Muhammed Şefî' Diyûbendî ve Tefsiru Ma'ârifi'l Kur'ân adlı eserinin metodu
Mohammad Shafîʿ Deobandî and the methodology of his work named Tafsir Maʿārif al-Qurʾān
- Tez No: 1011388
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN PAZARBAŞI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Diyûbend ekolünün önde gelen âlimlerinden Muhammed Şefîʿ Diyûbendî'nin (ö. 1976) hayatını ve Tefsiru Ma'ârifi'l-Kur'ân adlı eserinin metodolojisi ele alınmıştır. Türkiye'de Diyûbendî ve onun tefsiri üzerine akademik düzeyde müstakil ve kapsamlı bir araştırmanın bugüne kadar yapılmamış olması, bu konunun incelemesini zaruri kılmıştır. Araştırmanın temel amacı, müfessirin rivayet ve dirayet pratiğinin analiz edilerek, onun klasik tefsir geleneğiyle olan bağı ve bu gelenekten ayrıldığı yönlerin ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışma, bir yandan Türkiye akademik literatüründe hissedilen bir boşluğu doldurmayı, diğer yandan da ileride gerçekleştirilecek müstakil çalışmalara sağlam bir ilmî zemin hazırlamayı amaçlamıştır. İnceleme, ağırlıklı olarak literatür taramasına dayanmaktır. Bu kapsamda Hindistan, Pakistan ve Türkiye'deki medrese ve üniversite çevrelerinde üretilen Arapça, Farsça, Urduca ve Türkçe kaynaklar kapsamlı biçimde incelenmiştir. Konuya ilişkin kitap, tez ve makalelerden oluşan kaynaklar tespit edilerek uluşulan veriler birincil ve ikincil kaynaklar üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Diyûbendî'nin rivayetleri değerlendirmede tahkik ve tenkit merkezli bir yöntem takip ettiği, dirayet boyutunda ise fıkhî, kelâmî, İsrâilî ve tasavvufî meseleleri temkinli bir yaklaşımla yorumladığı bilinmiştir. Ayrıca müfessirin Kur'ân ilimlerine dair genel yaklaşımı örneklerle ele alınmıştır. Bu metodolojik yaklaşım, tefsirin hem ilmî çevrelerde hem de halk arasında kabul edilmesine zemin hazırlamıştır. Ayrıca tefsirin farklı dillere çevrilmesi, onun çeşitli coğrafyalarda yaygın biçimde kullanılmasını ve etkili bir kaynak hâline gelmesini sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the life of Muḥammad Shafîʿ Deobandî (d. 1976), one of the leading scholars of the Deoband school, and the methodology of his work Tafsir maʿarif al-Qurʾan. The absence of an independent and comprehensive academic study on Deobandî and his tafsir in Turkey has made the investigation of this subject necessary. The primary aim of the research is to analyse the exegete's practice of riwayah and dirayah and to reveal both his connection with the classical tafsir tradition and the aspects in which he diverges from it. In addition, the study aims to fill a gap in the academic literature in Turkey and to establish a solid scholarly basis for future independent studies. The research is mainly based on a literature review. Within this framework, Arabic, Persian, Urdu, and Turkish sources produced in madrasa and university circles in India, Pakistan, and Turkey were comprehensively examined. Relevant books, theses, and articles were identified, and the obtained data were evaluated through primary and secondary sources. According to the findings, Deobandī adopted a method centred on verification and critical evaluation in dealing with narrations, while interpreting juristic, theological, Israiliyyat-related, and sufi issues with a cautious approach. Furthermore, the exegete's general perspective on the Qurʾānic sciences was examined through examples. This methodological approach contributed to the acceptance of the tafsir both among scholars and the wider public. Moreover, the translation of the tafsīr into different languages enabled it to be widely used across various regions and to become an influential source.
Benzer Tezler
- Şevket Bulut'un hikâyelerinde yapı ve tema
Structure and theme in Şevket Bulut's stories
MUHAMMED CEBECİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıKastamonu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ONUR HASDEDEOĞLU
- Mesleki ve teknik eğitim veren liselerin öğrenen örgüt modeline göre incelenmesi
Examination of the vocational and technical high schools on the basis of organization model
MUHAMMET SARIMEHMETOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. FÜSUN AKDAĞ
- Halil Çay'ın hayatı, sanatı ve eserleri
Halil Çay's life, art and works
SERHAT KARANFİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ZİNNUR KANIK
- İşletmelerde iş güvenliği performansı ve iş güvenliği kültürü ilişkisi: Adıyaman ilinde bir araştırma
Relationship between safety performance and safety culture in operations: A research in Adiyaman province
MEHMET ARUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
KazalarGümüşhane Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET MUSTAFA KAHRAMAN
- Origami sanat etkinliklerinin algoritma başarısı ve problem çözme becerileri üzerinde etkisi
The effect of origami art activities on algorithm success and problem solving skills
MERVE AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET DEMİRBİLEK