Katılım bankacılığı ve sigortacılığında tahkim
Arbitration in participation banking and insurance
- Tez No: 1011011
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYRİ BOZGEYİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Bankacılık, Law, Banking
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, katılım bankacılığı ve sigortacılığı alanında tahkimin İslam hukuku açısından nasıl bir işlev gördüğünü ve hangi sınırlar içinde değerlendirilebileceğini incelemektedir. Çalışmada İslam hukukuna uygunluk hassasiyetinin, tahkimin yapısal sınırları korunarak danışma, rehberlik ve uzmanlaşma araçları yoluyla tahkim sürecine nasıl dâhil edilebileceği ele alınmaktadır. Çalışma, yöntem bakımından normatif analiz ve karşılaştırmalı hukuk incelemesine dayanmaktadır. Klasik İslam hukukunda tahkim kurumu ile modern hukuk sistemlerindeki tahkim anlayışı birlikte ele alınmış; Türkiye'deki mevcut tahkim uygulamaları bu çerçevede değerlendirilmiştir. Ayrıca İngiltere, Malezya, Endonezya ve diğer örnekler üzerinden katılım finans uyuşmazlıklarında tahkimin farklı hukuk düzenlerinde nasıl yapılandırıldığı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. v Çalışmanın sonucunda, katılım bankacılığı ve sigortacılığı alanında tahkimin meşruiyetinin; hakem yeterliliği, gerekçeli karar anlayışı, taraf rızasının niteliği ve İslam hukukuna uygunluk hassasiyetinin bağlayıcı yargı yetkisi doğurmaksızın sürece dâhil edilmesi yoluyla güçlendirilebileceği ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, mevcut tahkim düzeniyle çatışmayan, aşamalı ve kurumsal bir model önerisi geliştirilmiştir. Önerilen model, İstanbul Finans Merkezi bünyesinde tahkimin uygulanmasına elverişli bir zemin öngörmekte; kısa vadede mevcut tahkim yapıları içinde uzmanlaşmayı, orta vadede ise katılım finans alanına özgü kurumsal bir tahkim yapısının geliştirilmesini esas almaktadır. Bu çalışma, katılım bankacılığı ve sigortacılığında tahkimin yalnızca hukukî geçerlilik sağlayan bir yol olarak değil; aynı zamanda normatif meşruiyet ve toplumsal kabul boyutlarıyla birlikte ele alınması gereken bir kurum olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the role arbitration plays in participation banking and insurance from the perspective of Islamic law and explores the limits within which it may be assessed. It analyzes how sensitivity to Islamic law compliance may be incorporated into the arbitral process through advisory, guiding, and specialization mechanisms, while preserving the structural boundaries of arbitration. Methodologically, the study is based on normative analysis and comparative law. The institution of arbitration in classical Islamic law is examined alongside contemporary arbitration practices, and current arbitration mechanisms in Türkiye are assessed within this framework. In addition, comparative examples from England, Malaysia, Indonesia, and other jurisdictions are analyzed to illustrate how arbitration in participation finance disputes is structured across different legal systems. vii The study concludes that the legitimacy of arbitration in participation banking and insurance can be strengthened by enhancing arbitrator qualifications, adopting a robust approach to reasoned decisions, ensuring the quality of party consent, and integrating sensitivity to Islamic law compliance into the process without conferring binding judicial authority. Within this context, the study proposes a gradual and institutional model that does not conflict with the existing arbitration framework. The proposed model envisions a suitable environment for arbitration within the Istanbul Financial Center, emphasizing specialization within existing arbitration institutions in the short term and the development of a participation finance-specific institutional arbitration structure in the medium term. Ultimately, this study demonstrates that arbitration in participation banking and insurance should be regarded not merely as a mechanism for legal enforceability, but as an institution that must also be evaluated in terms of normative legitimacy and social acceptance.
Benzer Tezler
- Katılım ekonomisinde sigorta uygulamalarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of insurance applications in participation economy
ALPARSLAN ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiKastamonu Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YUNUS ÇELİK
- Blockchain tabanlı tekafül sisteminin uygulanabilirliği ve ınsurtech ekosisteminin sektöre vadettiği kazanımların incelenmesi
The applicability of blockchain-based takaful system and examination of the gains promised by the insurtech ecosystem in the industry
RECEP KARALİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SigortacılıkAfyon Kocatepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENDER BAYKUT
- Türk sigortacılık sisteminde katılım sigortacılığının yeri ve önemi
The place and importance of participation insurance in the Turkish insurance system
AHMET SEDAT ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SigortacılıkHitit ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL YILDIRIM
- Bireylerin katılım sigortacılığını tercih etme eğilimleri: Katılım bankası müşterileri örneği
The tendencies of individuals to prefer participation insurance: The case of participation bank customers
RİFAT GEVREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bankacılıkİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF DİNÇ
- Katılım sigortacılığında artan bakiye sisteminin incelenmesi
Examining surplus system in participation insurance
ŞEYDA AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SigortacılıkMarmara Üniversitesiİslami Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞAK TANINMIŞ YÜCEMEMİŞ