YouTube'da yer alan çocuklara yönelik tüketim videolarının incelenmesi: Belgesel film üretimi
Examination of consumption videos targeting children on YouTube: Documentary film production
- Tez No: 1010492
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDE AKDAĞ SATIR
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Radyo-Televizyon, Fine Arts, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belgesel film, Kidfluencer, Documentary film, Kidfluencer
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde dijital teknolojilerin çocuk yaşamına çok erken yaşlarda dahil olmasının çeşitli fırsatlar sunmasının yanında özellikle internet kullanımında savunmasız olan çocuklar için ciddi gelişimsel riskleri de beraberinde getirdiği görülmektedir. Bu risklerin odak noktasında yer alan ve YouTube platformunda yoğun ilgi gören“oyuncak-paket açma”videoları; çocukların dilsel, sosyal ve bilişsel gelişim süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışma, söz konusu videoların çocukların gelişiminde yarattığı riskleri akademik bir perspektifle ortaya koymayı ve bu bulguları bir belgesel film çalışması aracılığıyla somutlaştırmayı amaçlamıştır. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu çalışmada, verilerin analizinde betimsel analiz ve söylem analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen ve tüketim odaklı içerik üreten YouTube kanallarındaki konuyla ilgili videolar ile belgeselde görüşlerine başvurulan akademisyenler, öğretmenler, çocuk gelişim uzmanları ve teknoloji uzmanları oluşturmaktadır. Belgesel film çalışmasının anlatısı; uzman görüşlerinden elde edilen veriler ile dijital platformlardan derlenen ve 30 saniyeyi geçmeyen oyuncak-paket açma görüntülerinin sentezlenmesiyle yapılandırılmıştır. Araştırma bulguları, oyuncak-paket açma videolarının çocukların dil gelişimini sekteye uğratan yapay bir dil kurgusu içerdiğini ve sürekli tüketim odaklı içeriklerin çocuklarda maddi nesneye karşı aşırı yönelim yarattığını göstermiştir. Ayrıca bu içeriklerin çocukların ekransız oyunlardan haz almasını zorlaştırdığı, oyun kurma becerilerini zayıflattığı ve sosyal etkileşim pratiklerini sınırladığı da tespit edilmiştir. Dijital platformların görünürlük, tekrar ve cazibe unsurları üzerinden yapılandırdığı bu süreç; çocukları fiziksel oyun deneyimi yerine pasif izleyiciliğe dayalı bir dijital tüketim kültürüne yöneltmektedir. Bu çalışma; çocukların kültür endüstrisinin riskli yönlerinden korunması, güvenli internet kullanımı konusunda farkındalık yaratılması ve dijital ortamdaki içeriklere karşı bilinçli materyallerin geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamakta ve bununla ilgili olarak öneriler de sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the contemporary era, while the early integration of digital technologies into children's lives offers a variety of opportunities, it is observed that such exposure also entails significant developmental risks, particularly for children who are vulnerable within the context of internet usage. At the core of these risks are“toy-unboxing”videos, which garner intense interest on the YouTube platform and directly influence children's linguistic, social, and cognitive development processes. This study aims to reveal the risks posed by such videos from an academic perspective and to materialize these findings through a documentary film project. In this study, conducted through qualitative research methodology, descriptive analysis and discourse analysis techniques were utilized for data analysis. The research sample, determined through purposive sampling, consists of relevant videos from YouTube channels producing consumption-oriented content, as well as insights from academics, teachers, child development specialists, and technology experts interviewed for the documentary. The narrative of the documentary film is structured by synthesizing data obtained from expert opinions with compiled toy-unboxing footage from digital platforms, with each clip not exceeding 30 seconds. Research findings demonstrate that toy-unboxing videos contain an artificial linguistic construct that stunts children's language development and that continuous consumption-oriented content fosters an excessive orientation toward material objects. Furthermore, it was found that such content hinders children's ability to derive pleasure from screen-free play, weakens their play-building skills, and limits social interaction practices. This process, structured by digital platforms through elements of visibility, repetition, and allure, steers children away from physical play experiences toward a digital consumption culture based on passive viewership. This study emphasizes the necessity of protecting children from the risky aspects of the culture industry, raising awareness about safe internet usage, and developing conscious materials for digital content, while also providing relevant recommendations.
Benzer Tezler
- Sosyal medya uygulamalarında çocukları hedef alan reklamlar: YouTube üzerine bir inceleme
Ads targeting children in social media applications: A review on YouTube
NADİDE BÜŞRA KAYNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ReklamcılıkErciyes ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET YAZICI
- Sosyal medya platformlarında çocuklara yönelik animasyonlarda tüketim kültürü idelolojisinin sunumu
Presentation of consumer culture ideology in animations for children on social media platforms
AYŞE PINAR ÇITAK KOYGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriSivas Cumhuriyet ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜLTEKİN AKÇAY
- Çocuk tüketicilerin mikro şöhretlere ve markalara yönelik tutumları: YouTube Çocuk kanalları üzerine bir inceleme
Child consumers' attitudes towards microcelebrities and brands: A study on YouTube Kids channels
ELİF AKKUL GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEYDA DENEÇLİ ARIBAKAN
- Market leader and market challenger strategies of apparel industry in digital space: a content analysis of instagram posts of LC Waikiki and koton
Hazır giyim sektörü pazar lideri ve meydan okuyucusunun dijital alanda stratejileri: LC Waikiki ve Koton'un instagram gönderilerinin içerik analizi
YÜKSEL SAĞLAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İletişim Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF KARAOSMANOĞLU
- Erken çocukluk döneminde çocuk YouTube içerik üreticilerinin yayınladığı videoların çocuğun duygusal istismarı açısından incelenmesi
Examination of the videos published by children's YouTube contentproducers in early childhood period in terms of child emotionalabuse
SEVİLAY ÇUBUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK EROL