Tersane çalışanlarında iş kazası riskini etkileyen demografik davranışsal ve mesleki faktörlerin lojistik regresyon analizi
Logistic regression analysis of demographic, behavioral,and occupational factors affecting the risk of work-related accidents among shipyard workers
- Tez No: 1011345
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT YORULMAZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ ALTUĞ YENGİNAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Marine
- Anahtar Kelimeler: Lojistik regresyon yöntemi, Tersaneler, İş güvenliği, İş kazaları, Logistic regression method, Shipyards, Work safety, Occupational accidents
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Kocaeli bölgesindeki tersane çalışanlarının demografik, davranışsal ve mesleki özelliklerinin iş kazası geçirme olasılığı üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeliyle tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Kocaeli bölgesindeki tersane çalışanları, örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 520 tersane çalışanı oluşturmaktadır. Veriler, demografik özellikler, sağlık durumu ve alışkanlıklar, iş yaşamı özellikleri ve iş kazası deneyimlerini içeren anket formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare bağımsızlık testi ve binary lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Öncelikle katılımcıların demografik, davranışsal ve mesleki özellikleri frekans ve yüzde dağılımları ile sunulmuş, ardından demografik değişkenler ile iş kazası deneyimi arasındaki ilişkiler ki-kare testi ile incelenmiştir. Ki-kare analizinde anlamlı bulunan değişkenler lojistik regresyon modeline dahil edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların %53.7'si daha önce iş kazası geçirmiştir. Lojistik regresyon analizi sonuçları, eğitim durumu (p=0.001), alkol kullanımı (p=0.030), işyerinde çalışma süresi (p<0.001), mesleği isteyerek seçme (p<0.001) ve işle ilgili eğitim alma (p=0.022) değişkenlerinin iş kazası geçirme olasılığını anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir. Modelin açıklayıcılık gücü Nagelkerke R²=0.400 olarak bulunmuş ve Hosmer-Lemeshow testi modelin veriye iyi uyum sağladığını göstermiştir (p=0.975). En önemli bulgular şunlardır: Mesleğini isteyerek seçen çalışanların iş kazası riski %85 daha düşük (Exp(B)=0.152), alkol kullanan çalışanların riski % 2,14 daha yüksek (Exp(B)=2.141), deneyimsiz çalışanların (1 yıl ve altı) riski % 6.91 oranında daha yüksek (Exp(B)=6.905) ve lisans mezunlarının riski lisansüstü eğitimlilere göre % 3,55 a daha yüksektir (Exp(B)=3.549). İşle ilgili eğitim alan çalışanların riski % 43 daha düşük bulunmuştur (Exp(B)=0.575). Elde edilen sonuçlar, tersane gibi yüksek riskli sektörlerde risk altındaki demografik ve mesleki grupların belirlenmesinin, iş sağlığı ve güvenliği kaynaklarının etkin kullanımı ile önleyici müdahalelerin doğru gruplara yönlendirilmesi açısından belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Bu çalışmanın amacı, Kocaeli bölgesindeki tersane çalışanlarının demografik, davranışsal ve mesleki özelliklerinin iş kazası geçirme olasılığı üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeliyle tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Kocaeli bölgesindeki tersane çalışanları, örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 520 tersane çalışanı oluşturmaktadır. Veriler, demografik özellikler, sağlık durumu ve alışkanlıklar, iş yaşamı özellikleri ve iş kazası deneyimlerini içeren anket formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare bağımsızlık testi ve binary lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Öncelikle katılımcıların demografik, davranışsal ve mesleki özellikleri frekans ve yüzde dağılımları ile sunulmuş, ardından demografik değişkenler ile iş kazası deneyimi arasındaki ilişkiler ki-kare testi ile incelenmiştir. Ki-kare analizinde anlamlı bulunan değişkenler lojistik regresyon modeline dahil edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların %53.7'si daha önce iş kazası geçirmiştir. Lojistik regresyon analizi sonuçları, eğitim durumu (p=0.001), alkol kullanımı (p=0.030), işyerinde çalışma süresi (p<0.001), mesleği isteyerek seçme (p<0.001) ve işle ilgili eğitim alma (p=0.022) değişkenlerinin iş kazası geçirme olasılığını anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir. Modelin açıklayıcılık gücü Nagelkerke R²=0.400 olarak bulunmuş ve Hosmer-Lemeshow testi modelin veriye iyi uyum sağladığını göstermiştir (p=0.975). En önemli bulgular şunlardır: Mesleğini isteyerek seçen çalışanların iş kazası riski %85 daha düşük (Exp(B)=0.152), alkol kullanan çalışanların riski % 2,14 daha yüksek (Exp(B)=2.141), deneyimsiz çalışanların (1 yıl ve altı) riski % 6.91 oranında daha yüksek (Exp(B)=6.905) ve lisans mezunlarının riski lisansüstü eğitimlilere göre % 3,55 a daha yüksektir (Exp(B)=3.549). İşle ilgili eğitim alan çalışanların riski % 43 daha düşük bulunmuştur (Exp(B)=0.575). Elde edilen sonuçlar, tersane gibi yüksek riskli sektörlerde risk altındaki demografik ve mesleki grupların belirlenmesinin, iş sağlığı ve güvenliği kaynaklarının etkin kullanımı ile önleyici müdahalelerin doğru gruplara yönlendirilmesi açısından belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
