Bilim ve sanat merkezlerinin eğitim sosyolojisi bağlamında Türk eğitim sistemindeki yeri
The place of science and art centers in the Turkish education system in the context of the sociology of education
- Tez No: 1009824
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIRIM ONUR ERDİREN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk eğitim sisteminde özel yetenekli öğrencilerin eğitimi için özelleştirilmiş bir model sunan Bilim ve Sanat Merkezleri'nin (BİLSEM) işlevini ve konumunu, eğitim sosyolojisinin temel paradigmaları ışığında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada; yapısal işlevselcilik, çatışmacı kuram ve sembolik etkileşimcilik kuramları, BİLSEM'lerin tarihsel gelişimi ve güncel uygulamalarıyla ilişkilendirilerek incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesi desenine göre yürütülmüştür. Veri kaynağı olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi mevzuatları, stratejik planları, tanılama kılavuzları ile piyasada faaliyet gösteren BİLSEM hazırlık kursları, mobil uygulamalar ve eğitim materyalleri analiz edilmiştir. Teorik literatürün yanı sıra dijital platformlarda erişilebilir olan BİLSEM hazırlık materyalleri de eleştirel bir incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, BİLSEM'lerin kuruluş felsefesinin, toplumun üstün yetenek potansiyelini keşfederek toplumsal iş bölümüne katkı sağlayan yapısal-işlevselci bir zemine dayandığını ortaya koymaktadır. Ancak, günümüzde BİLSEM'lerin seçim süreçlerinde öğrencilerin kurslara gitmeleri ya da mobil uygulamalar ile alıştırma yapmaları öğrenciler arasında fırsat eşitsizliğine sebep olmakta, bu kurumları çatışmacı kuram bağlamında eleştirel bir tartışmaya açmaktadır. Pierre Bourdieu'nun kültürel sermaye ve yeniden üretim kavramlarıyla analiz edildiğinde; mobil uygulamalar, dijital platformlar ve ücretli kurslar aracılığıyla yürütülen hazırlık süreçlerinin, sosyoekonomik avantajı akademik başarı etiketiyle meşrulaştırdığı ve bu durumun fırsat eşitliği ilkesini zedelediği görülmektedir. Sembolik etkileşimcilik açısından ise öğrencilere atfedilen“üstün”,“özel”,“dahi”gibi etiketlerin, bireylerin benlik inşası ve toplumsal kimlik gelişimi üzerinde hem motivasyon sağlayan hem de mükemmeliyetçilik baskısı yaratan ikili bir rol oynadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, BİLSEM'lerin sadece sınav odaklı birer hazırlık merkezine dönüşme riski taşıdığına dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda; hazırlık piyasasına yönelik denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, dezavantajlı gruplar için erişilebilir destek programlarının hayata geçirilmesi ve BİLSEM'lerin yetenek yönetiminde bütüncül, demokratik ve pedagojik derinliği ön planda tutan bir yapıya kavuşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the function and position of Science and Art Centers (BİLSEM), which offer a customized model for the education of gifted students in the Turkish education system, in light of the fundamental paradigms of educational sociology. In the research, structural functionalism, conflict theory, and symbolic interactionism theories are examined in relation to the historical development and current applications of BİLSEM's.The research was conducted using a document analysis design within the scope of qualitative research methodology. As data sources, the official regulations, strategic plans, and diagnostic guides of the Ministry of National Education, as well as BİLSEM preparation courses, mobile applications, and educational materials operating in the market were analyzed. In addition to the theoretical literature, BİLSEM preparation materials accessible on digital platforms were also subjected to critical examination. The research findings reveal that the founding philosophy of BİLSEM's is based on a structural-functionalist foundation that contributes to the social division of labor by discovering the gifted potential of society. However, the current practice of BİLSEM (Science and Art Centers for Gifted Students) requiring students to attend courses or practice using mobile applications creates inequality of opportunity among students, opening these institutions to critical debate within the context of conflict theory. Analyzed through Pierre Bourdieu's concepts of cultural capital and reproduction, it is observed that preparation processes conducted through mobile applications, digital platforms, and paid courses legitimize socioeconomic advantage with the label of academic success, thus undermining the principle of equal opportunity. From a symbolic interactionist perspective, it has been observed that labels such as“superior,”“special,”and“genius”attributed to students play a dual role in individuals' self-construction and social identity development, both providing motivation and creating pressure for perfectionism. In conclusion, the study draws attention to the risk of BİLSEM becoming merely exam-focused preparation centers. Accordingly, it is recommended that control mechanisms for the preparation market be strengthened, accessible support programs for disadvantaged groups be implemented, and BİLSEM be restructured to prioritize a holistic, democratic, and pedagogically in-depth approach to talent management.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Kentin dönüşümünde gündelik hayatın yapıbozumu üzerine resimsel çözümlemeler
Pictorial analysis on the deconstruction of everyday life in the transformation of the city
FERHAT SAPMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarŞırnak ÜniversitesiResim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE SELCEN YÜCELEN
- Özel yetenekli öğrencilere ve eğitimlerine yönelik algılar
Percepitons towards gifted students and their education
FURKAN ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ŞAHİN
- Defining the body in the Turkish physical education system (1969-1983)
Türkiye'deki beden eğitimi sisteminde bedenin tanımlanması (1969-1983)
HANDE GÜZEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
SosyolojiKoç ÜniversitesiKarşılaştırmalı Tarih ve Toplum Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGİN