Fen bilgisi öğretmenlerinin evrensel fen okuryazarlık ile teknoloji okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examining science teachers' universal science literacy and technology literacy in terms of different variables
- Tez No: 1010370
- Danışmanlar: PROF. DR. İKRAMETTİN DAŞDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Eğitim, Fen okuryazarlığı, Teknoloji okuryazarlığı, Education, Scientific literacy, Technology literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırma fen bilgisi öğretmenlerinin evrensel fen okuryazarlıklarıyla teknoloji okuryazarlıklarının farklı değişkenler (cinsiyet, meslekteki kıdem, öğrenim durumu, teknoloji kullanım seviyesi, teknoloji kullanma amacı ve günlük internet kullanım sıklığı) açısından karşılaştırmak ve evrensel fen okuryazarlıklarıyla teknoloji okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Araştırmada nicel araştırma desenlerinden genel tarama ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Erzurum ilinde görev yapan fen bilgisi öğretmenleri oluşturmakta, örneklemini ise gönüllü katılım gösteren 250 fen bilgisi öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, Evrensel Fen Okuryazarlığı Ölçeği ve Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği aracılığıyla toplanmış, analizlerde bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, evrensel fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı düzeyleri cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Mesleki kıdem değişkeninde ise 11 ve üzeri yıl deneyime sahip öğretmenlerin evrensel fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı puanlarının diğer gruplara kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Öğrenim durumuna göre evrensel fen okuryazarlığında anlamlı fark yokken, lisansüstü eğitim almış öğretmenlerin teknoloji okuryazarlığı puanları lisans mezunlarına göre daha yüksektir. Teknoloji kullanım amacı, özellikle eğitim-öğretim veya diğer işlevsel amaçlarla teknoloji kullanan öğretmenler lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Evrensel fen okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı günlük internet kullanım sıklığında ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Ayrıca, evrensel fen okuryazarlığı ile teknoloji okuryazarlığının özellikle tasarım ve teknoloji-toplum boyutlarında anlamlı ve pozitif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Araştırma sonuçlarına göre fen bilgisi öğretmenlerinin evrensel fen okuryazarlık düzeyleri ile teknoloji okuryazarlık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu belirlenmiştir. Evrensel fen okuryazarlık ve teknoloji okuryazarlık düzeyleri bazı değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermezken bazı alt boyutlarda farklılıkların ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca evrensel fen okuryazarlığı ile teknoloji okuryazarlığı arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar fen bilgisi öğretmenlerinin fen ve teknolojiye ilişkin bilgi, beceri ve farkındalıklarının gelişmiş olduğunu ancak bu iki kavram arasındaki ilişkinin sınırlı düzeyde olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to compare science teachers' universal scientific literacy and technological literacy in terms of different variables (gender, professional seniority, educational status, level of technology use, purpose of technology use, and daily internet usage frequency) and to examine the relationship between their universal scientific literacy and technological literacy. Method: In this study, the general survey model and the relational survey model, which are among the quantitative research designs, were used. The population of the study consists of science teachers working in Erzurum province, while the sample consists of 250 science teachers who participated voluntarily. The data were collected through the Universal Scientific Literacy Scale and the Technological Literacy Scale. In the data analysis, the independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used. Findings: According to the findings of the study, universal scientific literacy and technological literacy levels do not show a significant difference according to gender. In terms of professional seniority, it was found that teachers with 11 years or more of experience have higher universal scientific literacy and technological literacy scores compared to other groups. While no significant difference was found in universal scientific literacy according to educational status, teachers with postgraduate education have higher technological literacy scores than those with a bachelor's degree. The purpose of technology use shows a significant difference in favor of teachers who use technology especially for educational or other functional purposes. Scientific literacy and technological literacy do not show a significant difference according to the frequency of daily internet use. In addition, it was determined that scientific literacy and technological literacy are significantly and positively related, particularly in the design and technology–society dimensions. Conclusions: According to the results of the study, it was determined that science teachers' universal scientific literacy and technological literacy levels are generally high. While universal scientific literacy and technological literacy levels do not show significant differences according to some variables, differences were observed in certain sub-dimensions. In addition, it was found that there is a positive and low-level significant relationship between universal scientific literacy and technological literacy. These results indicate that science teachers have developed knowledge, skills, and awareness regarding science and technology; however, the relationship between these two concepts remains limited.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin fen okuryazarlığını açıklayan bir model: Teknoloji bağımlılığı ve akademik erteleme
A model explaining high school students' science literacy: Technology addiction and academic procrastination
ESİN AĞGÜL
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PAŞA YALÇIN
- Okul öncesi, sınıf öğretmeni ve fen bilimleri öğretmenlerinin evrensel fen okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the universal science literacy levels of preschool, classroom teachers and science teachers
KAMİL ANGAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA MOLU
- Öğretmen, öğretmen adayı ve öğrencilerin evrensel fen okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu ili örneği
Determination of teachers', pre-service teachers' and students' universal science literacy levels: The sample of Kastamonu province
EMEL SALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH AYDIN
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık ve sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaşlık eğitimine yönelik algı ve görüşleri
Perceptions and opinions of social studies teachers towards global citizenship education in global citizenship and social studies lesson
ALİ ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar ÜniversitesiSosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNDÜ ÖZDEMİR ÖZDEN
- Fen bilimleri öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim anlayışlarının incelenmesi
Science teachers' understanding of inclusive education
KÜBRA GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM HAN TOSUNOĞLU
DOÇ. DR. ÖZGÜR KIVILCAN DOĞAN