Geri Dön

Paketli fonksiyonel gıdaların besin profillerinin ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi

Evaluation of the nutritional profiles of packaged functional foods and their impact on sustainability

PDF İndir

  1. Tez No: 1010588
  2. Yazar: NURAN USTA
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE ŞEYDA KARAÇİL ERMUMCU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Besin bileşimi, Food composition
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, fonksiyonel gıdaların besin kalitesinin, işlenmişlik düzeylerinin ve sürdürülebilirliğe olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, Antalya merkezdeki zincir marketler ve çevrimiçi mağazalarda bulunan 974 fonksiyonel gıda ile yürütülmüştür. Gıda paketlerinden besin etiketleri, içindekiler listesi ve sürdürülebilirliğe ilişkin etiketler toplanmıştır. Gıdaların besin profili; Nutri-Skor (NS), Sağlık Yıldız Derecelendirmesi (SYD) ve Trafik Işığı Etiketi (TIE) ile, işlenme düzeyleri ise NOVA sınıflamasıyla değerlendirilmiştir. Bulgular: Fonksiyonel özelliklerine göre gıdaların %76,2'si değiştirilmiş, %36,6'sı güçlendirilmiş ve %29,2'si zenginleştirilmiştir. Gıdalar besin profili değerlendirmesinde; NS'ye göre en fazla C (%29) ve D (%37), SYD'ye göre 3,5 (%15) ve 4 yıldız (%17) kategorilerinde yer almıştır. Trafik Işığı Etiketi besin profili değerlendirmesinde kırmızı etiket; en fazla yağ ve şeker için hazır yemeklerde (yağ:%50, şeker:%43,8), doymuş yağ için tatlı ve şeker bazlı ürünlerde (%44,7), tuz için atıştırmalıklarda (%26,5) bulunmuştur. Gıdaların besin profilinin belirlenmesinde NS ve SYD değerlendirmelerinin uyumlu olduğu saptanmıştır (NS ile SYD %95 uyum sınırları:-8,68,+16,51). Gıdaların %89,4'ünün ultra-işlenmiş (NOVA 4) olduğu belirlenmiştir. Gıdaların işlenme düzeyi arttıkça, besin kalitesinin azaldığı saptanmıştır [NS ile NOVA: (r:0,284;p<0,001); SYD ile NOVA: (r:-0,251;p<0,001)]. En yaygın sürdürülebilirlik etiketleri; geri dönüşüm sembolü (%78,8), Vegan logosu (%35,5) ve Yeşil Nokta olarak belirlenmiştir (%28). Sonuç: Fonksiyonel gıdalar sağlık üzerine faydaları ile öne çıkan bir gıda grubu olmasına rağmen bu çalışmada büyük çoğunluğunun ultra işlenmiş ve düşük besin kalitesine sahip olduğu ortaya konmuştur. Fonksiyonel gıdalarda sürdürülebilirlik etiketlerinin yaygın kullanıldığı belirlenmiştir. Tüketicilerin gıda okuryazarlığının artırılarak düşük besin kalitesine sahip fonksiyonel gıdaların ayırt edilmesinde paket önü etiket sistemlerinin kullanımı teşvik edilmelidir.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study is to evaluate the nutritional quality of functional foods, their degree of processing, and their impact on sustainability. Method: This study was conducted on 974 functional food from online stores and chain supermarkets in Antalya. Nutrition labels, ingredient lists, and sustainability labels found on packaging were collected. Nutritional profiles were assessed using Nutri-Skor (NS), Health Star Rating (HSR), and Traffic Light Labeling (TLL), while the level of processing was evaluated using NOVA classification. Results: In this study, 36.6% of foods were fortified, 29.2% enriched, and 76.2% modified. Nutritional profiling revealed that most foods were classified under NS grades C (29%) and D (37%), and 3.5 (15%) to 4 stars (17%) according to the SYD. In the TLL nutritional profile assessment, the red label was assigned to ready-to-eat meals for the highest fat and sugar content (fat: 50%, sugar: 43.8%), to sweets and sugar-based products for saturated fat (44.7%), and to snacks for salt (26.5%). NS and SYD assessments are consistent in determining the nutritional profile of foods (95% confidence intervals for NS and SYD: -8.68 to +16.51). Ultra-processed (NOVA 4) foods made up 89.4% of functional foods. It has been found that as the level of food processing increases, nutritional value decreases [NS and NOVA: (r:0,284;p<0,001); SYD and NOVA: (r:-0,251;p<0,001)]. The most common sustainability labels were recycling symbol (78.8%), vegan logo (35.5%), and Green Dot (%28.0). Conclusion: Functional foods are a food group that are notable for their health benefits; however, this study revealed that the vast majority of them are ultra-processed and have low nutritional quality. Sustainability labels are commonly found on functional foods. The use of front-of-package labeling systems should be encouraged to help consumers improve their food literacy and distinguish functional foods with low nutritional quality.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    937363

    Tüketicilerin fonksiyonel gıdalara yönelik tutum ve niyeti üzerinde sağlıklı yaşam tarzının etkisi

    The effect of healthy lifestyle on consumers' attitude and intention towards functional foods

    YASEMİN KOCAER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İşletmeÇukurova Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA DEMİRCİ OREL

  2. Tez No

    874174

    Characterization of Turkish bee products such as propolis, pollen and royal jelly in terms of bioactive components, health effects and encapsulation

    Türkiye'ye ait arı sütü, propolis ve polen gibi arı ürünlerinin biyoaktif bileşenler, sağlık etkileri ve enkapsülasyonu açısından karakterizasyonu

    ÜMİT ALTUNTAŞ

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BERAAT ÖZÇELİK

  3. Tez No

    192217

    Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı

    The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia

    VİLDAN ÜRK TAŞYENEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. ALİ ONAĞ

  4. Tez No

    920490

    Development of mixed fruit snack having high phenolic and protein contents using freeze-dried fruits and nutritional ingredients

    Dondurularak kurutulmuş meyveler ve besleyici bileşenler kullanarak yüksek fenolik ve protein içeriğine sahip karışık meyve atıştırmalığı geliştirmesi

    GÜNCE KÖSE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Gıda Mühendisliğiİzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

    Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FİGEN KOREL

  5. Tez No

    860592

    Afetlerde kullanım için hidrojenli ve hidrojensiz elde edilmiş kırmızı pancar ekstresi ile zenginleştirilmiş fonksiyonel besin geliştirilmesi

    Development of functional nutrients enriched with red beet extract obtained with and without hydrogen for use in disasters

    FATMA AKGÜL SEFER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İlk ve Acil YardımBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERDOĞAN

    PROF. DR. DURİED ALWAZEER

Geri Dön