Geri Dön

Ebeveyn öz-yeterliği, çocuk yetiştirme tutumları ve paylaşan ebeveynlik arasındaki ilişki

The relationship between parental self-efficacy, child-rearing attitudes, and shared parenting

PDF İndir

  1. Tez No: 1009890
  2. Yazar: FATMA TUNA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HİKMET YAZICI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Trabzon Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sosyal medya platformlarının hayatın merkezine yerleşmesiyle birlikte, ebeveynlerin çocuklarına ilişkin bilgi, fotoğraf ve videoları bu mecralarda paylaşma eğilimini ifade eden“Paylaşan Ebeveynlik”(Sharenting) kavramı, literatürde yer bulan yeni bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. Çocuk mahremiyeti, ebeveynlik pratikleri ve dijital kimlik oluşumu gibi konularla ilişkisi nedeniyle bu olgu, hem sosyolojik hem de psikolojik boyutlar açısından giderek önemli hale gelmektedir. Paylaşan ebeveynlik davranışı, çocuğun dijital ayak izinin kalıcılığı, mahremiyet ve kişisel hakların ihlali ile ebeveynin sosyal onay ve görünürlük ihtiyaçları gibi çok boyutlu risk alanlarını barındırması nedeniyle, bu davranışın altında yatan psikolojik dinamiklerin sistematik biçimde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, ebeveynin kendi rolündeki yetkinliğine ilişkin algısını ifade eden ebeveyn öz-yeterliği ile benimsenen çocuk yetiştirme tutumları, paylaşan ebeveynlik davranışının ortaya çıkışını ve biçimlenişini belirleyen temel değişkenler arasında öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, anne ve baba rollerinin sosyal ve psikolojik sorumluluklar bakımından taşıdığı farklılıkları dikkate alarak, kadın ve erkek ebeveynlerin ebeveyn öz-yeterlik düzeyleri, baskın çocuk yetiştirme tutumları ve paylaşan ebeveynlik eğilimleri arasındaki farklılıkları karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektir. Araştırma, nicel yaklaşım kapsamında ilişkisel tarama modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu toplam 206 ebeveyn oluşturmaktadır. Katılımcıların %77.7'si kadın (n=160) ve %22.3'ü erkek (n=46) tir. Katılımcıların çocuklarının %51.5'i erkek, %48.5'i ise kızdır. Çocukların %48.5'i 6 yaşında, %32'si 5 yaşında ve %19.4'ü ise 4 yaş ve altı diğer yaş gruplarında yer almaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz-Yeterlik Ölçeği (BPSE-R), Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği (ÇYTÖ) ve Paylaşan Ebeveynlik Ölçeği (PEÖ) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, kadın ve erkek ebeveynlerin paylaşan ebeveynlik tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunduğunu (p<.05) ve kadın ebeveynlerin bu tutumu daha yüksek düzeyde sergilediğini ortaya koymuştur. Bunun yanında, kadın ebeveynlerin ebeveyn öz-yeterlik puanlarının da erkek ebeveynlere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri, ebeveyn öz-yeterlik inancı ile paylaşım eğilimi arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre ise ebeveyn öz-yeterliği ve çocuk yetiştirme tutumlarının paylaşan ebeveynlik davranışını anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir (p<.05). Modelin açıklayıcılık düzeyinin orta düzeyde olduğu ve ebeveyn öz-yeterliğinin paylaşım davranışı üzerinde en güçlü yordayıcı değişkenlerden biri olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda demokratik çocuk yetiştirme tutumunu benimseyen ebeveynlerin, çocuklarına ilişkin paylaşımlarda daha kontrollü ve sınırları gözeten bir paylaşım yaklaşımı sergilediği saptanmıştır. Ortaya çıkan bulgular, toplumsal cinsiyet rolleri, çocuk bakımına ilişkin sorumlulukların dağılımı ve sosyal medyanın kullanım motivasyonları bağlamında tartışılmış; ebeveynlere yönelik gizlilik bilinci ve dijital etik odaklı psiko-eğitim programlarının geliştirilerek uygulanması ihtiyacına vurgu yapılmıştır.

