İslam dünyasında ve Batı'da girişimciliğin tarihsel gelişimi ve karşılaştırmalı analizi
Historical development and comparative analysis of entrepreneurship in the Islamic world and the West
- Tez No: 1009640
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHAN GÖKLEMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Ekonomi, Tarih, Religion, Economics, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, girişimciliği yalnızca ekonomik kazanç elde etme süreci olarak değil; tarihsel, kurumsal ve zihniyet temelli bir toplumsal kurum olarak ele almaktadır. Hem Batı hem de İslam dünyasında tarih boyunca benzer işlevleri üstlenen tüccar sınıfı üzerinden gelişen girişimcilik, coğrafi, siyasi ve düşünsel koşullara göre farklı biçimlerde şekillenmiştir. Çalışma, girişimcilik kurumunun evrensel bir öz taşımasına rağmen, her toplumda dinî düşünce, ahlaki değerler ve kurumsal yapılarla birlikte yeniden biçimlendiği hipotezinden hareket etmektedir. Niteliksel ve tarihsel karşılaştırmalı analiz yöntemiyle yürütülen araştırmada, Batı'da Reform sonrası gelişen seküler ve birey temelli girişimcilik modeli ile İslam dünyasında Ehl-i Rey'den Ehl-i Hadis'e evrilen zihniyetin girişimcilik üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çerçevede, ahlaki sorumluluk ile çıkar motivasyonu arasında denge kuran özgür ve hesap verebilir bir girişimci modeli önerilmiştir.“Etik felç”ve“çıkar zehirlenmesi”kavramlarıyla desteklenen model, oyun teorisinden Tit-for-Tat stratejisiyle ilişkilendirilmiş ve İslam girişimciliği için teorik bir çerçeve sunulmuştur. Bu bağlamda tez, İslam dünyasında girişimciliğin gelişebilmesi için sadece faizsiz finansal araçların değil; zihniyet dönüşümü, kurumsal inşa ve kamu politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Çalışma, literatürdeki normatif ve teknik yaklaşımların ötesine geçerek girişimciliği etik, tarihsel ve yapısal boyutlarıyla ele alan bütüncül bir katkı sunmaktadır. Bununla birlikte, ampirik saha verisine dayanmaması ve geniş medeniyet havzalarını karşılaştırırken kaçınılmaz bazı genellemeler içermesi, çalışmanın temel sınırlılıkları arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
This study approaches entrepreneurship not merely as a process of economic profit-making, but as a historically, institutionally, and ideationally grounded social institution. Throughout history, entrepreneurship has taken different forms in the Western and Islamic worlds, primarily shaped through the merchant class, which has served similar functions across both contexts. Although the institution of entrepreneurship possesses a universal core, the study is based on the hypothesis that it is reshaped in every society through religious thought, moral values, and institutional structures. Employing a qualitative and historically comparative method, the research examines the evolution of a secular, individual-centered model of entrepreneurship in the West -especially after the Reformation- alongside the transformation of Islamic entrepreneurial thought from the rationalist ahl al-ra'y tradition to the more conservative ahl al-hadith approach. Within this framework, a model of the entrepreneur is proposed as a free, accountable actor who balances moral responsibility with the pursuit of self-interest. The model is supported by the concepts of“ethical paralysis”and“interest poisoning,”and is linked to the Tit-for-Tat strategy from game theory to offer a theoretical framework for Islamic entrepreneurship. The thesis argues that in order for entrepreneurship to develop in the Islamic world, it is not sufficient to rely solely on interest-free financial tools; rather, a comprehensive transformation involving mindset, institutional reform, and public policy is necessary. The study offers a holistic contribution that moves beyond normative and technical approaches in the literature by examining entrepreneurship through ethical, historical, and structural dimensions. However, the study's primary limitations include its lack of empirical field data and the necessity of certain generalizations due to the comparison of vast civilizational contexts.
Benzer Tezler
- Batı'da islamofobi ve medya: Fransa örneği
Islamophobia and media in the west: The example of France
GÜLBAHAR SAYIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
SosyolojiAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CEM ŞAHİN
- Klasik Batı ve İslam düşüncelerinde siyasi iktidarın meşruiyeti üzerine yaklaşımlar: Mukayeseli bir inceleme
Approaches on political legitimacy in classical Western and Islamic thought: A comparative study
MEHMET CAN KAPTANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM ÖZDEMİR
- Bernard Lewis'e göre İslam dünyasında inanç, kimlik, gelenek ve mekân
Faith, identity, tradition and space in the Islamic world according to Bernard Lewis
KÜBRA KAYTAN
- Arabic into latin: 10th – 12th centuries translations in europe
Avrupa'da 10. – 12. yüzyıllarda arapça'dan latinceye çeviriler
EVREN ERCEYLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Felsefeİbn Haldun ÜniversitesiMedeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPARSLAN AÇIKGENÇ