İlkokullarda değerler eğitimi kapsamında örtük programın rolü: Öğretmen görüşleri
The role of the hidden curriculum in values education in primary schools: Teachers' views
- Tez No: 1009743
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAVUZ ERCAN GÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Değerler eğitimi, örtük program, ilkokul, öğretmen görüşler, Values education, hidden curriculum, primary school, teacher opinions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul kademesinde yürütülen değerler eğitimi sürecinde örtük programın işlevsel rolünü ve bu mekanizmanın değer aktarımındaki yansımalarını, sürecin en temel öznesi olan sınıf öğretmenlerinin görüş, deneyim ve algıları üzerinden derinlemesine incelemektir. Nitel araştırma paradigması çerçevesinde durum çalışması deseniyle tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu, yurt içi ve yurt dışında bulunan Türk devlet ilkokullarında görev yapan en az 5 yıl mesleki deneyime sahip 15 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen katılımcılardan veriler, yarı yapılandırılmış mülakatlar ve formlar aracılığıyla toplanmış olup, elde edilen bulgular içerik ve tematik analiz yöntemleriyle çözümlenmiştir. Veriler, Bandura'nın Sosyal Öğrenme Teorisi çerçevesinde analiz edilmiş ve araştırma sonucunda altı ana tema ortaya çıkmıştır: örtük programa ilişkin öğretmen farkındalığı, öğretmen rol modelliği ve değer aktarımı, okul ortamının örtük değer aktarımındaki rolü, biz duygusu ve sosyal öğrenme, dış etkenlerin rolü ve öğretmenin karşılaştığı engeller, sistem düzeyinde öneriler ve beklentiler. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin büyük çoğunluğu örtük programın değerler eğitimindeki yüksek etkisinin farkındadır. Değer aktarımının büyük oranda öğretmenin“kasıtlı rol modelliği”ve“fırsat eğitimi”ile gerçekleştiği, ancak öğretmenlerin bazen bilinçsiz davranışlarla olumsuz model riski de taşıyabildikleri görülmüştür. Pano tasarımı gibi fiziksel uyaranların öğrenci katılımıyla yapıldığında, okul ritüellerinin (sıraya girme, selamlaşma) ve akran etkileşiminin (biz duygusu) değerlerin içselleştirilmesinde çok güçlü birer aktarım kanalı olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, aile ilgisizliği ve sosyal medyanın (internet fenomenlerinin), öğretmenin rol model etkisini aşındıran ve değerlerin içselleştirilmesini engelleyen en temel dış faktörler olduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak örtük programın rastgele öğrenmeler bütünü olmadığı, bilinçli ve planlı kullanıldığında değerler eğitiminin en güçlü kanalına dönüştüğü anlaşılmıştır. Bu sürecin daha etkin yürütülebilmesi için öğretmenler, Millî Eğitim Bakanlığı'ndan teoriği aşan, 2 uygulamaya dönük ve somut etkinlikleri içeren kılavuzların hazırlanmasını talep etmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to conduct an in-depth examination of the functional role of the hidden curriculum in the values education process at the primary school level and the reflections of this mechanism on values transmission, based on the views, experiences, and perceptions of classroom teachers—the primary agents of this process. Designed within the qualitative research paradigm using a case study model, the study group consists of 15 classroom teachers with a minimum of five years of professional experience, working in Turkish state primary schools both domestically and abroad. Data were collected through semi-structured interviews and forms from participants selected via purposive sampling, and the findings were analyzed using content and thematic analysis methods. The data were analyzed through the lens of Bandura Social Learning Theory, revealing six main themes: teacher awareness of the hidden curriculum, teacher role modeling and values transmission, the role of the school environment in hidden values transmission, the sense of we and social learning, the role of external factors and obstacles faced by teachers, and system-level recommendations and expectations. Research findings indicate that the vast majority of teachers are aware of the significant impact of the hidden curriculum on values education. It was observed that values transmission occurs largely through the teacher's intentional role modeling and opportunity-based education however, teachers may occasionally pose a risk as negative role models through unconscious behaviors. The study also found that physical stimuli, such as bulletin board designs created with student participation, school rituals (lining up, greetings), and peer interaction (the sense of we), serve as highly potent channels for internalizing values. Conversely, family indifference and social media (internet influencers) emerged as the primary external factors that erode the teacher's role model effect and hinder the internalization of values. In conclusion, the study reveals that the hidden curriculum is not merely a collection of random learnings but becomes the most powerful channel for values education when utilized consciously and systematically. To conduct this process more effectively, 4 teachers request that the Ministry of National Education prepare practical guides containing concrete activities that move beyond theoretical frameworks.
Benzer Tezler
- İlkokullarda değerler eğitiminde etkili olan faktörlere ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the opinions of class teachers on the factors that are effective in values education primary schools
EBUMÜSLÜM AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEVDET EPÇAÇAN
- Hayat bilgisi ders kitaplarında yer alan değerlerin içerik analizi (1948-2012)
Content analysis of values in life sciences course books (1948-2012)
MERVE KALE
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL GELİŞLİ
- İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi programındaki değerlerin öğretmen ve veli görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of acquisition process of the values covered in the primary school third grade social sciences curriculum according to teachers' and parents' views
BİNALİ SEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİHA SARI
- İngilizce ders kitaplarında değerler: Resmi ve özel ilkokul örneği
Values in English language textbooks: a case of public and primary schools
SELİN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT DENİZ