Meslek lisesi öğrencilerinin kariyer gelişimini etkileyen değişkenler: Sosyal bilişsel kariyer kuramı çerçevesinde nitel bir inceleme
Variables affecting the career development of vocational high school students: A qualitative study within the framework of social cognitive career theory
- Tez No: 1010841
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OZAN KORKMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı meslek lisesi öğrencilerinin kariyer gelişimini etkileyen faktörleri Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı (SBKK)değişkenlerini temel alarak incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji kullanılmış ve araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılı, Mersin İlindeki meslek liselerinde öğrenim gören ve staj yapmış/yapıyor olan 20 öğrenci oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA2024 programı kullanılarak tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde önceden belirlenen bilişsel birey değişkenleri (kişisel hedefler, yetkinlik beklentisi, sonuç beklentisi) ve ortama özgü değişkenler (çevresel etkiler, kariyer destekleri, kariyer engelleri) ana ve alt temaları katılımcı cevaplarından elde edilen kodlarla zenginleştirilmiştir. Araştırma bulguları meslek lisesi öğrencilerinin kariyer gelişimi etkileyen çevresel faktörler arasında toplumsal cinsiyet rolleri, rol modeller, algılanan engel ve destekler; bireysel faktörler arasında ise kariyere ilişkin performans ve seçim hedefleri ile öz yeterlik inançlarının beslendiği kaynaklar öne çıkmaktadır. Sonuç olarak meslek lisesi öğrencilerinin kariyer gelişimi hem kişisel deneyimlerden hem de bireyin içinde bulunduğu çevresel koşullardan etkilenmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the factors affecting the career development of vocational high school students based on the variables of Social Cognitive Career Theory (SCCT). The study employed phenomenology, a qualitative research method, and the participantsconsisted of 20 students studying at vocational high schools in Mersin during the 2024-2025 academic year who had either completed or were currently undertaking an internship. Data were collected through face-to-face interviews using a semi-structured interview form developed by the researcher. The obtained dataanalyzed via the thematic analysis method using the MAXQDA2024 software. During the analysis process, the predetermined cognitive individual variables (personal goals, self-efficacy, outcome expectations) and contextual variables (environmental influences, career supports, career barriers) were enriched with codes obtained from the participants' responses as main and sub-themes. The findings reveal that among contextual factors affecting the career development of vocational high school students, gender roles, role models, perceived barriers and supports stand out; while among individual factors, career-related performance and choice goals, as well as sources that nurture self-efficacy beliefs, are prominent. In conclusion, the career development of vocational high school students is influenced by both personal experiences and the environmental conditions in which the individual finds themselves.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki denizcilik lisesi öğrencilerinin mesleki algılarının ve kariyer hedeflerine yönelik tutumlarının analizi
The analysis of vocational perceptions and attitudes towards career goals among maritime high school students in Turkey
GÖZDE GÜRERK BAŞKOL
Doktora
Türkçe
2025
Denizcilikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEM ELMAS
- Meslek lisesi öğrencilerinin alanlarıyla ilgili mesleki matematik başarısını geliştirmeye yönelik STEM uygulamaları
STEM (Science, technology, engineering, mathematics) implementations to improve the students' vocational mathematics success regarding their branch in vocational high schools
HÜSEYİN ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RIDVAN EZENTAŞ
- Meslek lisesi son sınıf öğrencilerinin kariyer gelişiminde aile etkisi: Pendik İlçesi örneği
Family influence on the career development of vocational high school student seniors: Example Pendi̇k District
YASİN SOLMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL EKŞİ
- Meslek lisesi 10. sınıf öğrencilerinin alan seçiminin kariyer kararı verme güçlükleri ve algılanan kariyer engelleri açısından incelenmesi (Eskişehir ve Lefkoşa örneği)
Examination of vocational schools of 10th grade students in terms of career selection and determination of career barriers (Eskişehir ve Lefkoşa example)
KADRİYE ÇAKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN BÖLÜKBAŞI MACİT
- Kız meslek lisesi öğrencilerinde kariyer kararı yetkinlik beklentisinin yordayıcısı olarak aile etkisi
Family effect as the predictor of career decision-making self efficacy for girl vocational high school
AYŞEGÜL ÜLKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimMevlana ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN IŞIK