Depresyon tanılı ergenlerde somatik belirtilerin, aleksitimi, çocukluk çağı travması ve duygu düzenleme ile ilişkisi
The relationship of somatic symptoms with alexithymia, childhood trauma, and emotion regulation in adolescents diagnosed with depression
- Tez No: 1010493
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞERMİN YALIN SAPMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Ergen depresyonu, somatik belirtiler, aleksitimi, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme, Adolescent depression, somatic symptoms, alexithymia, childhood trauma, emotion regulation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada depresyon tanılı ergenlerde somatik belirtilerin aleksitimi, çocukluk çağı travmaları ve duygu düzenleme güçlükleri ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca çocukluk çağı travmaları ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitimi ve duygu düzenleme güçlüğünün aracılık rolünün değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırma Nisan 2025 – Ocak 2026 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğinde yürütülmüş tek merkezli kesitsel bir çalışmadır. Çalışma örneklemini DSM-5 tanı ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı alan 12–18 yaş arası 60 ergen ve yaş ile cinsiyet açısından eşleştirilmiş 30 sağlıklı kontrol oluşturmuştur. Psikiyatrik tanılar yarı yapılandırılmış Çocuklar için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDGŞG-ŞY-DSM-5-T) kullanılarak belirlenmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik bilgi formunun yanı sıra DSM-5 Düzey-2 Depresyon Ölçeği, DSM-5 Düzey-2 Anksiyete Ölçeği, DSM-5 Düzey-2 Bedensel Belirtiler Ölçeği, Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği (ÇÖYÖ), Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16) ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20) uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 26 programı kullanılmış; grup karşılaştırmalarında t-testi ve Mann-Whitney U testi, kategorik değişkenlerde ki-kare testi, değişkenler arası ilişkilerde Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Somatik belirtileri yordayan faktörleri incelemek amacıyla hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmış; aracılık ilişkileri Baron ve Kenny yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Depresyon grubunda bedensel belirti, depresyon ve anksiyete puanlarının sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Depresyon grubunda çocukluk çağı travması puanları, özellikle fiziksel ve duygusal istismar alt boyutlarında, kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca depresyon grubunda aleksitimi ve duygu düzenleme güçlüğü düzeylerinin sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizlerinde depresyon şiddeti, anksiyete düzeyi, çocukluk çağı travmaları, aleksitimi ve duygu düzenleme güçlüğü ile somatik belirtiler arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizinde depresyon ve anksiyete düzeylerinin somatik belirtiler üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu gösterilmiştir. Aleksitimi alt boyutları modele dahil edildiğinde özellikle duyguları tanımada güçlük ve dışa dönük düşünme alt boyutlarının somatik belirtiler üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu belirlenmiştir. Duygu düzenleme güçlüğü alt boyutları incelendiğinde ise yalnızca dürtü kontrol güçlüğünün somatik belirtiler üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu saptanmıştır. Aracılık analizlerinde çocukluk çağı travmaları ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin anlamlı bir aracılık rolü gösterdiği, buna karşın duygu düzenleme güçlüğünün bu ilişkide aracılık rolü göstermediği belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma bulguları depresyon tanılı ergenlerde somatik belirtilerin yalnızca depresif belirti şiddeti ile değil, anksiyete belirtileri ve özellikle aleksitimik özelliklerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca çocukluk çağı travmalarının somatik belirtiler üzerindeki etkisinin doğrudan olmaktan çok aleksitimi gibi ara psikolojik süreçler aracılığıyla ortaya çıkabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular, depresyon tanılı ergenlerde somatik belirtilerin değerlendirilmesinde duygusal farkındalık, travma öyküsü ve duygu düzenleme süreçlerinin klinik açıdan önemli olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to examine the relationship between somatic symptoms and alexithymia, childhood trauma, and emotion regulation difficulties in adolescents diagnosed with depression. In addition, the study aimed to investigate the mediating roles of alexithymia and emotion regulation difficulties in the relationship between childhood trauma and somatic symptoms. Method: This single-center cross-sectional study was conducted between April 2025 and January 2026 at the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Manisa