Mît û roman: Dîmena edebî ya mîtan dı romana Kurdî de (1990-2021)
Mit ve roman: Kürt romanında mitlerin edebi panoraması (1990-2021)
- Tez No: 1010487
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ZAHİR ERTEKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Kürtçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Yaşayan Diller Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1990-2021 yılları arasındaki Kürt romanında mitos ve roman ilişkisini inceleyen bu doktora çalışması, mitlerin bu dönemde sadece folklorik birer öğe olarak değil, modern, estetik ve yapısal bir unsur olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Mevcut literatürün daha çok tarihsel ve ideolojik boyutlara odaklanmış olması sebebiyle bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurarak edebî tekniklere ve mitlerin dönüşümüne odaklanmaktadır. Araştırma,“tematik analiz”yöntemi ve“edebiyat merkezli”bir yaklaşımla yürütülmüş; seçilen beş romanın analizinde psikanalitik, yapısalcı, fenomenolojik kuramlar ile arketipsel eleştiriden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır: Mehmed Uzun'un Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê adlı romanında, Gılgamış miti ve ikili karşıtlıkların anlatı yapısını oluşturduğu tespit edilmiştir. Helîm Yûsiv'un Sobarto adlı eserinde, Hz. Süleyman miti psikanalitik sembollerle tersyüz edilerek Amûdê Sineması Yangını trajedisini anlatmak için kullanılmıştır. Hesenê Metê'nin Tofan adlı romanı, eskatolojik bir miti politik bir alegori ve toplumsal ahlaki çöküşle ilişkilendirmiştir. Edîb Polat'ın Ristemê Zal eserinde, klasik bir destanın yeniden yazım süreci ulusal kimlik inşası bağlamında ön plana çıkmaktadır. Jan Dost'un Martînê Bextewer adlı romanında ise monomit şablonu ve Jungiyen arketipler anlatının temel yapısı olarak takip edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Kürt romanının mitolojiyi kolektif belleği canlandırmak, tarihsel travmaları sağaltmak ve evrensel bir düzleme ulaşmak amacıyla sanatsal bir strateji olarak kullandığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral study, which examines the relationship between myth and the novel in the Kurdish novel between 1990 and 2021, reveals that myths serve not merely as folkloric elements but as modern, aesthetic, and structural tools in this period. Since existing literature has largely focused on historical and ideological dimensions, this work fills the gap by highlighting literary techniques and the transformation of myths. The research was conducted using the thematic analysis method and a literature-centered approach; the analysis of five selected novels draws upon psychoanalytic, structuralist, and phenomenological theories, as well as archetypal criticism. The analysis yielded the following findings: In Mehmed Uzun's novel Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê, it was determined that the myth of Gilgamesh and binary oppositions form the structural basis of the narrative. In Helîm Yûsiv's Sobarto, the myth of King Solomon is subverted through psychoanalytic symbols to narrate the tragedy of the Amûdê Cinema Fire. Hesenê Metê's Tofan links an eschatological myth with political allegory and social moral decay. In Edîb Polat's Ristemê Zal, the process of rewriting a classical epic comes to the fore within the context of national identity construction. In Jan Dost's Martînê Bextewer, the monomyth template and Jungian archetypes are followed as the fundamental narrative structure. In conclusion, this study demonstrates that the Kurdish novel utilizes mythology as an artistic strategy to revitalize collective memory, heal historical traumas, and establish a universal framework.
Benzer Tezler
- İstanbul Bizans mimarisinde kullanılan tuğlanın fiziksel ve mekanik özellikleri
Characteristics of brick used in Byzantine architecture in İstanbul
YEGAN KAHYA
- Tek esnekli ferroelektrik kristalde sınır tabakası denklemlerinin çözümleri
The Solution of boundry layer Equations in the uniaxial crystal
SALİM CEYHAN
- The scott-ish universe and the folkstorical novel: Sir walter scott's formation of a scottish national image and identity through historical epics, national myths and fakelore
Scott'un i-scott-çya evreni ve folk-tarihi roman: Sır walter scott'un tarihi epikler, ulusal mitler ve fakelore ile İskoçya'nın ulusal imge ve kimliğini yaratışı
MEHMET KORMAN
Doktora
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıYeditepe Üniversitesiİngiliz Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OĞUZ CEBECİ
- Das Frauenbild bei Heinrich Böll in den Werken“Gruppenbild mit Dame”und“Frauen vor Flusslandschaft”
Başlık çevirisi yok
NALAN ERGÜN
Yüksek Lisans
Almanca
1988
Alman Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN YILDIZ
- Nizami-yi Gencevi'nin hayatı, edebi kişiliği, eserleri ve Leyli u Mecnun Mesnevisinin tahkiye unsurları açısından tahlili
Das Leben und literarische wesen von Nizami-yi Gencevi und textanalysierung im hinsicht der Erzahlkunst von seinem Mesnevi Leyli u Mecnun
NAZİR AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİME İNAL SAVİ