Tüketicilerin geleneksel ödemeden mobil ödemeye geçmesine etki eden faktörlerin itme-çekme bağlama modeli çerçevesinde incelenmesi
Factors influencing consumers' intentions to switch from traditional to mobile payment systems: An analysis based on the PPM model
- Tez No: 1010133
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMİT DOĞRUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mobil ödeme sistemleri son yıllarda hızla yaygınlaşmış olsa da tüketicilerin önemli bir kısmı hâlâ nakit ve fiziksel kart gibi geleneksel yöntemleri tercih etmektedir. Bu tez, söz konusu geçişin neden yavaş ilerlediğini İtme–Çekme–Bağlama (PPM) modeli üzerinden açıklamaya çalışmaktadır. Çalışmada geleneksel ödemeden uzaklaştıran itme faktörleri algılanan zahmet ve parasal değer; mobil ödemeye çeken faktörler elverişlilik, gizlilik ve güvenilirlik; bireyi mevcut yönteme bağlayan faktörler ise değiştirme maliyeti, geleneksel ödeme alışkanlığı ve kişisel yenilikçilik olarak ele alınmıştır. Bu yapıların pişmanlık, eylemsizlik ve mobil ödeme çekiciliği üzerinden geçiş niyetine nasıl yansıdığı bütünleşik bir model ile test edilmiştir. Veriler 1 Kasım – 15 Aralık 2025 tarihleri arasında kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 400 katılımcıdan çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirliği doğrulayıcı faktör analiziyle sınanmış, hipotezler ise LISREL programı kullanılarak kovaryans temelli yapısal eşitlik modellemesiyle test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kurulan modelin veri ile iyi uyum sağladığını ve önerilen tüm hipotezlerin desteklendiğini göstermiştir. Geçiş niyetini en güçlü biçimde mobil ödeme çekiciliği ve pişmanlık duygusu beslerken, eylemsizlik bu niyeti yavaşlatan temel direnç kaynağı olarak öne çıkmıştır. Eylemsizliğin en belirleyici öncülü geleneksel ödeme alışkanlığı, mobil ödeme çekiciliğinin en güçlü belirleyicisi ise elverişlilik algısı olarak bulunmuştur. Bu bulgular, mobil ödemeye geçişin yalnızca teknolojik bir yenilik kabulü değil; alışkanlıkların, ekonomik değerlendirmelerin ve duygusal tepkilerin birlikte rol oynadığı çok katmanlı bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Although mobile payment systems have spread rapidly in recent years, a considerable share of consumers still rely on traditional methods such as cash and physical cards. This thesis examines why this transition has progressed so slowly, drawing on the Push–Pull–Mooring (PPM) framework. The study treats perceived effort and monetary value as push factors that drive consumers away from traditional payment; convenience, privacy, and reliability as pull factors that attract them toward mobile payment; and switching cost, traditional payment habit, and personal innovativeness as mooring factors that tie them to their current method. An integrated model was constructed to test how these factors shape switching intention through regret, inertia, and the perceived attractiveness of mobile payment. Data were collected from 400 consumers between November 1 and December 15, 2025, through an online questionnaire administered to a convenience sample. The reliability and validity of the measurement model were assessed through confirmatory factor analysis, and the hypotheses were tested using covariance-based structural equation modeling (CB-SEM) in LISREL. The results indicate that the proposed model fits the data well and that all hypotheses are supported. Switching intention is most strongly driven by the attractiveness of mobile payment and by feelings of regret, while inertia stands out as the main source of resistance slowing this intention down. Traditional payment habit emerges as the strongest antecedent of inertia, and perceived convenience as the strongest antecedent of mobile payment attractiveness. Taken together, the findings suggest that the move toward mobile payment is not merely a matter of accepting a new technology; it is a layered process in which habit, economic evaluation, and emotional responses act in concert.
Benzer Tezler
- Geleneksel ve online alışveriş açısından tüketicilerin satın alma davranışlarının incelenmesi (Türk ve Hollandalı tüketiciler üzerinde uygulanmalı bir araştırma )
Başlık çevirisi yok
NAZAN PURUTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeBayburt Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED İHSAN ÇUBUKCU
- Geleneksel pazarlama ve e-ticaret pazarlamasında tüketicilerin içgüdüsel satın alma kararı
Consumers' instinctive purchase decision in traditional marketing and e-commerce marketing
ÖMER KARATAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası TicaretAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET SARITAŞ
- Market alışverişini geleneksel mağazalardan ve internet üzerinden yapan tüketicilerin karşılaştırılması
A comparison of consumers purchasing groceries from traditional stores with consumers purchasing groceries from online stores
ALİ ZİYA YAPICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeKilis 7 Aralık Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HALİL SEYREK
- Geleneksel veri toplama yöntemleri ve nöropazarlama teknikleri karşılaştırması: Tüketicilerin çevrimiçi satın alma davranışlarını inceleyen çalışmalar üzerine bir araştırma
Comparison of traditional data collection methods and neuromarketing techniques: A research on studies examining consumers' online buying behavior
GAYE ERDEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ EROĞLU
- Farklı kültürlere mensup tüketicilerin Türk mutfağının geleneksel tatlılarına karşı tutumları: yeni ürün deneme korkusunun bu tutumlara etkisi
Attitudes of consumers from different cultures towards traditional turkish desserts: The effect of food neophobia on these attitudes
MUSTAFA UMUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıBaşkent ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL TOKMAK