Geri Dön

Metin dil bilimsel açıdan geleneksel metin ve dijital metin karşıtlığı bağlamında okuma-anlama sorunları ve çözüm önerileri

Reading-comprehension problems and solution suggestions in the context of traditional text and digital text from a textlinguistic perspective

PDF İndir

  1. Tez No: 1011009
  2. Yazar: MÜNİRE ÖZDEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÇİÇEK
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Ekran okuma, Kağıttan okuma, Metin dil bilim, Screen reading, Reading from paper, Text linguistics
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, metin dil bilimsel kuram çerçevesinde geleneksel (kâğıt temelli) ve dijital (ekran temelli) okuma biçimlerinin okuduğunu anlama süreçleri üzerindeki etkisini incelemek ve bu süreçte ortaya çıkan güçlükleri belirleyerek çözüm önerileri geliştirmektir. Metin dil bilim, metinlerin yapısal ve anlamsal örgütlenmesini merkeze alarak metin-anlam ilişkisini açıklayan kuramsal bir alan olarak çalışmaya temel oluşturmuştur. Araştırma, nitel bulguların nicel verilerle desteklendiği durum çalışması (case study) stratejisine dayalı gömülü desen (embedded design) modeline göre tasarlanmıştır. Bu tasarım kapsamında, araştırmanın nitel boyutunda 116 öğrenciyle çalışılarak katılımcıların okuma deneyimleri, tercihleri ve gerekçeleri derinlemesine incelenmiştir. Araştırmaya destekleyici bir veri kaynağı olarak gömülen nicel boyutta ise 60 öğrenci yer almıştır. Nitel bulgular, katılımcıların büyük ölçüde geleneksel okumayı tercih ettiğini; bu tercihin temelinde ise fiziksel etkiler, dikkat dağıtıcı unsurlar ve dokunsal deneyimin sağladığı bilişsel katkıların olduğunu göstermektedir. Kuramsal düzlemde ise geleneksel metinlerin doğrusal yapısının metin içi bağlaşıklık ve bağdaşıklık/tutarlılık süreçlerini kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda uygulanan okuduğunu anlama testinin psikometrik özellikleri incelenmiş; madde güçlük ve ayırt edicilik indekslerinin uygun düzeyde olduğu saptanmıştır. Bu ölçme aracı, nitel bulgulardan elde edilen durumu ampirik verilerle bütünlemek ve sonuçların tutarlılığını test etmek amacıyla kullanılmıştır. Verilerin normallik varsayımları çarpıklık ve basıklık analizleri ile sağlanmış ve dağılımın normal olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda yapılan bağımsız örneklem t-testi sonucunda geleneksel okuma lehine anlamlı bir farklılık elde edilmiş; hesaplanan Cohen's d değeri ise bu farkın etki büyüklüğünü ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, geleneksel okumanın dijital okumaya kıyasla okuduğunu anlama üzerinde daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu durumun, dijital okuma ortamlarının bilişsel yükü artıran yapısı ve dikkat dağıtıcı unsurları ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda, dijital okuma ortamlarının öğrenme verimliliğini artıracak şekilde tasarlanması ve geleneksel ile dijital okuma biçimlerini dengeli biçimde içeren hibrit okuma yaklaşımlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

This research aims to examine the impact of traditional (paper-based) and digital (screen-based) reading styles on reading comprehension processes within the framework of text linguistic theory, and to identify the difficulties encountered in this process and develop solutions. Text linguistics, as a theoretical field that explains the text-meaning relationship by focusing on the structural and semantic organization of texts, forms the basis of this study. The research is designed according to an embedded design model based on a case study strategy where qualitative findings are supported by quantitative data. Within this design, 116 students were studied in the qualitative dimension of the research, and their reading experiences, preferences, and reasons were examined in depth. 60 students participated in the quantitative dimension, which was embedded as a supporting data source for the research. The qualitative findings show that participants largely prefer traditional reading; this preference is based on physical effects, distracting elements, and the cognitive contributions provided by tactile experiences. On a theoretical level, it was determined that the linear structure of traditional texts facilitates intratextual cohesion and coherence processes. The psychometric properties of the reading comprehension test applied in the quantitative dimension of the research were examined; it was determined that the item difficulty and discrimination indices were at an appropriate level. This measurement tool was used to integrate the situation obtained from qualitative findings with empirical data and to test the consistency of the results. The normality assumptions of the data were ensured with skewness and kurtosis analyses, and the distribution was determined to be normal. Accordingly, the independent samples t-test revealed a significant difference in favor of traditional reading; the calculated Cohen's d value revealed the effect size of this difference. The findings show that traditional reading has a stronger effect on reading comprehension compared to digital reading. This situation is thought to be related to the cognitive load-increasing structure and distracting elements of digital reading environments. In this context, it is recommended that digital reading environments be designed to improve learning efficiency and that hybrid reading approaches incorporating both traditional and digital reading styles be developed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1019841

    A large language model (LLM)-based framework for bid/no-bid decision support in construction public procurement: Validated on romanian tenders

    İnşaat kamu ihalelerinde teklif verme / vermeme karar desteği için büyük dil modeli (LLM) tabanlı bir çerçeve: Romanya ihaleleri üzerinde doğrulama

    ELİF GÜLİN PETEK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ONUR BEHZAT TOKDEMİR

  2. Tez No

    849086

    Rethinking agricultural communication in the context of power/knowledge: Socialization of digital agriculture in Geyve

    Tarımsal ı̇letı̇şı̇mı̇ bilgi/iktidar bağlamında yenı̇den düşünmek: Geyve'de dı̇jı̇tal tarımın sosyalleşmesı̇

    KÜBRA SULTAN YÜZÜNCÜYIL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİME YÜCEL BOURSE

  3. Tez No

    36127

    Leistung und funktion der pronomina

    Başlık çevirisi yok

    A. ŞEBNEM YÜCE

    Doktora

    Almanca

    Almanca

    1994

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞEYDA OZİL

  4. Tez No

    849742

    Text generation with recurrent neural networks

    Yenilenen sinir ağları ile metin üretimi

    MUSTAFA ABBAS HUSSEIN HUSSEIN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERKAN SAVAŞ

  5. Tez No

    460443

    Eine didaktisch- komparatistische annäherung an die phänomene“ empathie, identitätsuche und fremdverstehen”in der kinder-und jugendliteratur: dargestellt an den werken , von Canan Tan's „Eroi̇nle Dans“ und Renate Welshs „Dieda oder das fremde Kind”

    Renate Welsh'in“Dieda oder das fremde Kind„ ve Canan Tan'ın ”Eroinle Dans„ adlı eserlerinde çocuk ve gençlik yazını bağlamında ‚ "empati, kimlik arayışı ve yabancılaşma„ ' kavramlarına öğretbilimsel bir yaklaşım

    ZEYNEP TEKİN MEDENİ

    Doktora

    Almanca

    Almanca

    2017

    Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova Üniversitesi

    Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. CAVİDAN ÇÖLTÜ İMREN

Geri Dön