Özet (Çeviri)

With the increasing centrality of social media platforms in everyday life, the concept of“Sharenting,”which refers to parents' tendency to share information, photographs, and videos about their children on these platforms, has emerged in the literature as a relatively new phenomenon. Due to its association with issues such as child privacy, parenting practices, and digital identity formation, this phenomenon has become increasingly important from both sociological and psychological perspectives. Sharenting behavior involves multidimensional risk areas, including the permanence of the child's digital footprint, violations of privacy and personal rights, and parents' needs for social approval and visibility; therefore, it necessitates a systematic examination of the psychological dynamics underlying this behavior. In this context, parental self-efficacy, defined as parents' perceptions of their competence in their parenting role, and adopted child-rearing attitudes stand out as key variables determining the emergence and form of sharenting behavior. The main purpose of this study is to comparatively examine the differences between female and male parents in terms of parental self-efficacy levels, dominant child-rearing attitudes, and sharenting tendencies, while taking into account the social and psychological responsibilities associated with maternal and paternal roles. The study was designed in accordance with a relational survey model within a quantitative research approach. The study group consisted of a total of 206 parents, 77.7% of whom were women (n = 160) and 22.3% were men (n = 46). Of the participants' children, 51.5% were boys and 48.5% were girls. Regarding age distribution, 48.5% of the children were six years old, 32% were five years old, and 19.4% were four years old or younger. Data were collected using the Revised Berkeley Parenting Self-Efficacy Scale (BPSE-R), the Child-Rearing Attitudes Scale (CRAS), and the Sharenting Scale (SS). The analysis results revealed a statistically significant difference between female and male parents' sharenting attitudes (p < .05), indicating that female parents exhibited higher levels of sharenting behavior. In addition, female parents' parental self-efficacy scores were found to be significantly higher than those of male parents. Correlation analyses showed a positive and significant relationship between parental self-efficacy beliefs and sharing tendencies. According to the results of the multiple linear regression analysis, it was determined that parental self-efficacy and parenting attitudes significantly predict shared parenting behavior (p < .05). It was found that the model's explanatory power was moderate and that parental self-efficacy was one of the strongest predictors of shared parenting behavior. Furthermore, parents who adopted a democratic child-rearing attitude were found to demonstrate a more controlled and boundary-conscious approach to sharing content related to their children. The findings were discussed within the context of gender roles, the distribution of childcare responsibilities, and motivations for social media use, and the need to develop and implement psychoeducational programs focused on privacy awareness and digital ethics for parents was emphasized.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    599616

    Çocuk yetiştirme tutumları ile 3-6 yaş arası çocuklardaki davranış sorunlarının ebeveyn öz yeterliği üzerindeki etkileri

    Investigation of effect of parental attitudes and behavioral problems in children aged 3 to 6 years on parental self-efficacy

    BANU ARSLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMEL SARI GÖKTEN

  2. Tez No

    700270

    Okul öncesi çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik algıları ve çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişki

    The relationship between the self-efficacy perceptions of parents with preschool children and the attitudes of child rare

    BİLGE DEMİRDÖVEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimÜsküdar Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARZU ÖZYÜREK

  3. Tez No

    665974

    Okul öncesi döneminde görülen saldırgan davranışların ebeveyn öz-yeterlik algısına ve çocuğun mizaç özelliklerine göre incelenmesi

    Examining the aggressive behaviors of preschool children in terms of parental self-efficacy and child's temperament

    SEMA KOYAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikolojiMaltepe Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ERZİ

  4. Tez No

    809906

    Annelerin çocuk yetiştirme tutumları ve çocuk eğitimi yeterlilikleri arasındaki ilişkinin 4-6 yaş çocuklarının öz-düzenleme becerilerine etkisinin incelenmesi

    The effect of the relationship between mothers' child rearing attitudes and child education competencies on 4-6 year old children's self-regulation skills

    ELİF DİKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERAL TANER DERMAN

  5. Tez No

    311771

    Ebeveyn eğitim programının annelerin ebeveynlik öz-yeterliklerine etkisi

    The effect of parent education program on mothers' parental self-efficacy

    TUBA BAĞATARHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERAP NAZLI

Geri Dön