Küresel düzen, siyasi kurumlar ve doğrudan yabancı yatırımlar
Global order, political institutions and foreign direct investments
- Tez No: 1010530
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT BİRDAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Ekonomi, Uluslararası İlişkiler, Political Science, Economics, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez siyasi kurumlar ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişkiyi tarihsel bir bakış açısıyla ele almaktadır. Akademik ve popüler yazın ağırlıklı olarak demokratik rejimlere sahip ülkelere daha fazla doğrudan yabancı yatırım girişi olacağını öne sürmektedir. Bunun bir sebebinin demokratik rejimlerde bulunan denge mekanizmaları, diğerinin de bu rejimlerdeki hükümetlerin halk desteği için yabancı yatırımlara duyduğu ihtiyaç olduğu iddia edilmiştir. Bu tezde öncelikle uluslararası yatırımlardaki dalgalanmaların arkasında küresel koşulların belirleyici olduğu öne sürülmektedir. Sermaye hareketliliğinin artması için, merkez ülkelerdeki yapısal koşullar sermaye ihracı ihtiyacını dayatmalı ve hegemonik bir güç uluslararası ekonomik faaliyetin kurallarını belirleyerek diğer ülkelerce uygulanmasını sağlamalıdır. Hegemonik istikrarın oluştuğu durumlarda yatırımlar artıp çevre ülkelere doğru genişlemektedir. Ülkelere özgü koşullar bu aşamada anlamlı hale gelmektedir. Fakat burada da rejimin demokratik veya otoriter karakteri belirleyici role sahip değildir. Demokrasiye özgü olduğu düşünülen mekanizmaların otoriter rejimlerde de ortaya çıkabildiğine yönelik bulgular göz önüne alındığında, yatırım ortamını belirleyen koşulların siyasi rejimin niteliğiyle değil, siyasi istikrar ile ilişkili olduğu ortaya çıkmaktadır. İstikrarlı bir siyasi yapı yatırım ortamının belirsizliğini azaltır. Siyasi yapının istikrarsız olduğu, kuralların öngörülemez bir şekilde değiştiği durumda belirsizlik yüksek olacak, yatırımların beklenen kârlılığı düşecektir. Tezde doğrudan yabancı yatırımların küresel ölçekte uzun dönemli bir analizi yapılarak hegemonik istikrarın rolü gösterilmiştir. 1970-2023 dönemine odaklanan ekonometrik analiz gelişmekte olan ülkelerde demokrasinin anlamlı bir etkisini göstermezken, iktidar değişimlerinin yatırımları caydırdığını kanıtlamaktadır. Az gelişmiş ekonomilerde ise otoriter rejimlerin daha çok doğrudan yabancı yatırım girişine yol açtığı görülmüştür. Türkiye'nin uzun dönemli analizi ise gelişmekte olan bir ülkede doğrudan yabancı yatırım rejiminin küresel döngülerden nasıl etkilendiğini ve siyasi istikrarın nasıl bir rol oynadığını göstermektedir. Hegemonik istikrarın oluştuğu dönemlerde Türkiye gibi diğer ülkeler de yatırım rejimlerini serbestleştirmişlerdir. İstikrarlı bir siyasi yapıya sahip oldukları durumlarda ise yüksek yatırım girişlerine sahne olmuşlardır. Tezde, küresel ekonominin uzun dönemli analizi, son küreselleşme dönemine odaklanan ülkelerarası analiz ve örnek vaka olarak Türkiye'nin uzun dönemli analizi, sermayenin küresel istikrarın sağlandığı dönemlerde hareketlendiğini ve serbest sermaye rejiminin kurallarını hayata geçiren, istikrarlı ülkelere yöneldiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the relationship between political institutions and foreign direct investment from a historical perspective. Academic and popular literature generally suggests that countries with democratic regimes experience greater inflows of foreign direct investment. One reason for this is attributed to the checks and balances mechanisms found in democratic regimes, and another is the need for foreign investment by governments in these regimes to gain public support. This dissertation primarily argues that global conditions are the determining factor behind fluctuations in international investment. For capital mobility to increase, structural conditions in core countries must necessitate capital export, and a hegemonic power must establish the rules of international economic activity, ensuring their application by other countries. When hegemonic stability is achieved, investments increase and expand towards peripheral countries. Country-specific conditions become significant at this stage. However, the democratic or authoritarian character of the regime is not the determining factor here. Considering the findings that mechanisms thought to be specific to democracy can also emerge in authoritarian regimes, it becomes clear that the conditions determining the investment environment are related not to the nature of the political regime, but to political stability. A stable political structure minimizes the uncertainty of the investment environment. When the political structure is unstable and rules change unpredictably, uncertainty will be high, and the expected profitability of investments will decrease. This dissertation demonstrates the role of hegemonic stability by conducting a long-term analysis of foreign direct investment on a global scale. The econometric analysis, focusing on the period 1970-2023, shows that while democracy does not have a significant impact in developing countries, changes in government deter investment. In least developed economies, authoritarian regimes have been shown to lead to more foreign direct investment inflows. Turkey's long-term analysis shows how the foreign direct investment regime in a developing country is affected by global cycles and the role of political stability. During periods of hegemonic stability, countries like Turkey liberalized their investment regimes. When they had a stable political structure, they experienced high levels of investment inflow. This dissertation, through a long-term analysis of the global economy, a cross-country analysis focusing on the recent period of globalization, and a long-term analysis of Turkey as a case study, demonstrates that capital mobilizes during periods of global stability and flows towards stable countries that implement the rules of a free capital regime.
Benzer Tezler
- Sustainable development goals in lower-middle income economy: Relevancy and outlook in Cameroon
Alt gelirli ekonomi'de sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Kamerun'da uygunluk ve görünüm
HAMAN ADAMA MOHAMADOU
Doktora
İngilizce
2022
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- The role of Asian Infrastructure Investment Bank in the context of China's relationship with the liberal international order: A challenge or an opportunity?
Çin'in liberal uluslararası düzenle ilişkisi bağlamında Asya Altyapı Yatırım Bankası'nın rolü: Sınama mı, fırsat mı?
GÖRKEM GÖRMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET FATİH TAYFUR
