Kripto varlıklardan elde edilen gelirin vergilendirilmesi
Taxation of income derived from crypto assets
- Tez No: 1009812
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE SEVCAN ARTUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Maliye, Law, Finance
- Anahtar Kelimeler: Elektronik para, Kamu hukuku, Mali hukuk, Sanal para, Türk vergi hukuku, Türk vergi sistemi, Electronic money, Public law, Fiscal law, Virtual money, Turkish tax law, Turkish tax system
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yaşar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital teknolojilerde yaşanan dönüşüm sonucunda ortaya çıkan kripto varlıklar, klasik para ve malvarlığı anlayışlarından ayrılan nitelikleri sebebiyle, özellikle vergi hukuku bakımından yeni ve tartışmalı alanlar yaratmıştır. Kripto varlıkların tek bir merkez tarafından ihraç edilmemesi, kullanım amaçlarının çeşitlilik göstermesi ve farklı gelir türlerine konu olabilmesi, bu varlıkların hukuki açıdan nasıl sınıflandırılacağı ve hangi vergisel rejime tabi tutulacağı hususlarında belirsizliklere yol açmaktadır. Bu tezde, kripto varlıkların Türk vergi hukuku çerçevesinde hangi esaslara göre vergilendirilebileceği incelenmekte; mevcut mevzuatın ortaya çıkardığı belirsizlikler hukuki açıdan değerlendirilmektedir. Tezin birinci bölümünde, kripto varlık kavramının tarihsel gelişimi, teknik altyapısı, kullanım alanları ve türleri açıklanarak konuya ilişkin kavramsal çerçeve ortaya konulmuştur. Bu kapsamda kripto varlıkların değişim aracı, yatırım aracı ve değer saklama aracı olarak taşıdığı özellikler ele alınmış; akıllı sözleşmelerin kripto varlık ekosistemindeki rolü incelenmiş; kripto paralar, tokenler, stablecoinler ve NFT'ler hukuki ve teknik yönleriyle açıklanmıştır. Böylece kripto varlık ekosisteminin genel çerçevesi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde kripto varlıkların hukuki niteliği ve bu nitelendirmenin vergilendirme üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin hangi vergi türleri kapsamında ele alınabileceği incelenmiş; Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, El Salvador, Kanada ve Japonya gibi ülkelerin yaklaşımları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Uluslararası kuruluşlar olarak IMF ve OECD'nin yaklaşımları ile Avrupa Birliği'nin MiCA ve DAC8 düzenlemeleri de bu çerçevede değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye'de başta Merkez Bankası, BDDK, MASAK ve Sermaye Piyasası Kurulu olmak üzere ilgili kamu kurumlarının kripto varlıklara ilişkin görüş ve düzenlemeleri incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise kripto varlıkların sınıflandırılmasına bağlı olarak vergiyi doğuran olay, kripto varlık alım satımı, madencilik faaliyetleri, kripto varlık borsalarının vergilendirilmesi ve kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin beyan edilmemesi hâlinde uygulanabilecek yaptırımlar ele alınmıştır. Bu bölümde kripto varlıkların para, menkul kıymet, emtia veya gayrimaddi hak olarak nitelendirilmesine dayalı vergilendirme yaklaşımları karşılaştırılmış; Türk vergi sistemi açısından ortaya çıkan sorunlar tespit edilerek çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Ayrıca Mart 2026'da TBMM'ye sunulan 2/3560 sayılı Kanun Teklifi'nin tezin tespitleri açısından taşıdığı anlam ve sonuçları değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Crypto-assets, which have emerged as a result of the transformation in digital technologies, have created new and controversial areas particularly in terms of tax law, due to their characteristics that differ from classical conceptions of money and property. The fact that crypto-assets are not issued by a single central authority, that their purposes of use vary, and that they may give rise to different types of income creates uncertainty as to how these assets should be classified legally and which tax regime should apply to them. This thesis examines the principles according to which crypto-assets may be taxed within the framework of Turkish tax law and evaluates, from a legal perspective, the uncertainties arising from the current legislation. The first part of this thesis establishes the conceptual framework by examining the historical development, technical infrastructure, use cases, and types of crypto-assets. In this context, crypto-assets are analyzed in terms of their functions as a medium of exchange, an investment instrument, and a store of value; the role of smart contracts within the crypto-asset ecosystem is examined; and cryptocurrencies, tokens, stablecoins, and NFTs are analyzed from both legal and technical perspectives, thereby providing an overall framework for the crypto-asset ecosystem. The second part evaluates the legal characterization of crypto-assets and its implications for taxation. This section examines the income categories under which revenues derived from crypto-assets may be classified, and a comparative analysis is conducted with reference to selected jurisdictions, including the United States, Germany, El Salvador, Canada, and Japan. The approaches of international organizations, including the IMF and OECD, as well as the European Union's MiCA and DAC8 frameworks, are also considered within this framework. In addition, the regulatory approaches of relevant Turkish public authorities—particularly the Central Bank of the Republic of Türkiye, the Banking Regulation and Supervision Agency (BDDK), the Financial Crimes Investigation Board (MASAK), and the Capital Markets Board (SPK)—are also evaluated. The final part analyzes the taxable events arising from the classification of crypto-assets, crypto-asset trading, mining activities, the taxation of crypto-asset service providers, and the legal consequences of non-compliance with tax obligations. Taxation approaches based on the possible classification of crypto-assets as currency, securities, commodities, or intangible assets are compared, and recommendations are proposed to enhance legal certainty within the Turkish tax system. Additionally, the implications of the draft legislation numbered 2/3560, submitted to the Grand National Assembly of Türkiye in March 2026, are evaluated in light of the findings of this study.
Benzer Tezler
- Kripto varlık piyasalarının düzenlenmesi ve vergilendirilmesi: Türkiye örneği
Regulation and taxation of crypto asset markets: The case of Turkey
MEHMET ALİ ŞAHBAZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiOndokuz Mayıs Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN SAĞLAM
- Kripto varlıkların günümüz mevzuatındaki yeri: Muhasebeleştirilmesi, vergilendirilmesi ve denetimi hakkında bir inceleme
The place of crypto assets in today's legislation: Review on accounting, taxation and audit
BETÜL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEVZİ ENGİN
- Web 3.0'da dijital emeğin dönüşümü: Sosyal finans örneği
Başlık çevirisi yok
ROBİN KANAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA ÇEVİKEL
- Yatırımcı duyarlılığının kripto para piyasasındaki fiyat balonlarına etkisi: Google Trends verileriyle ampirik bir analiz
The effect of investor sentiment on price bubbles in the cryptocurrency market: An empirical analysis using Google Trends data
ASUMAN EŞLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Teorisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN KARABULUT
- Kripto para kullanma niyetini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma
A study on factors affecting intention to use cryptocurrency
MAHMUT HÜDAYİ SAKARYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL EMRE AKBAŞ