İbn Aşûr'un Et-Tahrîr Ve't-Tenvîr adlı tefsirinde metinsel tutarlılık nazariyyesi ışığında münâsebet üslubu (En'âm ve Mâide sureleri üzerinde uygulamalı bir çalışma)
The phenomenon of münâsebet (correlation) in light of the theory of textual coherence in Ibn Ashur's Tafsir Et-Tahrir Wa't-Tanvir (an applied study on surah Al-An'am and al-Ma'idah)
- Tez No: 1009935
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE ARSLAN SÖZÜDOĞRU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
20. yüzyılın önde gelen müfessirlerinden Muhammed Tâhir b. Âşûr'un (1879-1973) hayatı ve eserleri, pek çok akademik çalışmaya konu olmuştur. Bu araştırmada; İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı eserinde, ayet ve sureler arasındaki anlamsal ve yapısal bütünlüğü ifade eden“münâsebet”olgusu, modern dilbilim kuramlarından“metinsel tutarlılık”(coherence) bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın temel gayesi, klasik Arap belagatindeki münâsebet kavramı ile modern metin dilbilimindeki tutarlılık ilkesi arasındaki ilişkiyi irdelemek ve İbn Âşûr'un tefsir metodolojisindeki tatbikatını ortaya koymaktır. Araştırmanın uygulama sahası olarak En'âm ve Mâide sureleri seçilmiştir. Çalışma giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İbn Âşûr'un hayatı, eserleri ve tefsir metodolojisi açısından önemli bir yeri olan mukaddimelerine yer verilmiştir. İkinci bölümde münâsebet kavramı, tarihsel gelişimi, terminolojik anlamı ve klasik tefsir geleneğindeki yeri; üçüncü bölümde modern dilbilimde metinsel tutarlılık kavramı, araçları ve eşanlamlı kavramlar ele alınmıştır. Son bölümde ise seçilen sureler üzerinden İbn Âşûr'un tefsirindeki uygulamalı örnekler analiz edilmiştir. Bu çalışma, klasik tefsir mirası ile modern dilbilimsel yaklaşımları (metin nahvi ve söylem çözümlemesi) bir araya getirerek Kur'an metninin anlaşılmasına ve metinler arası ilişkilerin çözümlemesine yeni bir perspektif sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The life and works of Muhammad Tâhir b. Ashur (1879-1973), one of the prominent exegetes of the 20th century, have been the subject of numerous academic studies. In this research, the phenomenon of“münâsebet”(correlation), which expresses the semantic and structural integrity between verses and surahs, is examined within the context of“textual coherence,”a theory of modern linguistics, in Ibn Ashur's work et-Tahrîr ve't-Tenvîr. The primary objective of the study is to scrutinize the relationship between the concept of münâsebet in classical Arabic rhetoric and the principle of coherence in modern text linguistics, and to demonstrate its application in Ibn Ashur's exegetical methodology. Surah Al-An'am and Surah Al-Ma'idah have been selected as the scope of application for this research. The study consists of an introduction and three chapters. The first chapter discusses the concept of münâsebet, its historical development, terminological meaning, and its place in the classical tafsir tradition; the second chapter deals with textual coherence, its tools, and synonymous concepts in modern linguistics. In the third chapter, applied examples from Ibn Ashur's tafsir are analyzed through the selected surahs. This study aims to offer a new perspective on understanding the Quranic text and analyzing intertextual relationships by synthesizing the classical tafsir heritage with modern linguistic approaches (text syntax and discourse analysis).
Benzer Tezler
- İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı tefsirinde mübhem ifadeler: Hz. Mûsâ kıssası örneği
Mubham expressions in tafsīr Ibn 'Ashūr Al-Tahrīr Wa Al-Tanwīr: The case of the qissa of Prophet Moses
HATİCE TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
- İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-tenvîr adlı tefsiri bağlamında Mekkî-Medenî ayrımının Kur'ân yorumundaki rolü
The role of the Makki-Madani in the interpretation of the Qur'an in the context of Ibn Ashur's al-Tahreer wa't-Tanweer
MUSTAFA TAHA GÜLER
Doktora
Türkçe
2024
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN DEMİRCİ
- İbn Aşûr'un Et-Tahrîr ve't-Tenvîr tefsirinde belâgî tahliller
The rhetorical analysis in Ibn ʿĀs̲h̲ūr's Tafsir Al-Tahrir Wa Al-Tanwir
AINOR ABDULKAREEM MOHAMMED CHOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE UZUN
- Muhammed Tâhir İbn Âşûr'un Tefsîru et-Tahrîr ve't-Tenvîr adlı eserinde mûcize
Miracle in Muhammad Tahir Ibn Ashur's work named Tafsîru et-Tahrîr ve't-Tenvîr
MELİKE MIKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE UZUN
- Et-Tahrîr ve't-tenvîr bağlamında İbn Âşûr'un i'câzü'l-Kur'ân'a yaklaşımı
Ibn Âshūr's approach to inimitability of the Qur'ān (I'jāz al-Qur'ān) in the context of al-Tahrīr wa'l-tanwīr
MEHMET BEŞİR ERGİN