Geri Dön

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde interosepsiyonun yeme davranışları ve kronotip ile ilişkisinin incelenmesi

Investigation of the relationship between interoception, eating behaviors, and chronotype in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1011563
  2. Yazar: ZELİHA ÇETİN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ MERAL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, interosepsiyon, interoseptif farkındalık, kardiyak interoseptif doğruluk, dürtüsellik, aleksitimi, kronotip, yeme davranışları, Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, interoception, interoceptive awareness, cardiac interoceptive accuracy, impulsivity, alexithymia, chronotype, eating behaviors
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), yeme davranışı problemleri, kronotip değişiklikleri, duygu düzenleme güçlükleri ile ilişkili nörogelişimsel bir bozukluktur. Son yıllarda interoseptif işlemleme süreçlerinin bu klinik özelliklerle ilişkili olabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde interoseptif doğruluk ve interoseptif farkındalık düzeylerini değerlendirmek; bu değişkenlerin yeme davranışları, kronotip özellikleri, aleksitimi ve dürtüsellik ile ilişkilerini incelemektir. Araştırmanın örneklemi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'nde DEHB tanısı alan 11-18 yaş arası çocuk ve ergenlerden seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak DSM-5 temelli yarı yapılandırılmış klinik görüşme, sosyodemografik veri formu, SNAP-IV DEHB Derecelendirme Ölçeği, Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi, Hollanda Yeme Davranışı Anketi, Gençlerde Çok Boyutlu İnteroseptif Farkındalık Değerlendirmesi, Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu ve Toronto Aleksitimi Ölçeği kullanılmış; interoseptif doğruluk Kalp Atımı Sayım Testi ile değerlendirilmiştir. Çalışmamızda belirti şiddeti ile interoseptif farkındalığın dikkat ve öz-düzenleme ile ilişkili alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır; SNAP-IV dikkat eksikliği ile Dikkatini Dağıtmama arasında pozitif (r=0.15, p=0.03), hiperaktivite/dürtüsellik ile Fark Etme (r=-0.15, p=0.03) ve Dikkat Düzenleme (r=-0.17, p=0.01) arasında, SNAP-IV toplam puanı ile ise Dikkat Düzenleme arasında negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.17, p=0.02). Dürtüsellik kısıtlayıcı yeme davranışını pozitif (β=0.15, p=0.002), Dikkat Düzenleme ise negatif yönde yordamış (β=-0.41, p=0.009) ve bu boyutun ilişkide kısmi aracı rol oynadığı gösterilmiştir. Dışsal yeme davranışı Duyguları Tanımada Güçlük (β=0.41, p<0.001), dürtüsellik (β=0.17, p<0.001) ve Endişelenmeme (β=-0.35, p=0.018) tarafından; duygusal yeme davranışı ise dürtüsellik (β=0.18, p<0.001) ve Duyguları Tanımada Güçlük (β=0.36, p<0.001) tarafından yordanmıştır. Ayrıca aleksitiminin DEHB şiddeti ile dışsal yeme arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığı saptanmıştır. Son olarak, Duyguları Tanımada Güçlük dürtüselliği pozitif yönde (β=0.55, p<0.001), Kendini Düzenleme ise negatif yönde yordamış (β=-2.41, p<0.001) ve Kendini Düzenleme değişkeninin bu ilişkide kısmi aracı rol oynadığı gösterilmiştir. Bu çalışma, DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde interoseptif süreçlerin yeme davranışları, dürtüsellik, aleksitimi ile ilişkili çok boyutlu bir örüntü sergilediğini göstermiştir. Özellikle interoseptif farkındalığın dikkat düzenleme ve kendini düzenleme ile ilişkili alt boyutlarının klinik değişkenlerle anlamlı ilişkiler gösterdiği ve bazı modellerde aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Kardiyak interoseptif doğruluk bulgularının daha sınırlı düzeyde ilişkiler göstermesi, interosepsiyonun öznel ve nesnel bileşenlerinin DEHB'de farklı işleyebileceğini düşündürmektedir. Bulgular, DEHB ve ilişkili klinik değişkenlerin incelenmesinde bedensel farkındalık, duygusal işleme ve öz-düzenleme süreçlerinin birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.

