Spatial artistic and cultural practices in Gaziantep: Potentialcontributions to memory studies
Gaziantep'teki mekânsal kültür ve sanat pratiklerinin hafızaçalışmalarına potansiyel katkıları
- Tez No: 1009822
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM KILIÇKIRAN, DR. ÖĞR. ÜYESİ NORA TATARYAN ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık ve Kent Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sanatsal ve kültürel pratiklerin kolektif hafızanın icrası yoluyla, anlatı merkezli hâkim yaklaşımların ötesine geçerek hafıza çalışmalarına nasıl katkıda bulunabileceğini inceler. Kolektif hafızayı yalnızca korunan ya da aktarılan bir içerik olarak değil, etkin biçimde üretilen bir süreç olarak ele alan çalışma, sanatsal ve kültürel pratiklerin toplumların neyi ve nasıl hatırladığını nasıl şekillendirdiğini incelemek üzere Jane Rendell'ın eleştirel mekânsal pratik kavramsallaştırmasından yararlanır. Gaziantep'te yer alan, birbirinden farklı ancak birbiriyle ilişkili iki pratik alanına odaklanan tez; mutfak temelli kültürel pratikler ile performans temelli pratikleri birlikte ele alarak, bir araya gelme, yemek pişirme ve prova yapma gibi gündelik eylemlerin hatırlamanın ilişkisel, duygulanımsal ve mekânsal biçimleri olarak nasıl işlediğini tartışır. Yöntemsel olarak araştırma, Gaziantep'te yürütülen niteliksel saha çalışmasına dayanmakta; yarı yapılandırılmış görüşmeler ile katılımcı gözlemi bir araya getirmektedir. Doreen Massey'nin mekâna dair yaklaşımından hareketle tez, mekânı hafıza üretim pratikleri aracılığıyla oluşan ilişkisel ve süreçsel bir yapı olarak ele alan bir kavramsal çerçeve kurar. Mutfak temelli pratikler, kişisel hatıraların dolaşıma girmesini ve bu hatıraların yakınlık ve kolektif emek yoluyla ortak bir anlam kazanmasını mümkün kılan ara kamusal mekânlar olarak değerlendirilir. Performans temelli pratikler ise prova süreçleri, kolektif üretim biçimleri ve dramaturjik yöntemler üzerinden, bedensel bir aradalık ve zamansallığı hatırlamanın merkezine yerleştiren süreçler olarak ele alınır. Bu iki pratik alanını birbiriyle ilişkilendirerek ele alan tez, analizini birbiriyle ilişkili üç eksen etrafında yapılandırır: süreç, bedenlenme ve mekân. Gaziantep'teki mutfak temelli ve performans temelli pratiklerin deneyimsel bilgiye, gündelik karşılaşmalara ve kurumsal olmayan hafıza üretim biçimlerine sunabileceği katkıları inceleyen çalışma, bu tür pratiklerin mekânsal bir okumasının bellek çalışmaları için taşıdığı yöntemsel ve politik potansiyele işaret eder.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how artistic and cultural practices would contribute to memory studies through the enactment of collective memory to move beyond dominant narrative-based approach. Conceiving collective memory as an actively produced process rather than something simply preserved or transmitted, this study draws on Jane Rendell's“critical spatial practice”to examine how artistic and cultural practices shape what and how societies remember. Focusing on two distinct yet interconnected fields of practice in Gaziantep, kitchen-based cultural initiatives and performance-based practices, the thesis examines how everyday acts such as gathering, cooking, and rehearsing function as relational, affective, and spatially intertwined modes of remembering. Methodologically, the research is based on qualitative fieldwork conducted in Gaziantep, combining semi-structured interviews and participant observation. Drawing on Doreen Massey's progressive understanding of space, this thesis establishes a conceptual framework that approaches space as a relational and processual configuration produced through practices of memory-making. Kitchen-based practices are approached as intermediary public spaces that enable the circulation of personal memories and their collective sense-making through intimacy and collective labour. Performance-based practices, in turn, are examined through rehearsal processes, collective production, and dramaturgical strategies that place bodily co-presence and temporality at the centre of remembering. By bringing these two fields of practice into dialogue, the thesis proposes an analytical framework organised around three interrelated axes: process, embodiment, and space. Emphasising the contributions of kitchen-based and performancebased practices in Gaziantep to experiential knowledge, everyday encounters, and noninstitutional forms of memory production, the thesis points to the methodological and political potential that a spatial reading of such practices can offer to memory studies.
Benzer Tezler
- Kültürel miras alanlarında sahnelenen promönat gösterileri ve mekân deneyimi: Medusa'nın Çığlığı ve Dignita' Autonome di Prostituzione
Cultural heritage sites as stages: Spatial experience in promenade performances Medusa'nin Çığlığı and Dignita' Autonome di Prostituzione
İPEK ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ
- İzmir'de kadınların kültür-sanat faaliyetleri aracılığıyla kent hayatına katılımı
Women's participation in urban life through cultural and artistic activities in İzmir
NALAN GÖRAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SosyolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA TUNCER
- Bienallerde mekansal deneyim ve iletişim: İstanbul bienalleri üzerinden bir irdeleme
Spatial experience and communication in biennials: A research on Istanbul biennials
ADİFE GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SENİYE BANU GARİP
- Tipografinin sanatsal ifade biçimleri: Kamusal alanda etkileşim ve anlam üretimi
Artistic forms of typographic expression: Interaction and meaning production in public space
İPEK ÖNER ATİK
Doktora
Türkçe
2026
Güzel Sanatlarİstanbul Aydın ÜniversitesiGrafik Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZER KANBUROĞLU
- Sosyal politikalarda yeni yaklaşım, yöntem ve kentsel uygulamaların geliştirilmesi: Bir sosyal inovasyon örneği olarak“Şeker hayat”
Development of new approach, method and urban practices in social policies:“Seker hayat”as a social innovation case study
AYSU UZSAYILIR KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sosyal Hizmetİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜZİN BAYCAN