Özbek Türkçesi söz varlığı
Lexicological study of Uzbek Turkic
- Tez No: 1011317
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜLYA ARSLAN EROL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özbek Türkçesi zengin bir söz varlığına sahiptir. Bu çalışmada Özbek Türkçesi söz varlığı zenginliğinin bir bütün olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma için öncelikle Özbek Türkçesi üzerine hazırlanmış olan en kapsamlı sözlükler taranmıştır. Sonrasında tespit edilen sözcüklerin Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmıştır. Tespit edilen madde başlarının tematik ve dil bilgisel söz varlığı ortaya konulmuştur. Çalışma Özet ve Ön Söz kısımları sonrasında Giriş, Kavramsal Çerçeve, Bulgular ve Sonuç olmak üzere dört ana kısma ayrılmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve önemi, yöntemi ve sınırlılıklarına yer verilmiştir. Kavramsal Çerçeve bölümünde Özbek Türkçesi, söz varlığının dil bilimindeki yeri, Türkçenin söz varlığı üzerine yapılan çalışmalar ve Özbek Türkçesi söz varlığı üzerine yapılan çalışmalar ile ilgili bilgiler verilmiştir. Bulgular bölümü olan tematik ve dil bilgisel çözümleme kısmı kendi içerisinde Adlar, Eylemler, Edatlar ve Yansıma Sözler olmak üzere dört ana bölüme ayrılmıştır. Bu bölüm içerisindeki Adlar başlığı kendi içerisinde Genel Adlar, Özel Adlar, Zamirler, Sıfatlar ve Zarflar olmak üzere beş alt başlığa ayrılmıştır. Edatlar başlığı da kendi içerisinde altı alt başlığa ayrılmıştır. Madde başları tematik ve dil bilgisel sınıflandırmaya tabi tutulduktan sonra başlık ile ilgili çeşitli bilgilere de yer verilmiştir. Son bölüm olan Sonuç kısmında da tarama ve tespitler sonucunda ulaşılan veriler değerlendirilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda 39.615 madde başı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The Uzbek variety of Turkic possesses a rich lexicon. This study aims to comprehensively reveal the lexical richness of Uzbek Turkic. As a preliminary step, the most comprehensive dictionaries compiled on Uzbek Turkic were systematically reviewed. Subsequently, the identified lexical items were translated into Türkiye Turkic. The thematic and grammatical properties of the extracted headwords were then analyzed and categorized. Following The Abstract and Preface Sections, the study is organized into four main chapters: İntroduction, Conceptual Framework, Findings and Conclusion. The Introduction section outlines the research topic, its objectives and significance, the methodology employed, and the limitations of the study. In The Conceptual Framework, the structure and status of Uzbek Turkic are discussed, including the role of lexical studies within linguistics, previous work specifically related to the lexicon of Turkish, and previous work specifically related to the lexicon of Uzbek Turkic. The Findings chapter, Titled Thematic and Grammatical Analysis, is subdivided into four primary categories: Nouns, Verbs, Postpositions and Onomatopoeic Expressions. Within this chapter, the category of Nouns is classified into five subcategories: General Nouns, Proper Nouns, Pronouns, Adjectives, and Adverbs. Within this chapter, the category of Postpositions is further classified into six subcategories. After the headwords were classified thematically and grammatically, additional information relevant to each entry was also included. In the final section, namely The Conclusion, the data obtained through the survey and identification processes were evaluated. As a result of this study, a total of 39,615 headwords were identified.
Benzer Tezler
- Özbek Türkçesi söz varlığı (a- ӓ sesleri)
Dictionary entries in the Uzbek language beginning with the letters a and ä
TUTKU ZERRİN UNAT ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDUN TEKİN
- Çağatay Türkçesi söz varlığının Özbek Türkçesindeki görünümü (Sedd-i İskenderî örneği)
The appearance of Chagatai Turkish vocabulary in Uzbek Turkish (The sample of Sedd-i İskenderi)
AYŞEGÜL TAŞKESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL SOYDAN
- Karahanlı Türkçesi temel söz varlığının eski Türkçeden Karluk grubu lehçelerine anlam incelemesi
Analysis of meaning of Karakhanid Turkish basic vocabulary from old Turkish to Karluk group dialects
HANİFE GEZER
Doktora
Türkçe
2019
DilbilimErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Türkiye Türkçesi ağızları ile Kırgız Türkçesinin söz varlığı açısından karşılaştırılması
A vocabulary comparison in between Turkish dialects and Kyrgyz
JYLDYZ ALIMOVA
Doktora
Türkçe
2011
DilbilimEge ÜniversitesiTürk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Ali Şir Nevâyî dilinden Özbek ve Türkmen Türkçelerine söz varlığındaki gelişmeler
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM EMİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL YÜCEL