Özet (Çeviri)

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder associated with problematic eating behaviors, chronotype alterations, and difficulties in emotion regulation. In recent years, interoceptive processing has been suggested to be associated with these clinical features. The aim of this study was to evaluate interoceptive accuracy and interoceptive awareness levels in children and adolescents diagnosed with ADHD and to investigate the relationships of these variables with eating behaviors, chronotype characteristics, alexithymia, and impulsivity. The study sample consisted of children and adolescents aged 11–18 years who were diagnosed with ADHD at the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital. Data collection instruments included a DSM-5-based semi-structured clinical interview, a sociodemographic data form, the SNAP-IV ADHD Rating Scale, the Childhood Chronotype Questionnaire, the Dutch Eating Behavior Questionnaire, the Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness for Youth, the Barratt Impulsiveness Scale–Brief Form, and the Toronto Alexithymia Scale. Interoceptive accuracy was assessed using the Heartbeat Counting Task. In our study, significant associations were identified between symptom severity and the attention- and self-regulation-related subdimensions of interoceptive awareness. SNAP-IV inattention scores were positively correlated with the Not-Distracting subscale (r=0.15, p=0.03), whereas hyperactivity/impulsivity scores were negatively correlated with the Noticing (r=-0.15, p=0.03) and Attention Regulation (r=-0.17, p=0.01) subscales. SNAP-IV total scores were also negatively associated with Attention Regulation (r=-0.17, p=0.02). Impulsivity positively predicted restrained eating behavior (β=0.15, p=0.002), whereas Attention Regulation negatively predicted restrained eating behavior (β=-0.41, p=0.009), and this subdimension was shown to have a partial mediating role in this relationship. External eating behavior was predicted by Difficulty Identifying Feelings (β=0.41, p<0.001), impulsivity (β=0.17, p<0.001), and Not-Worrying (β=-0.35, p=0.018), whereas emotional eating behavior was predicted by impulsivity (β=0.18, p<0.001) and Difficulty Identifying Feelings (β=0.36, p<0.001). In addition, alexithymia was found to partially mediate the relationship between ADHD severity and external eating behavior. Finally, Difficulty Identifying Feelings positively predicted impulsivity (β=0.55, p<0.001), whereas Self-Regulation negatively predicted impulsivity (β=-2.41, p<0.001), and the Self-Regulation subdimension was shown to have a partial mediating role in this relationship. This study demonstrated that interoceptive processes in children and adolescents with ADHD exhibit a multidimensional pattern associated with eating behaviors, impulsivity, and alexithymia. In particular, the attention regulation and self-regulation dimensions of interoceptive awareness showed significant associations with clinical variables and played mediating roles in some models. The more limited associations observed for cardiac interoceptive accuracy suggest that the subjective and objective components of interoception may function differently in ADHD. These findings highlight the importance of addressing bodily awareness, emotional processing, and self-regulation processes together in the investigation of ADHD and related clinical features.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    156469

    Dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde obsesif-kompulsif belirtilerin değerlendirilmesi

    An assessment of obsessive compulsive symptoms with children and adolescents with attention- deficit hyperactivity disorder

    ZERRİN TOPÇU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. NAHİT MOTAVALLI MUKADDES

  2. Tez No

    242908

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde oksidan ve antioksidan paremetrelerin araştırılması

    Evaluation of oxidant and antioxidant parameters in childreen and adolescent with Attention Deficit Hyperactivity Disorder

    MEHMET FATİH CEYLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    PsikiyatriGazi Üniversitesi

    Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞAHNUR ŞENER

  3. Tez No

    329905

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde metilfenidat tedavisinin iştah ve leptin, ghrelin, adiponektin, beyin kaynaklı nörotrofik faktör düzeyleri üzerine etkisi

    Effects of methylphenidate treatment on appetite and leptin, ghrelin, adiponectin, brain-derived neurotrophic factor levels in children with attention deficit hyperactivity disorder

    SERKAN ŞAHİN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    BiyokimyaOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MURAT YÜCE

  4. Tez No

    416230

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde ek psikiyatrik tanılar

    Psychiatric comorbidity in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder

    ARZU HERGÜNER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    PsikiyatriNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SABRİ HERGÜNER

  5. Tez No

    478144

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde alt üriner sistem belirtilerinin değerlendirilmesi

    To evaluate lower urinary tract symptoms in attention deficit hyperactivity disorder

    TUĞBA TÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA KAYHAN BAHALI

Geri Dön