Oyunculukta karakter yaratımı ve oyuncu psikolojisi
Character creation in acting and actor psychology
- Tez No: 1010074
- Danışmanlar: PROF. DR. AYHAN HELVACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Oyunculuk, yalnızca sahne ya da kamera önünde oyunculuk teknikleri uygulamayla sınırlı değildir; bireyin psikolojik yapısı, toplumsal konumu ve sanatsal ifadesini de içeren çok katmanlı bir yaratım sürecidir. Mevcut literatür incelendiğinde oyunculuk ve karakter yaratım süreçlerine dair çalışmalarda genellikle oyunculuk yaklaşımlarının ve psikolojik süreçlerin birbirinden bağımsız ele alındığı görülmektedir. Bu tez ise söz konusu boşluğu doldurmayı hedefleyerek oyunculuk kuramlarını, yaratım süreçlerini ve oyuncu sağlığını birbirini tamamlayan unsurlar olarak ele almakta; konuyu temelde psikoloji disiplini üzerinden yapılandırırken, toplumsal bağlamını anlamlandırmak için sosyolojiden de yararlanarak bütüncül bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada; Stanislavski Yaklaşımı ile başlayan süreç, Lee Strasberg, Stella Adler, Sanford Meisner, Michael Chekhov, Uta Hagen ve Ivana Chubbuck gibi modern oyunculuk yaklaşımları üzerinden incelenmiş; bu yaklaşımların oyuncunun karakter inşası, oyunculuk performansı ve kendi psikolojisi üzerindeki etkileri karşılaştırmalı şekilde aktarılmıştır. Ayrıca karakter yaratım sürecinde karşılaşılan performans kaygısı, sahne korkusu, ikincil travmatizasyon ve disosiyasyon gibi olası psikolojik risk faktörleri detaylandırılmıştır. Oyuncunun psikolojik dayanıklılığının korunmasında ve risk faktörlerinin yönetilmesinde Mindfulness (bilinçli farkındalık) uygulamaları ile duygu düzenleme, öz şefkat ve bilişsel esneklik gibi stratejilerin koruyucu bir işlev görebileceği önerilmektedir. Çalışma sonucunda karakter yaratımında geçerli tek ve mutlak bir yaklaşımın bulunmadığı savunulmaktadır. Kişisel yaşantılara odaklanan tekniklerden, fiziksel eylem temelli yaklaşımlara kadar her yaklaşım farklı avantajlar ve psikolojik riskler barındırmaktadır. Ayrıca her oyuncunun mizaç ve algılayış biçimindeki bireysel farklılıklar nedeniyle yaklaşımların her oyuncuda aynı başarıyı ya da psikolojik etkiyi yaratmayacağı vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Acting is not limited to the use of techniques on stage or in front of the camera; it is a creative process that also involves the individual's psychological structure, social context, and artistic expression. Existing literature shows that studies on acting and character creation often examine acting methods and psychological processes separately. This thesis aims to address this gap by considering acting theories, creative processes, and actor well-being as interconnected elements. The study is primarily grounded in psychology and also draws on sociology to better understand the social context of acting.Within this framework, the study examines the development of acting practices beginning with the Stanislavski System and continuing through modern approaches associated with Lee Strasberg, Stella Adler, Sanford Meisner, Michael Chekhov, Uta Hagen, and Ivana Chubbuck. These approaches are discussed comparatively in terms of their influence on character creation, acting performance, and the actor's psychological experience. In addition, psychological factors that may arise during the character creation process—such as performance anxiety, stage fright, secondary traumatization, and dissociation—are addressed. The study also considers ways to support the actor's psychological well-being. Practices such as mindfulness, emotional regulation, self-compassion, and cognitive flexibility are discussed as strategies that may help manage potential challenges. The study concludes that there is no single method that can be considered universally valid for character creation. Different approaches offer distinct strengths as well as possible psychological risks, and acting methods may not produce the same results for every actor due to individual differences.
Benzer Tezler
- Stanislavski Sistemi ve bu bağlamda metot oyunculuğu'nun süreç içinde gelişimi
The Stanislavski System and the evolution process of method acting in this context
NAZIM UĞUR ÖZÜAYDIN
- Anton Çehov oyunlarında içsel monolog ve metin altı ilişkisi: Oyuncular için seçili karakterler üzerinden bir rol hazırlık önerisi
Internal monologue and the relationship between the text and the character in anton chekhov's plays: A suggestion for role preparation based on selected characters for actors
YAĞMUR ÖZCAN
- Bir rol çalışma yöntemi olarak Eric Morris ve bir örnek uygulama
The Eric Morris approach as an acting method and an application
GÜL EBRU TURNA SURİ
- Oyunculukta beden-hareket ilişkisi bağlamında mask tiyatrosu
Mask theater in the context of body-movement relationship in acting
ÖZGE TATAR
