Antalya'da seracılık yapan üreticilerin ileri tarım teknolojilerine yönelik algıları ve yaklaşımlarının analizi
An analysis of the perceptions and approaches of greenhouse producers in Antalya toward advanced agricultural technologies
- Tez No: 1011645
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN ÖZÇATALBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Ziraat, Economics, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Antalya, Dijital Tarım, İleri Tarım Teknolojileri, Seracılık, Teknoloji Benimseme, Yapay Zekâ, Antalya, Advanced Agricultural Technologies, Artificial Intelligence in Agricultural Production, Greenhouse Cultivation, Digital Agriculture, Technology Adoption, Artificial Intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, seracılık faaliyetlerinde üreticilerin teknoloji kullanım biçimleri, ileri teknolojilerin benimsenme düzeyleri, yapay zekâ uygulamalarına yönelik farkındalık ve beklentileri ile teknoloji kullanımını etkileyen yapısal faktörler incelenmiştir. Araştırma, nicel veri analizleri ve yüz yüze görüşmelerden elde edilen saha gözlemlerini harmanlayan bütüncül bir yaklaşımla yürütülmüştür. Çalışmanın literatüre sağladığı en temel katkı, endüstriyel tarım şirketlerinden ziyade, doğrudan kırsal alanda üretim yapan çiftçilerle birebir çalışılarak sahadaki gerçek kullanıcı perspektifinin yansıtılmasıdır. Bulgular, seracılıkta teknoloji kullanımının büyük ölçüde fiziksel iş yükünü hafifleten ve iş gücü ikamesi sağlayan temel uygulamalarla sınırlı kaldığını göstermektedir. Otomatik havalandırma sistemleri işletmelerde standart bir uygulama haline gelmişken (%97,1), veri temelli üretimin temel taşı olan sensör tabanlı sistemlerin kullanımı tespit edilememiştir (%0). İşletme büyüklüğü ile ileri teknoloji (nem ve iklim kontrolü) kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmış olsa da dijital tarım araçlarının üretim süreçlerine entegrasyonu oldukça düşük düzeydedir. Üreticiler teknolojiyi stratejik bir rekabet aracından ziyade, personel bulma güçlüğünü aşan ve operasyonel konfor sağlayan pratik bir“yardımcı”olarak konumlandırmaktadır. Teknoloji kullanımının önündeki başlıca engeller; yüksek yatırım maliyetleri (%73,5), altyapı yetersizlikleri (elektrik kesintileri %20,6) ve mevcut eski sera yapılarının teknolojik entegrasyona uygun olmamasıdır. Bilgiye erişimde zirai ilaç bayileri ve sosyal ağlar gibi piyasa temelli kanallar öne çıkarken, bilimsel bilgi kaynaklarıyla etkileşim zayıf kalmaktadır. Yapay zekâ konusunda üreticilerde kavramsal bir farkındalık bulunmasına rağmen, bu teknolojinin üretimde aktif kullanımı henüz gerçekleşmemiştir. Ancak üreticilerin tamamı (%100); hastalık teşhisi, don uyarısı ve sulama yönetimi gibi kritik konularda yapay zekâyı bir“dijital tarım danışmanı”olarak kullanma noktasında yüksek bir beklenti ve istek içerisindedir. Sonuç olarak çalışma; seracılıkta teknolojik dönüşümün yalnızca donanım teminiyle değil; bilgi, eğitim, vizyon, maliyet ve altyapı faktörlerinin eş zamanlı iyileştirilmesiyle mümkün olacağını ortaya koymaktadır. Bulgular, sürdürülebilir bir dijital tarım geçişi için çiftçi odaklı yayım faaliyetlerinin, kapsayıcı teknoloji tasarımlarının ve altyapı güvenliğinin stratejik önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the patterns of technology use in greenhouse activities, the adoption levels of advanced technologies, producers' awareness and expectations regarding artificial intelligence (AI) applications, and the structural factors influencing technology adoption. The research was conducted using an integrated approach, combining quantitative data analysis with field observations obtained from face-to-face interviews. The primary contribution of this study to the literature lies in its focus on individual rural producers rather than industrial agricultural corporations, thereby reflecting the perspective of actual field users. The findings indicate that technology use in greenhouse production is largely limited to basic applications that reduce physical labor and provide labor substitution. While automated ventilation systems have become a standard practice in enterprises (97.1%), the use of sensor-based systems—the cornerstone of data-driven production—was not detected (0%). Although statistically significant relationships were found between farm size and the use of advanced technologies such as humidity and climate control, the integration of digital agricultural tools into production processes remains remarkably low. Producers perceive technology as a practical“assistant”that alleviates labor shortages and provides operational comfort, rather than as a strategic tool for competitive advantage. The principal barriers to technology adoption include high investment costs (73.5%), infrastructure inadequacies (power outages, 20.6%), and the structural incompatibility of existing traditional greenhouses with technological integration. Regarding information access, market-based channels such as agricultural pesticide dealers and social networks prevail, while interaction with scientific knowledge sources remains weak. Although there is a conceptual awareness of artificial intelligence among producers, its active utilization in production has not yet occurred. However, all producers (100%) exhibit high expectations and willingness to utilize AI as a“digital agricultural consultant”for critical issues such as disease diagnosis, frost warnings, and irrigation management. In conclusion, this study demonstrates that technological transformation in greenhouse farming is not merely a matter of equipment procurement but requires the simultaneous improvement of knowledge, education, vision, cost, and infrastructure factors. The findings highlight the strategic importance of farmer-oriented extension activities, inclusive technology designs, and infrastructural security for a sustainable transition to digital agriculture.
Benzer Tezler
- Türkiye'de küçük üreticilik ve küçük üreticiliğin uluslararasılaşması: Antalya Kumluca seracılık örneği
Petty agricultural production in Turkey and internalization of petty production: Example of greenhouses in Kumluca
SELEN ERTAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET RIZA TÜRKAY
- Topraksız ortamda üretim yapan sera işletmelerindeki sera otomasyon sistemlerinin incelenmesi ve karşılaştırılması
Investigation and comparison of greenhouse automation systems in greenhouse enterprises producing in soilless environment
TURGUT FELEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatAkdeniz ÜniversitesiTarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KÜRKLÜ
- Antalya ili serada sebze yetiştiriciliğinde teknoloji kullanım düzeyinin ekonomik ve politik analizi
Economical and political analysis of technology use in vegetable greenhouses in the city of Antalya
AYTEKİN KOÇAK