Endüstri 4.0 ve endüstri 5.0 bağlamında bakım onarım süreçlerinin sürdürülebilirlik temelli değerlendirilmesi: Bos modeli
Sustainability- based assessment of maintenance and repair processes under industry 4.0 and 5.0: the bos model
- Tez No: 1009751
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN RIZA BÖRKLÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Makine Mühendisliği, Endüstri Ürünleri Tasarımı, Mechanical Engineering, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Ampirik yöntemler, Ağırlık belirleme yöntemi, Endüstriyel sürdürülebilirlik, Finansal sürdürülebilirlik, Karbondioksit salınımı, Sosyal sürdürülebilirlik, Toplam verimli bakım, Çevresel sürdürülebilirlik, Emprical methods, Weight determination method, Industrial sustainability, Financial sustainability, Carbondioxide emission, Social sustainability, Total productive maintenance, Sustainable environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında Endüstri 4.0 ve Endüstri 5.0 perspektifleri ışığında, bakım ve onarım faaliyetlerinin sürdürülebilirlik performansını ölçmek ve karşılaştırmak amacıyla, yeni bir değerlendirme yöntemi geliştirilmiştir. Bakım Onarımda Sürdürülebilirlik adı verilen bu yöntem kullanılarak, iki farklı bakım senaryosu ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarıyla analiz edilmiştir. Yalnızca maliyet ve zaman odaklı değil aynı zamanda karbon ayak izi enerji tüketimi ve iş güvenliği gibi faktörleri de içeren bütünleşik bir puanlama metodu ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında elektromekanik bir sistem olan otomatik bariyerler üzerinde kapsamlı bir vaka çalışması yürütülmüştür. İki farklı bakım senaryosunun karşılaştırılması yapılmıştır. Bunlar, geleneksel yöntemle sahaya giden teknik servis ve son kullanıcının kendisinin uzaktan uzman desteğiyle müdahale ettiği artırılmış gerçeklik senaryosudur. Geliştirilen modelde Karbon Ayak İzi, Enerji Tüketimi, Maliyet ve Zaman ile Sosyal ve İş Güvenliği olmak üzere dört ana kriter belirlenmiştir. Sürdürülebilirlik kriterleri, Üçlü Kâr Hanesi yaklaşımı temel alınarak bakım-onarım konusuna uyarlanmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılmasında Analitik Hiyerarşi Süreci yöntemi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında ise Yaşam Döngüsü Envanteri yaklaşımı benimsenmiştir. Senaryolar kriter bazında uzmanlar tarafından puanlanmış ve sonuçlar bakım faaliyetlerinin sürdürülebilirlik puanlarını oluşturmuştur. Elde edilen bulgular, çevresel yükün, onarım işleminin kendisinden ziyade lojistik süreçlerinden ve ulaşım kaynaklı emisyonlardan kaynaklandığını göstermiştir. Çalışma sonucunda geliştirilen metodun, farklı bakım senaryolarının birbiriyle kıyaslanabilmesinde ve sonucunda hangi senaryonun daha sürdürülebilir olduğunun belirlenmesinde etkin bir yöntem olduğu ortaya konmuştur. Sonuçlar ışığında endüstriyel uygulamalar için öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this thesis study, a new evaluation method was developed to measure and compare the sustainability performance of maintenance and repair activities in light of Industry 4.0 and Industry 5.0 perspectives. Using this method, called Sustainability in Maintenance and Repair, two different maintenance scenarios were analyzed in terms of economic, environmental, and social dimensions. The resulting integrated scoring method considers not only cost and time but also factors such as carbon footprint, energy consumption, and occupational safety. Within the scope of the research, a comprehensive case study was conducted on automatic barrier gates, which are electromechanical systems. Two maintenance scenarios were compared: a traditional on-site technical service and an augmented reality scenario in which the end user intervenes with remote expert support. In the developed model, four main criteria were defined: Carbon Footprint, Energy Consumption, Cost and Time, and Social and Occupational Safety. The sustainability criteria were adapted to the maintenance and repair context based on the Triple Bottom Line approach. The Analytic Hierarchy Process was used to weight the criteria, and the Life Cycle Inventory approach was adopted for data collection. The scenarios were scored by experts on a criterion basis, and the results formed the sustainability scores of the maintenance activities. The findings showed that the environmental burden stems primarily from logistics processes a nd transport-related emissions rather than the repair operation itself. The study demonstrated that the proposed method is an effective approach for comparing different maintenance scenarios and determining which scenario is more sustainable. Based on the results, recommendations for industrial applications are presented.
Benzer Tezler
- An Investigation on the marshall and resilient characteristics of asphalt concrete with bituminous binder modified with high density polyethylene
Yüksek yoğunluklu polietilen ile modifiye edilmiş bitüm bağlayıcılı asfalt betonun marshall ve resilient karakteristikleri üzerine bir inceleme
SİNAN HINISLIOĞLU
Doktora
İngilizce
1998
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AĞAR
- Sürdürülebilir mimarlık ve teknoloji ara kesitinde bütünleşik tasarım modeli: Yeşil ve akıllı hastane binaları örneği
An integrated design model at the intersection of sustainable architecture and technology: The case of green and smart hospital buildings
MELDA ÖZDEMİR
- Otomasyon sistemlerinde endüstri 4.0 kapsamında sanal platformlar ile bulut teknolojilerinin entegrasyonu
Integration of cloud technologies with virtual platforms in the scope of industry 4.0 in automation systems
BURAK ALP ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mühendislik BilimleriKocaeli ÜniversitesiElektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİROL ARİFOĞLU
- Evolution of paratransit system and its implementations in Turkey: Potential design and technology impact on ameliorating the Dolmuş-Minibus
Paratransit sistemin evrimi ve Türkiye?deki uygulamasi: Dolmuş-Minibüs kavraminin iyileştirilmesinde potansiyel tasarim ve teknoloji etkisi
ARZU HÜSNİYE TOKER ÖZKURT
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPAY ER