Göç, sermaye, mekân: Siirtli Arapların toplumsal konumlanma deneyimi
Migration, capital, and space: The social positioning experience of Arab people from Siirt
- Tez No: 1010539
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA GÜNGÖRER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: İç Göç, Siirtli Araplar, Van, Metropol Göçü, Sosyal Sermaye, Bourdieu, Internal Migration, Arabs of Siirt, Van, Metropolitan Migration, Social Capital, Bourdieu
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel etkenler doğrultusunda bireylerin veya grupların kalıcı olarak yerleşme amacıyla gerçekleştirdikleri mekânsal hareketlilik olarak tanımlanan göç, aynı zamanda toplumsal bir dönüşüm sürecini de ifade etmektedir. Türkiye'nin modernleşme ve kalkınma süreci, yerel ve bölgesel ölçekte gerçekleşen göç hareketlerinin çok boyutlu etkileriyle biçimlenmiştir. Bu bağlamda, Siirtli Arap topluluklarının Van'a yönelen göçü, hem mekânsal bir yer değiştirme olgusu hem de ekonomik, sosyal ve kültürel sermayenin yeniden üretim ve dönüşüm süreçlerini içeren tarihsel bir deneyim olarak değerlendirilebilir. Çalışmanın amacı, Türkiye'de iç göç olgusunu Siirtli Arapların Osmanlı'dan günümüze uzanan göç hareketleri bağlamında incelemektir. Siirt'ten Van'a ve oradan metropol şehirlere yönelen bu göç süreci, mekânsal bir yer değiştirmenin yanı sıra sosyal, kültürel ve ekonomik boyutlarıyla da çok katmanlı bir dönüşüm sürecine işaret etmektedir. Çalışmada bu dönüşüm, Pierre Bourdieu'nün sermaye dönüşümü yaklaşımı çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu bağlamda, Osmanlı döneminde Tillo gibi bölgelerden Van'a gönderilen din âlimlerinin dini misyonları, Cumhuriyet'in erken döneminde Van'ın kurtuluşuyla açılan ticari fırsatlar ve Siirtli Arap tüccarların bu alanlarda güçlü aktörlere dönüşme süreçleri tarihsel bir arka plan içinde tartışılmaktadır. Ayrıca çalışmada, Van'da 1980'lerden itibaren artan güvenlik sorunları, zorunlu göçler ve sosyo-ekonomik gerilimlerin sermaye sahiplerini metropollere yönelttiği vurgulanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; kısmi katılımlı gözlem, yarı yapılandırılmış ve derinlemesine görüşmelerden yararlanılmıştır. Bunun yanı sıra, ikincil veri kaynakları olarak sözlü tarih ve arşiv belgeleri de kullanılmıştır. Bu yöntemsel çeşitlilik hem bireysel hem de kolektif deneyimlerin çok boyutlu şekilde analiz edilmesine olanak sağlamıştır. Elde edilen bulgular, Van'ın Siirtli Araplar için bir“kalkınma köprüsü”işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Dilsel sermaye, ticarette güven, kolektif dayanışma ve kuşaklar arası aktarım bu süreçte belirleyici unsurlar olmuştur. Sonuç olarak, Siirtli Arapların göç yolculuğu; sermaye biçimlerinin dönüşümü, toplumsal bellek ve mekânsal aidiyet boyutlarıyla Türkiye'de iç göç literatürüne özgün katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Migration, defined as the spatial mobility of individuals or groups who relocate with the intention of permanent settlement due to economic, political, social, and cultural factors, also represents a significant process of social transformation. Turkey's modernization and development trajectory has been shaped by the multidimensional impacts of migration movements occurring at both local and regional levels. In this context, the migration of Arab communities from Siirt to Van can be understood not only as a spatial relocation but also as a historical experience involving the reproduction and transformation of economic, social, and cultural capital. The aim of this study is to examine the phenomenon of internal migration in Turkey within the context of the migration movements of Siirt Arabs from the Ottoman period to the present day. The migration process from Siirt to Van and subsequently to metropolitan cities indicates a multilayered transformation that goes beyond a simple spatial displacement, encompassing social, cultural, and economic dimensions. In this study, this transformation is analyzed within the framework of Pierre Bourdieu's theory of capital transformation. In this regard, the religious missions of scholars sent from regions such as Tillo to Van during the Ottoman period, the commercial opportunities that emerged with the liberation of Van in the early Republican era, and the processes through which Siirt Arab merchants became influential actors in these areas are discussed within a historical context. Furthermore, the study emphasizes that increasing security problems, forced migrations, and socio-economic tensions in Van since the 1980s have directed capital-owning groups toward metropolitan cities. This research adopts a qualitative methodology. Data were collected through partial participant observation, semi-structured interviews, and in-depth interviews. In addition, oral history accounts and archival documents were utilized as secondary data sources. This methodological diversity enabled a comprehensive analysis of both individual and collective experiences. The findings reveal that Van functioned as a“development bridge”for Siirt Arabs. Linguistic capital, trust in trade, collective solidarity, and intergenerational transmission emerged as decisive factors in this process. Ultimately, the migration trajectory of Siirt Arabs offers significant insights into the transformation of capital forms, collective memory, and spatial belonging, thereby contributing an original perspective to the literature on internal migration in Turkey.
Benzer Tezler
- Göç ve mekân etkileşimi: İstanbul'da Suriyeli göçmenlerin konut alanları üzerine bir inceleme
Interaction of migration and the space: A research on the housing environment of Syrian immigrants in İstanbul
MEHA CHAGEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİYE AKGÜN GÜLTEKİN
- Kentsel mekân ve sermaye: İstanbul Sultanbeyli'de toplumsal ve mekânsal değişim
Urban space and capital: Social and spatial change in Sultanbeyli, Istanbul
BİNNAZ KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SosyolojiAnadolu ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ F. AYŞİN KOÇAK TURHANOĞLU
- Avrupa'ya göç eden Süryanilerin habitusunun ve kültürel sermayesinin yeniden üretimi: Midyat Kafro Köyü örneği
The reproduction of the habitus and cultural capital of the Assyrians who migrated to Europe: The example of the Midyat Kafro Village
ESRA AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiMardin Artuklu ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAHİR PEKASİL
- Bir işletme kasabasının tarihi: Değirmisaz'da emek, mekân ve toplumsal ilişkiler
The history of a company town: Labour, space and social relations in Değirmisaz
BİRAY ANIL BİRER YANIK
Doktora
Türkçe
2024
İletişim BilimleriHacettepe Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADİR DEDE
- Negotiating spatiality in urban migration context: The case of Syrian students in Istanbul
Kentsel göç bağlamında mekansallık konusu: İstanbul'da Suriyeli öğrenciler
ŞEYMA KARAMEŞE
