Reşîdüddîn Vatvât El-Ömerî ve Hadâi̇ku's-Si̇hr fî Dekâi̇ki̇'ş-Şi̇'r adlı eseri̇
Rashid al-Din Vatvat al-Umari and his work named Hada'iq al-Sihr fi Daqa'iq al-Shir
- Tez No: 1010840
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜCAHİT KÜÇÜKSARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Harezmşahlar döneminde yaşamış Fars (İran) asıllı Reşîdüddîn Vaṭvâṭ el-Ömerî (öl.573/1177) ve Râdûyânî (öl.507/1114)'nin, Tercumânü'l-belâġa'sından sonra belâġata dair Farsça yazılan en eski kitap konumundaki Ḥadâiḳu's-siḥr fî deḳâiḳi'ş-şiʿr adlı eseri tahlil edilmiştir. Bu çalışmada, Reşîdüddîn Vaṭvâṭ'ın hayatı, edebî kişiliği, eğitim hayatı ile eserleri hakkında bilgiler sunulmuş ardından Ḥadâiḳu's-siḥr fî deḳâiḳi'ş-şiʿr adlı eserinin detaylı bir tahlili yapılmıştır. Vaṭvâṭ'ın Arapça ve Farsçaya hâkim, güçlü bir edip ve belâġat âlimi olduğu ortaya konulmuştur. Eserin, önceki belâġat çalışmalarından özellikle Râdûyânî'nin kaleme aldığı Tercumânü'l-belâġa'dan etkilenmekle birlikte sistematik yapısı, istişhâd zenginliği ve özgün katkılarıyla ondan ayrıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca literatürde, Vaṭvâṭ'ın, eserinde yaklaşık seksen Bedî' sanatını ele aldığı yönündeki yaygın kanaatin aksine, yapılan incelemede fiilen ele alınan sanatların sayısının 56 olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Ḥadâiḳu's-siḥr, Arap ve Fars belâġat geleneğinde önemli etkiler bırakmış özgün ve güçlü bir eser olarak değerlendirilmiş bu eserin belâġat tarihi açısından detaylı bir tahlili yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, Ḥadâiḳu's-siḥr fî dekâiki'ş-şi'r, regarded as the earliest Persian work on rhetoric written after Tercumânü'l-belâġa by Râdûyânî (d. 507/1114), and authored by the Persian (Iranian)-origin Reşîdüddîn Vaṭvâṭ el-Ömerî (d. 573/1177), who lived during the Khwarazmian period, was analyzed. In this study, information was presented regarding the life, literary personality, educational background, and works of Reşîdüddîn Vaṭvâṭ, followed by a detailed analysis of his work Ḥadâiḳu's-siḥr fî dekâiki'ş-şi'r. It was demonstrated that Vaṭvâṭ was a powerful litterateur and scholar of rhetoric who possessed mastery of both Arabic and Persian. Although the work was found to have been influenced by earlier rhetorical studies, particularly Tercumânü'l-belâġa written by Râdûyânî, it was determined to differ from it in terms of its systematic structure, richness of citations, and original contributions. Furthermore, contrary to the widespread opinion in the literature that Vaṭvâṭ discussed approximately eighty rhetorical figures in his work, the present examination established that the actual number of figures treated is 56. As a result, Ḥadâiḳu's-siḥr was evaluated as an original and influential work that left significant impacts on the Arabic and Persian rhetorical tradition, and a detailed analysis of this work was conducted from the perspective of the history of rhetoric.
Benzer Tezler
- Türk edebiyatı'nda Hz. Osman vecizeleri ve Bedreddin Himmet-Yârü'l-Mevlevî'nin Ünsü'l-Lefhân Min Kelâmi Osman İbni Affân'ı
The caliph Hz. Osman's sayings in Turkish literatüre and Ünsü'l- Lefhan Min Kelam of Bedrettin Bin Himmetyârü'l-Mevlevî
AİŞE KALELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF YILDIRIM
- Hâcegîzâde Mustafa bin Muhammed'in“Şerhu mi'eti kelime”isimli eserinin neşri ve incelenmesi
Critical edition and review of Hâjegîzâde Mustafa bin Muhammad's manuscript titled“Şerhu mi'eti̇ kelime”
İLYAS ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
- Mîrsadu'l-Etfal (Şahrahê Kûdekan) Ferhenga menzûm a Kurdî-Farisî (Vekolîn-Tekst)
Mîrsadu'l-Etfal (Şahrahê Kûdekan) Kürtçe-Farsça manzum sözlük (İnceleme-Metin)
RAMAZAN PERTEV
Yüksek Lisans
Kürtçe
2012
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADRİ YILDIRIM
- Reşîdüddin Fazlullah-ı Hemedânî ve Câmi'ut-Tevârîh
Rashid al-din Fazlullah-i al-Hamadani and Jami' al-Tawârikh
REMZİYE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLYAS TOPSAKAL
- Reşîdüddin Fazlullâh-ı Hemedânî'nin Câmi'u't-Tevârîh adlı eserinin Selçuklu tarihi açısından değerlendirilmesi
An examination of Rasid Al-din Fazl-alla ̅h Hamada ̅ni`s ja ̅mi'al-tawa ̅ri ̅kh in terms of Seljuq history
GAMZE AKBAŞ