İç mimarlık eğitiminde tasarım aracı metaforuna dil ve iletişim temelli bir model önerisi
A language and communication based model proposal for the design tool metaphor in interior architecture education
- Tez No: 1011079
- Danışmanlar: DOÇ. HANDE ZEYNEP KAYAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Tasarım dili, Tasarım eğitimi, İç mekan tasarımı, İç mimari, Design language, Design education, Interior design, Interior architecture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sunulan tez çalışması, evrimleşen tasarım araçlarını dil ve iletişim bağlamında ele almakta ve bu dönüşümün iç mimarlık tasarım eğitimi üzerindeki kuramsal ve pedagojik etkilerini incelemektedir. Üretken yapay zeka sistemlerinin tasarım eğitimine dahil olmasıyla birlikte, tasarım araçları yalnızca üretimi kolaylaştıran teknik yardımcılar olmaktan çıkarak, tasarlayan ile tasarlanan arasındaki ilişkiyi yapılandıran iletişim temelli sistemler hâline gelmektedir. Bu dönüşüm, tasarım sürecinde kullanılan dilin rolünü belirgin biçimde artırmakta ve tasarım araçlarının iç mimarlık eğitiminde nasıl konumlandırılması gerektiğine ilişkin yeni bir tartışma alanı açmaktadır. Bu bağlamda tez, tasarım araçlarını yorumlayıcı bir arayüz olarak ele alan bir metafor üreterek, tasarım sürecini dil temelli bir etkileşim alanı olarak sunmaktadır. Tasarım aracı bir dil sistemi olarak okunmakta, tasarlayan ise bu araçlar aracılığıyla düşünen, anlam üreten ve tasarım sürecini yönlendiren bir özne olarak yeniden tanımlanmaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda dilin, tasarım düşüncesinin oluşumunu, gelişimini ve yönlendirilmesini doğrudan yapılandıran kurucu bir unsur olduğu ortaya konmaktadır. Böylece iç mimarlık eğitiminde tasarım araçlarıyla kurulan iletişim, pedagojik bir yaklaşım olarak ele alınmakta ve eğitim ortamlarında kullanılan araçların iletişim nitelikleri üzerinden yeniden değerlendirilmesi önerilmektedir. Bu bağlamda, tasarım aracı kavramı teorik ve kavramsal çerçevede ele alınmakta; tasarım, dil ve iletişim arasındaki ilişkiye yönelik bütüncül bir perspektif sunulmaktadır. Çalışmada, iç mimarlık eğitiminde tasarım sürecinin dil ve araç ara kesitinde nasıl şekillendiği ve bu sürecin öğrenme pratikleri üzerindeki etkileri incelenmektedir. Yapay zeka, bu dönüşümü görünür kılan güncel bir tasarım aracı olarak ele alınmaktadır. Kuramsal çerçeveyi desteklemek amacıyla, iç mimarlık eğitiminde atölye temelli ve yapılandırılmış bir alan çalışması yürütülmektedir. Bu çalışma kapsamında, yapay zeka iç mimari tasarım sürecine bilinçli ve yapılandırılmış bir entegrasyon ile dahil edilmektedir. Atölye sürecinde, öğrencilerin yapay zeka ile kurdukları metin tabanlı etkileşimler, bu etkileşimlere bağlı olarak ürettikleri yazılı ve görsel temsiller süreç odaklı olarak analiz edilmektedir. Bu yapılandırılmış yaklaşım, öğrencilerin tasarlama, karar alma ve anlatı kurma becerilerinin, tasarım aracıyla kurulan dilsel etkileşim üzerinden nasıl şekillendiğini görünür kılmaktadır. Elde edilen bulgular, tasarım araçlarıyla kurulan dil temelli etkileşimin tasarım sürecinin yönlenişi, karar alma biçimleri ve tasarlayanın süreçteki konumu üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda tez, tasarım aracı, dil ve tasarlayan arasındaki ilişkiyi iç mimarlık pedagojisi bağlamında yeniden düşünerek, yapay zeka destekli tasarım araçlarının eğitim ortamlarında nasıl konumlandırılabileceğine ilişkin özgün bir model önermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines evolving design tools within the framework of language and communication and investigates the theoretical and pedagogical implications of this transformation for interior architecture design education. With the integration of generative artificial intelligence systems into design education, design tools are no longer limited to technical aids that merely facilitate production, but have become communication-based systems that structure the relationship between the designer and the designed. This transformation significantly increases the role of language used in the design process and opens a new field of discussion regarding how design tools should be positioned within interior architecture education. In this context, the thesis proposes a metaphor that conceptualizes design tools as interpretive interfaces, presenting the design process as a language-based field of interaction. The design tool is read as a language system, while the designer is redefined as an active subject who thinks, produces meaning, and directs the design process through these tools. Within this framework, language is identified as a constitutive element that directly structures the formation, development, and direction of design thinking. Accordingly, communication established with design tools in interior architecture education is addressed as a pedagogical approach, and a re-evaluation of educational tools through their communicative qualities is proposed. Within this scope, the concept of the design tool is examined through a theoretical and conceptual framework, offering a holistic perspective on the relationship between design, language, and communication. The study investigates how the design process in interior architecture education is shaped at the intersection of language and tools, as well as the effects of this process on learning practices. Artificial intelligence is addressed as a contemporary design tool that renders this transformation visible. To support the theoretical framework, a studio-based and structured case study is conducted within the context of interior architecture education. Within this study, artificial intelligence is integrated into the interior design process through a deliberate and structured approach. During the studio process, students' text-based interactions with artificial intelligence, along with the written and visual representations produced through these interactions, are analyzed with a process-oriented perspective. This structured approach makes visible how students' abilities in designing, decision-making, and narrative construction are shaped through language-based interaction with design tools. The findings demonstrate that language-based interaction with design tools has a decisive impact on the direction of the design process, modes of decision-making, and the position of the designer within the process. Accordingly, the thesis reconsiders the relationship between design tools, language, and the designer within the context of interior architecture pedagogy and proposes an original model for how artificial intelligence-supported design tools can be positioned within educational environments.
Benzer Tezler
- İç mimarlık eğitiminde fotografik temsilin interdisipliner tabanlı alternatif bir mekan analiz aracı olarak ele alınması
Consideration of photographic representation as an interdisciplinary-based alternative space analysis tool in interior architecture education
ÇILGA DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE GÖRGÜL
- Türkiye'de iç mimarlık lisans eğitiminde tasarım stüdyosu derslerinin yürütülmesine yönelik geliştirme modeli önerisi
A model proposal for improving the conducting of design studio courses in undergraduate interior architecture education in Turkey
ÖZGE GÜL
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. OSMAN ARAYICI
- Using Second Life as a design environment in interior architectural design education
Bir tasarım çevresi olarak Second Life? ın iç mimarlık eğitiminde kullanımı
İNCİ CANTİMUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Mimarlıkİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURCU ŞENYAPILI
- Mekanı anlamak, aktarmak, üretmek, öğrenmek bütününde parametrik tasarım yaklaşımlarının iç mimarlık tasarım eğitimine entegrasyonu
Integration of parametric design approaches to interior architecture design education in the whole understanding, transfering, producing, learning space
SİNAN SAVAŞ
Doktora
Türkçe
2019
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAADET AYTIS
- Parametrik tasarım yaklaşımının iç mimarlık eğitimine etkisi
The effect of parametric design approach on interior architecture education
CEYHUN ŞEKERCİ
Doktora
Türkçe
2020
İç Mimari ve DekorasyonHacettepe Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. PELİN YILDIZ