Pekiştireç duyarlılık sistemleri ve kişilik bozuklukları ilişkisinde dürtüselliğin aracı rolünün incelenmesi
Investigation of the mediatory role of impulsivity in the relationship between reinforcement sensitivy systems and personality disorders
- Tez No: 1011187
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YILDIZ BİLGE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, pekiştireç duyarlılık sistemleri ile kişilik bozuklukları türleri arasındaki ilişkide dürtüselliğin, dürtüsel kişilik, dürtüsel seçim ve dürtüsel eylem olmak üzere üç farklı boyutunun rolünün incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada Coolidge Eksen II Envanteri Plus Türkçe Kısa Formu (CATI+TR-KF), Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği (PDÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Haz Erteleme Ölçeği (HEÖ), NimStim Yüz İfadeleri Seti (NimStim Face Stimulus Set) ve NimStim Yüz İfadeleri Setinin Yer Aldığı Bilgisayar Destekli Uygulama Programı kullanılmıştır. Çalışmanın verileri hem özbildirim envanterleri aracılığıyla hem de dürtüsel eylem boyutu için uygulanan yap/yapma deneyi üzerinden toplanmıştır. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla Pearson Korelasyon Analizi, gruplar arasındaki karşılaştırmalar için Bağımsız Gruplar t-testi ve aracılık etkilerinin belirlenmesi için PROCESS Macro V.3.4 programında yer alan Hayes modelleri (model 6 ve model 4) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-33 yaş aralığındaki 190 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 230 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre, pekiştireç duyarlılık sistemleri ve kişilik bozuklukları türleri arasındaki ilişkide dürtüselliğin farklı boyutlarının kısmi ve tam aracı rolleri olduğu görülmüştür. Dürtüsel kişilik ve dürtüsel seçim boyutları tüm kişilik bozukluklarıyla ilişkili bulunurken; deneysel olarak ölçülen dürtsel eylem boyutunun sadece A küme bozukluklarıyla ilişkili olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları, dürtüselliğin kişilik bozuklukları türleri için çok yönlü değerlendirilmesi gereken bir faktör olduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to examine the role of three different dimensions of impulsivity, namely impulsive personality, impulsive choice and impulsive action, in the relationship between reinforcement sensitivity systems and types of personality disorders. For this purpose, Coolidge Axis II Inventory Plus Turkish Short Form (CATI+TR-SF), Reinforcement Sensitivity Scale (RSS), Barratt Impulsivity Scale (BIS), Delay of Gratification Scale (DGS), NimStim Face Stimulus Set and Computer-Assisted Application Program Including NimStim Facial Expressions Set were used in the study. Data of the study were collected through both self-report inventories and the go/no-go experiment applied for the impulsive action dimension. In the study, Pearson Correlation Analysis was used to determine the relationships between the variables, Independent Groups t-test was used for comparisons between groups and Hayes models (model 6 and model 4) in the PROCESS Macro V.3.4 program were used to determine the mediation effects. The sample of the study consists of 230 university students, 190 female and 40 male, aged 18-33. According to the results obtained, it was seen that different dimensions of impulsivity have partial and full mediating roles in the relationship between reinforcement sensitivity systems and personality disorder types. While the impulsive personality and impulsive choice dimensions were found to be related to all personality disorders, the experimentally measured impulsive action dimension was found to be related only to cluster A disorders. The research results support that impulsivity is a factor that should be evaluated in a multifaceted way for personality disorder types.
Benzer Tezler
- Davranışsal inhibisyon ve davranışsal aktivasyon sistemleri ile çocukluk çağı travmalarının kişilik bozukluklarındaki yordayıcı etkilerinin incelenmesi
Investigation of the predictor effects of behavioral inhibition and behavioral activation systems and childhood trauma on personality disorders
İSA ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BİLGE
- Pekiştireç duyarlılığı ve duygusal tepkisellik: Motivasyonel model temelinde kişilik bozuklukları ile çalışma belleği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Reinforcement sensitivity and emotional reactivity: An investigation of the relationship between personality disorders and working memory on the basis of motivational theory
GÜLŞAH BALABAN
Doktora
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF BİLGE
- Coolidge Eksen İki Envanteri Plus'ın Türkçe adaptasyonu ve DSM-5'te yer alan kişilik bozukluklarının davranışsal inhibisyon ve davranışsal aktivasyon sistemleriyle ilişkilerinin incelenmesi
Turkish Adaptation of the Coolidge Axis II Inventory Plus and the relationships between behavioral inhibition and behavioral activation systems with personality disorders in DSM-5
YUSUF BİLGE
- Pekiştireç duyarlılık sistemleri ile obsesif kompulsif bozukluk belirti ve alt tipleri arasındaki ilişkide aleksitimi alt boyutlarının aracı rolünün incelenmesi
The investigation of mediating role of sub-dimensions of alexithymia in the relationship between reinforcement sensitivity systems and obsessive compulsive disorder symptoms and subtypes
ELİF DURUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH BALABAN
- Mizofoninin pekiştirmeye duyarlılık teorisi sistemleri, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve mükemmeliyetçilik ile ilişkileri
Relationships of misophonia with reinforcement sensitivity theory systems, cognitive emotion regulation strategies and perfectionism
TUĞBA ERCAN