Kentsel yaşam kalitesinin geliştirilmesi bağlamında algılanabilirliğin çok boyutlu analizi: kavramsal ve uygulamalı model önerisi
A multidimensional analysis of perceptibility in the context of improving urban living quality: a conceptual and practical model proposal
- Tez No: 1011126
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DEMET YILMAZ YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, kentsel yaşam kalitesinin geliştirilmesi bağlamında algılanabilirlik kavramını çok boyutlu bir yaklaşımla ele almayı ve bu doğrultuda bütüncül bir model önermeyi amaçlamaktadır. Literatürde kentsel yaşam kalitesi çoğunlukla nesnel göstergeler üzerinden değerlendirilirken, bireylerin çevreyi algılama ve anlamlandırma süreçlerini içeren algısal boyutun yeterince bütüncül ele alınmadığı görülmektedir. Bu bağlamda algılanabilirlik; okunabilirlik, görülebilirlik, hatırlanabilirlik ve imgelenebilirlik bileşenleri üzerinden ele alınmıştır. Çalışma, algılanabilirliğin yalnızca fiziksel çevre özellikleriyle değil, kullanıcı deneyimleriyle birlikte şekillendiği varsayımına dayanmaktadır. Bu doğrultuda fiziksel ve sosyo-psikolojik verilerin birlikte değerlendirildiği çok katmanlı bir model geliştirilmiştir. Önerilen model, farklı analiz yöntemlerinin bir arada kullanıldığı beş aşamalı bir süreçle kurgulanmıştır. Model, Trabzon Meydan Parkı ve yakın çevresinde uygulanmış; bulgular, algılanabilirliği yüksek mekânların yön bulma kolaylığı, mekânsal süreklilik, görsel hâkimiyet ve kullanıcı belleğinde yer etme açısından daha güçlü deneyimler sunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca fiziksel ve algısal değerlendirmeler arasındaki farklılıklar, kullanıcı odaklı tasarımın önemini göstermiştir. Sonuç olarak çalışma, algılanabilirliğin kentsel yaşam kalitesinde temel bir parametre olduğunu ortaya koyarak uygulanabilir bir model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the concept of perceptibility through a multidimensional approach in the context of improving urban quality of life and to propose a comprehensive model accordingly. While urban quality of life is typically assessed in the literature based on objective indicators, it is observed that the perceptual dimension—which encompasses individuals' processes of perceiving and interpreting their environment—has not been addressed in a sufficiently comprehensive manner. In this context, perceptibility is examined through the components of readability, visibility, memorability, and imaginability. The study assumes that perceptibility is shaped not only by physical environmental characteristics but also by user experiences. Accordingly, a multi-layered model has been developed that evaluates both physical and socio-psychological data together. The proposed model is structured as a five-stage process that integrates various analytical methods. The model was applied to Trabzon Meydan Park and its immediate surroundings; the findings revealed that spaces with high perceptibility offer stronger experiences in terms of ease of wayfinding, spatial continuity, visual dominance, and retention in users' memory. Furthermore, the differences between physical and perceptual evaluations highlight the importance of user centered design. Ultimately, the study demonstrates that perceptibility is a fundamental parameter in urban quality of life and presents a practical model.
Benzer Tezler
- Kentsel dönüşüm uygulamasında yaşam kalitesi araştırması ve kavramsal bir model önerisi: Bursa Doğanbey örneği
An analysis of the quality of life in urban transformation and a proposal for a conceptual model: Bursa Doğanbey case
MİRAY GÜR
- Kentsel bir çevre sorunu olarak görsel kirlilik: Van ili örneği
Visual pollution as an urban environmental problem: The example of Van province
BURAK GÜMÜŞGÖREN
- Dirençli kent tartışmaları ekseninde Türkiye'de kent yönetiminin değerlendirilmesi
An evaluation of urban management in Türkiye within the context of resilient city debates
BURAK KOÇAŞ
Doktora
Türkçe
2026
Ankara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kamusal alan olarak meydanların günümüzde değişen kullanımı: Kütahya Ulu Cami ve Zafer Meydanı örnekleri
Today's changing use of square as a public area: examples of Kütahya Ulu Mosque and Zafer Square
EBRU GÜL ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Yıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Sürdürülebilir kent mobilyaları tasarımı üzerine bir inceleme: Bakü örneği
An evaluation on the design of sustainable city furnitures: The case of Baku
TAVAKGUL SHARİFZADE