Celal Bayar University Faculty of Medicine. The sample consisted of 60 adolescents aged 12–18 years diagnosed with major depressive disorder according to DSM-5 criteria and 30 age- and sex-matched healthy controls. Psychiatric diagnoses were assessed using the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children – Present and Lifetime Version (K-SADS-PL). Participants completed a sociodemographic and clinical information form, DSM-5 Level-2 Depression Scale, DSM-5 Level-2 Anxiety Scale, DSM-5 Level-2 Somatic Symptoms Scale, Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Difficulties in Emotion Regulation Scale – Short Form (DERS-16), and the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20). Statistical analyses were performed using SPSS version 26. Group comparisons were conducted using independent samples t-tests and Mann–Whitney U tests, while categorical variables were analyzed using chi-square tests. Relationships between variables were examined using Spearman correlation analysis. Hierarchical multiple linear regression analysis was used to determine predictors of somatic symptoms. Mediation analyses were performed based on the Baron and Kenny approach. Results: Somatic symptom, depression, and anxiety scores were significantly higher in the depression group compared to the healthy control group. Childhood trauma scores were also higher in the depression group, particularly in the physical and emotional abuse subscales. In addition, levels of alexithymia and difficulties in emotion regulation were significantly elevated in the depression group compared to controls. Correlation analyses revealed significant positive associations between somatic symptoms and depression severity, anxiety levels, childhood trauma, alexithymia, and emotion regulation difficulties. Hierarchical regression analysis indicated that both depression and anxiety levels were significant predictors of somatic symptoms. When alexithymia subscales were included in the model, difficulty identifying feelings and externally oriented thinking emerged as significant predictors of somatic symptoms. Among the dimensions of emotion regulation difficulties, only impulse control difficulties were found to be a significant predictor of somatic symptoms.Mediation analyses demonstrated that alexithymia had a significant mediating role in the relationship between childhood trauma and somatic symptoms, whereas emotion regulation difficulties did not show a mediating effect. Conclusion: The findings suggest that somatic symptoms in adolescents with depression are associated not only with depression severity but also with anxiety symptoms and particularly alexithymic traits. Moreover, the effect of childhood trauma on somatic symptoms may occur indirectly through psychological processes such as alexithymia rather than through a direct pathway. These findings highlight the importance of evaluating emotional awareness, trauma history, and emotion regulation processes in the clinical assessment of somatic symptoms among adolescents with depression.
Benzer Tezler
- Kaçıngan kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu tanısı alan çocukların sosyal beceriler açısından otizm spektrumundaki çocuklarla karşılaştırılması
Comparison of children diagnosed with avoidant/restrictive food intake disorder and children on the autism spectrum in terms of social skills
EZGİ KURTULDU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YÜRÜMEZ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuklarda dissosiyatif ve diğer belirtilerin ilişkisi
The association of dissociative symptoms and others among children with attention deficiency and hiperactivity disorder
BETÜL GÜL ALIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYLA AYSEV
- İnternet oyun oynama bozukluğu ve sosyal medya bağımlılığı olan ergenlerde kronotip özelliklerinin incelenmesi, içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının kronotip tipleri ile ilişkisi
Examination of chronotype characteristics in adolescents with internet gaming disorder and social media addiction, and the relationship between internalizing and externalizing problems and chronotype types
MERYEM YALÇINKAYA ADLIĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. MEHMET TEKDEN
- Obsesif kompulsif bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinde başa çıkma tutumları ile ilişkili durumlar
Conditions related to coping strategi̇es of parents of children and adolescents with obsessive compulsive disorder
GÜLŞAH BAKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA KANDİL
- Anksiyete bozukluklarında cinsiyete göre semptom farklılıkları
Gender differences in anxiety disorders symptoms
UFUK BAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
PsikiyatriÇukurova ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRÜ UĞUZ