Ziya Gökalp ve Sezai Karakoç'un medeniyet tasavvurları üzerine sosyolojik bir analiz
A sociological analysis of Ziya Gökalp and Sezai Karakoç's conceptions of civilization
- Tez No: 1010428
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM AKKUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Din, Sociology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Medeniyet, Modernleşme, Sosyolojik analiz, Civilization, Modernization, Sociological analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk düşünce tarihinde medeniyet tasavvuru önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma, medeniyeti farklı perspektiflerle ele alan Ziya Gökalp ve Sezai Karakoç'un medeniyet tasavvurlarını sosyolojik bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, her iki düşünürün medeniyet tasavvurlarının dayandığı toplumsal, kültürel ve dinî temeller ortaya konulmaya çalışılmıştır. Söz konusu yaklaşımlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, dokümantasyon metodu kullanarak hazırlanmış, sosyolojik metin çözümlemesi ve karşılaştırmalı düşünce analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda Gökalp ve Karakoç'un konuyla ilgili eserleri incelenmiştir. İncelemeler; medeniyet tanımı, dinin konumu, kültür-millet-medeniyet ilişkisi, toplum tasavvuru ve modernleşme yaklaşımı gibi başlıklar üzerinden yapılmıştır. Araştırma bulguları doğrultusunda, medeniyet kavramının farklı düşünsel ve kuramsal zeminler üzerinden konu edindiği ve bu durumun medeniyet tartışmalarına çok boyutlu bir nitelik kazandırdığı görülmektedir. Gökalp'in medeniyet tasavvurunun toplumsal ve kültürel süreçler ekseninde şekillendiği; Karakoç'un medeniyet tasavvurunun ise inanç ve vahiy temelli bir çerçevede geliştiği görülmektedir. Sonuç olarak çalışma, Türk düşünce tarihinde medeniyet tartışmalarının tek yönlü bir çerçevede ele alınamayacağını ortaya koymakta ve farklı kuramsal yaklaşımların birlikte değerlendirilmesi gereğine işaret etmektedir. Bu yönüyle çalışma, medeniyet-kültür, din ve modernleşme kavramları arasındaki ilişkinin sosyolojik bir bakış açısıyla yeniden ele alınmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca bu araştırma, ilgili literatürde genellikle ayrı ayrı ele alınan medeniyet tasavvurlarını karşılaştırmalı bir çerçevede ele alarak önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda ileride yapılacak çalışmaların, farklı düşünürler ve düşünce gelenekleri üzerinden benzer karşılaştırmalı analizler geliştirmesi, medeniyet kavramının çeşitli disiplinler ve kuramsal yaklaşımlar çerçevesinde daha kapsamlı biçimde ele alınmasına imkân sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
The concept of civilization occupies a significant place in the history of Turkish thought. This study aims to examine the conceptions of civilization developed by Ziya Gökalp and Sezai Karakoç, who approach the notion of civilization from different perspectives, within a sociological framework. The research seeks to reveal the social, cultural, and religious foundations upon which both thinkers construct their respective conceptions of civilization. These approaches are comparatively analyzed. The study is based on the documentation method and employs sociological text analysis and comparative thought analysis as its primary techniques. In this context, the works of Gökalp and Karakoç related to the subject are examined. The analysis is conducted through key themes such as the definition of civilization, the role of religion, the relationship between culture, nation, and civilization, the conception of society, and approaches to modernization. The findings of the research indicate that the concept of civilization is addressed on different intellectual and theoretical grounds, which contributes to a multidimensional understanding of civilization debates. Gökalp's conception of civilization is shaped within the framework of social and cultural processes, whereas Karakoç's conception develops within a faith- and revelation-based perspective. In conclusion, the study demonstrates that discussions on civilization in Turkish thought cannot be confined to a single framework and highlights the necessity of evaluating different theoretical approaches together. In this respect, the study contributes to the reconsideration of the relationships between civilization, culture, religion, and modernization from a sociological perspective. Furthermore, by comparatively examining conceptions of civilization that are generally addressed separately in the literature, this research aims to fill an important gap. Future studies may benefit from developing similar comparative analyses across different thinkers and intellectual traditions, thereby enabling a more comprehensive examination of the concept of civilization within various disciplinary and theoretical frameworks.
Benzer Tezler
- Sezai Karakoç`un diriliş düşüncesinde medeniyet anlayışı
Başlık çevirisi yok
MUHİTTİN BİLGE
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Kamu YönetimiGazi ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜMTAZER TÜRKÖNE
- Milli edebiyat şiirinde Anadolu peyzajı
Anatolian landspace in national literature poetry
GÜLBAHAR REÇBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıFatih ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. SEZAİ COŞKUN
- XIX. yüzyıl Türk romanında mimari kültür
Architectural culture in the nineteenth-century Turkish novel
SEZGİ BALCI
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜZİN GONCA GÖKALP ALPASLAN
- Ziya Gökalp'in eğitim ve din eğitimi ile ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
M.HAKKI AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÖCAL
- Ziya Gökalp ve Cemil Meriç`te kültür ve medeniyet kavramı (mukayeseli bir çalışma)
Dansla culture et l`idee civilisation Ziya Gökalp et Cemil Meriç (travail compare)
AYHAN YANIK