Diyabette farmasötik bakım yazılım programının geliştirilmesi ve eczanede uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi
Development of a pharmaceutical care software program in diabetes and evaluation of its applicability in community pharmacies
- Tez No: 1011143
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA NUR ÇATTIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyabet artan prevalansı ve kronik komplikasyonlara yol açması nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olup, etkili yönetiminde multidisipliner yaklaşım ve sürekli izlem büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, farmasötik bakım hizmetlerinin dijital sistemlerle desteklenmesi, hasta takibinin standardizasyonu ve tedavi sonuçlarının iyileştirilmesi açısından yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Bu çalışma, geliştirilen diyabet farmasötik bakım yazılım programının, serbest eczanelerde yürütülen diyabet farmasötik bakım uygulamalarına olan etkisini; diyabetli hastalarda klinik sonuçlar, ilaç bilgi düzeyi ve tedavi uyumu üzerindeki değişimler üzerinden değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. 6 serbest eczanede yapılan çalışmada Tip 2 Diabetus Mellitus teşhisi almış 73 gönüllü yetişkin hasta çalışmaya dahil edilmiştir. İlk ve ikinci görüşme arasındaki ortalama süre 90 (68-102) gündür. Glisemik kontrol göstergelerinde anlamlı iyileşme gözlenmiş; HbA1c ortalaması %7,42'den %6,53'e, açlık glukozu ve eczanede ölçülen kan glukozu değerleri anlamlı şekilde düşmüştür (p<0,001). LDL, trigliserit ve total kolesterol düzeylerinde kaydedilen anlamlı azalmalar, eczacı danışmanlığının metabolik risk yönetimine olumlu katkısını desteklemiştir (p<0,001). Sistolik ve diyastolik kan basıncı değerlerinde anlamlı düşüşler görülmüş (p<0,001), kreatinin düzeyinde gözlenen azalma hafif düzeyde olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Davranışsal açıdan, ilaç bilgi anketi ve ilaç uyumunu bildirim ölçeği skorlarında belirgin artış kaydedilmiştir (p<0,001). Çalışmanın sonunda hasta memnuniyetinin Faz ve Faz 2 çalışmada da yüksek olması, yazılım ile gerçekleştirilen eczane temelli danışmanlık hizmetlerinin pozitif algılandığını göstermektedir. Eczacılar için geliştirilen program ile ilgili deneyim anketinin sonuçlarına göre, yazılım kullanımının diyabetli hastalara sunulan hizmetlerin etkinliğini artırdığı şeklinde algılandığını göstermektedir. Çalışma kapsamında Faz 1 ve Faz 2 birlikte değerlendirildiğinde toplam 73 hastada 62 ilaçla ilgili sorun saptanmış olup, bu sorunların büyük çoğunluğunu ilaç–ilaç etkileşimleri oluşturmaktadır. Ayrıca insülin kullanan hastalarda eğitim sonrası enjeksiyon tekniği puanlarında her iki fazda da istatistiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir (p<0,05). Genel olarak bu çalışma, serbest eczanelerde dijital destekli farmasötik bakımın uygulanabilir olduğunu, düzenli kayıt, izlem ve danışmanlıkla anlamlı klinik ve davranışsal sonuçların elde edilebildiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Diabetes is a major public health problem due to its increasing prevalence and its association with chronic complications. Effective management requires a multidisciplinary approach and continuous monitoring. In this context, supporting pharmaceutical care services with digital systems offers an innovative approach for standardizing patient follow-up and improving treatment outcomes. This study was conducted to evaluate the impact of a developed diabetes pharmaceutical care software program on pharmaceutical care practices carried out in community pharmacies, by assessing changes in clinical outcomes, medication knowledge, and treatment adherence among patients with diabetes. A total of 73 adult patients diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus were included in the study conducted in six community pharmacies. The mean duration between the first and second visits was 90 (68–102) days. Significant improvements were observed in glycemic control indicators; mean HbA1c decreased from 7.42% to 6.53%, and fasting blood glucose as well as pharmacy-measured blood glucose levels significantly declined (p<0.001). Significant reductions in LDL, triglyceride, and total cholesterol levels supported the positive contribution of pharmacist counseling to metabolic risk management (p<0.001). Systolic and diastolic blood pressure values also showed significant decreases (p<0.001), while the reduction in creatinine levels, although mild, was statistically significant (p<0.001). From a behavioral perspective, significant increases were observed in medication knowledge questionnaire scores and self- reported medication adherence scores (p<0.001). At the end of the study, the high level of patient satisfaction observed in both Phase 1 and Phase 2 indicated that pharmacy-based counseling services supported by the software were positively perceived. According to the results of the experience survey conducted with pharmacists, the use of the software was perceived as enhancing the effectiveness of the services provided to patients with diabetes. When Phase 1 and Phase 2 were evaluated together, a total of 62 drug-related problems were identified among 73 patients, with the majority consisting of drug–drug interactions. In addition, among patients using insulin, injection technique scores showed a statistically significant improvement in both phases following education (p<0.05). Overall, this study demonstrates that digitally supported pharmaceutical care in community pharmacies is feasible and that significant clinical and behavioral outcomes can be achieved through structured documentation, regular follow-up, and counseling.
Benzer Tezler
- Impact of a pharmaceutical care program and evaluation of the quality of life in type 2 diabetic patients at A nursing home setting
Huzurevindeki tip 2 diyabet hastalarında farmasötik bakımın etkisi ve yaşam kalitesi değerlendirmesi
NİMET SAĞLAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Sağlık EğitimiYeditepe ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET VEHBİ İZZETTİN
- Türkiye Cumhuriyeti ilaç pazarında mevcut olmayan metformin içeren uzun etkili oral dozaj şekillerinin hazırlanması üzerine çalışmalar
Studies on the preparation of metformin hydrochloride sustained release oral dosage forms currently unavailable at drug market ın the Republic of Turkey
NEFES MAHMUTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET OĞUL ARAMAN
- Serbest eczanelerde diyabet eğitiminin diyabette farmasötik bakım açısından değerlendirilmesi
Evaluation of community pharmacy based diabetes education with respect to pharmacy care
EREN YAVUZ ÖZBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eczacılık ve FarmakolojiMersin ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALTAN YÜKSEL
- Prediyabet ve diyabet hastalarında klinik eczacının rolünün araştırılması
Investigation of the role of the clinical pharmacist in prediabetes and diabetes patients
NUR BURCU KUTLUAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eczacılık ve FarmakolojiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET VEHBİ İZZETTİN
DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL SÜMBÜL ŞEKERCİ
- Tip 2 diyabetli hastaların diyabet hakkındaki bilgilerinin değerlendirilmesi ve bu hastalara farmasötik bakım sağlanmasında klinik eczacının rolü
Investigation of the diabetic patients knowledge on diabetes and the role of clinical pharmacist in providing pharmaceutical care to them
AYŞE NUR TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ZEHRA OMURTAG