Tüketicilerin hazırda bekletme davranışının (hibernasyon) tersine lojistik çerçevesinde incelenmesi
Examining consumers' hibernation behavior within the framework of reverse logistics
- Tez No: 1011355
- Danışmanlar: PROF. DR. HANİFİ MURAT MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Uluslararası Ticaret, Business Administration, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel ekonomide sürdürülebilirlik paradigmaları, doğrusal modelden döngüsel ekonomiye geçişi zorunlu kılmaktadır. Bu dönüşümün en büyük mikro bariyerlerinden biri, ürünlerin kullanım ömrü dolmasına veya kullanım dışı kalmasına rağmen tüketiciler tarafından sistem dışına itilerek 'ölü depolama' alanlarında bekletildiği 'Hibernasyon Davranışı'dır (HBD). Çalışma; tüketicilerin HBD sergiledikleri ürün gruplarını, bu ürünlere özgü motivasyonları ve yeniden değerlendirme/imha engellerini belirleyerek; tercih edilen paydaşlar doğrultusunda etkin bir tersine lojistik ağ tasarısı önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, tersine lojistik modellerinde sıklıkla göz ardı edilen bu atıl kapasite, 'eş zamanlı gömülü desen' (QUAN+qual) kullanılarak derinlemesine incelenmiştir. Türkiye genelinde 300 katılımcı ile gerçekleştirilen analizler; hibernasyonun mülkiyet duygusu, risk yönetimi ve duygusal hafıza gibi çok boyutlu değişkenlerden beslendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, evlerde bekletilen bu ürünlerin sadece çevresel bir sorun değil, yaklaşık altı milyon TL'yi aşan devasa bir pasif ekonomik değerin döngüsel sistem dışında tutulması anlamına geldiğini kanıtlamaktadır. SPSS ve MAXQDA yazılımları aracılığıyla oluşturulan karar modeli; mekânsal, ekonomik, duygusal ve sosyal temalar üzerinden HBD'yi tetikleyen unsurları ayrıştırmıştır. Çalışma sonucunda, tersine lojistik paydaşı olarak geri dönüşüm firmalarına (%71,3) ve yerel yönetimlere (%61,0) duyulan yüksek güven saptanmıştır. Özellikle elektronik ürünlerde veri güvenliği kaygıları ve profesyonel geri kazanım talebi (evden alım, nakit ödeme vb.) kritik başarı faktörleri olarak belirlenmiştir. Bu tez, 'kentsel kaynak' potansiyelini harekete geçirecek stratejik bir model önererek literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The sustainability paradigms in the global economy necessitate a transition from a linear model to a circular economy. One of the most significant micro-level barriers to this transformation is the phenomenon of“Hibernation Behavior”(HB), whereby consumers remove products from active use and store them in“dead storage”spaces despite the end of their useful life or functional obsolescence.This study aims to identify the product categories in which consumers exhibit HB, to analyze the motivations specific to these products, and to determine the barriers to their reuse or disposal, ultimately proposing an effective reverse logistics network design aligned with preferred stakeholders. Within the scope of the research, this idle capacity often overlooked in reverse logistics models was examined in depth using a concurrent embedded design (QUAN+qual).Analyses conducted with 300 participants across Turkiye reveal that hibernation behavior is driven by multidimensional factors such as sense of ownership, risk management, and emotional memory. The findings demonstrate that these idle products stored in households constitute not only an environmental issue but also represent a substantial passive economic value exceeding six million TL that remains excluded from the circular system. A decision model developed SPSS and MAXQDA software disentangles the drivers of HB across spatial, economic, emotional, and social dimensions. The results further indicate a high level of trust in recycling firms (71.3%) and local governments (61.0%) as key reverse logistics stakeholders. Particularly in the case of electronic products, concerns over data security and the demand for professional recovery services (e.g., home collection, cash compensation) emerge as critical success factors. By proposing a strategic model to activate the“urban resource”potential, this thesis offers an original contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Map sketch generation through multiobjective evolutionary algorithms
Çok amaçlı evrimsel algoritmalar kullanılarak harita eskizi üretimi
ŞAFAK TOPÇU
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ŞİMA UYAR
- İç Anadolu Bölgesi'nde tüketicilerin fastfood tüketim alışkanlıkları
Fastfood consumption habits of consumers in Central Anatolia Region
AYŞE SEVAL KUŞCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUMA AKBAY
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN BURAK AĞIR
- Kamu İktisadi Teşebbüslerinin özelleştirilmesi ve SEK Süt Endüstrisi A.Ş. Edirne Havsa işletmesi incelemesi
Başlık çevirisi yok
GÜLŞAHİDAN DURUCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Ekonomiİstanbul ÜniversitesiPersonel Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL DURAK ATAAY
- Tüketicilerin GSM operatörü tercihinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi Ağrı ili örneği
An analysis of factors effecting the consumers' preferences for GSM operators a case of Ağri porovince
ÖMER YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeAğrı İbrahim Çeçen Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KADANALI
- Lüks tüketim ürünlerinde tüketicilerin algıladıkları değerin ürün tasarımıyla ilişkisi
The relation between product design and consumers' perception of value within luxury consumer goods
BİLGE ÖZGÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. LAYIKA NEY ECE ARIBURUN KIRCA