other areas, such as introducing the written texts of the language and its writers and poets. Looking at the Turkish Dictionary prepared by the Turkish Language Association from this perspective, it is seen that many words are provided with evidence. However, it is also possible to mention entries that lack evidence and need it. Proposing new evidence for these entries will both enrich the dictionary in this respect and enable dictionary users to benefit more from it. This study aims to provide appropriate example sentences for entries in the Turkish Dictionary that lack evidence. For this purpose, the 12th edition published by the Turkish Language Association in 2023 has been used as the basis. The research is limited to Volume 2 of the dictionary (K-Z entries). During the study, 285 works by 97 prominent writers, poets, and scientists from the Turkish intellectual and literary world were examined. In determining these names and their works, the witnesses included in the current edition of the Turkish Dictionary were used as the basis. As a result of the research, witnesses were suggested for 1705 entries in the range K-Z that lacked witnesses.
Benzer Tezler
- Türkçe sözlük'te özel ad kaynaklı sözler
The words origined from proper names in (TS)
EFSUN BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Dilbilimİstanbul Aydın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ
- Türkçe sözlük'te anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi
Amelioration and degeneration in“Türkçe sözlük”
ALİ ÖZKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ
- Türkçe sözlük'te kıyafet adları
Clothes names in the Turkish dictionary
SONER TOKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıKırklareli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAKUP YILMAZ
- Türkçe Sözlük'te evlilik kavramı (Adlar ve eylemler)
Concept of marriage in Turkish Dictionary (Nouns and verbs)
DİLEK BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DilbilimKırklareli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAKUP YILMAZ
- Türkçe Sözlük 'te anlam genişlemesi ve anlam daralması
Meaning expansion and meaning narrowing in“Türkçe Sözlük”
KUBİLAY YURDUSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAZİM YETİŞ