Modelling sustainable urban mobility maturity level and user acceptance: Case study of Konya province
Sürdürülebilir kentsel ulaşım olgunluk seviyesi ve kullanıcı kabulü modellemesi: Konya ili örneği
- Tez No: 1011658
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİT ÖZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ulaşım, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Akıllı ulaşım sistemleri, Kentiçi ulaşım, Sürdürülebilir ulaşım, Şehiriçi ulaşım, Intelligent transportation systems, Sustainable transport, Urban transport
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, olgunluk değerlendirmesi ile seyahat davranışı analizini birleştirerek, entegre bir arz-talep perspektifinden sürdürülebilir kentsel hareketliliği incelemektedir. Çalışma, sürdürülebilir kentsel hareketlilik olgunluğu ile kullanıcı kabulü arasındaki ilişkiyi incelemek ve kısıtlı kentsel kaynaklar altında yatırım değerlendirmesini desteklemek amacıyla yapılmıştır. Metodolojik çerçeve, birbirini tamamlayan üç bileşenden oluşmaktadır. İlk olarak, kapsamlı bir literatür taramasına dayalı olarak bir Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Olgunluk Modeli geliştirilmiş ve uzman görüşleri ile doğrulanmıştır. Model, üç ana boyut (etkinleştiriciler, sürdürülebilirlik ve ulaşım modları) ve beş olgunluk düzeyinde değerlendirilen on bir alt boyuttan oluşmaktadır. Model, Türkiye'nin Konya şehrine uygulanmış, sonuç olarak entegre ve yönetilen arasında olgunluk düzeyi ortaya çıkarmıştır. Model sonuçlarına göre kurumsal ve teknolojik etkinleştiriciler açısından güçlü bir performans gösterilirken, ulaşım modları, özellikle ara toplu taşıma ve yaya ulaşımı açısından nispeten daha zayıf bir performans sergilenmiştir. İkinci olarak, Konya Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı kapsamında yürütülen bir ulaşım anketinden elde edilen veriler kullanılarak sürdürülebilir kentsel hareketlilik seyahat davranışı analiz edilmiştir. Sürdürülebilir ulaşım tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemek için ikili lojistik regresyon modeli kullanılmıştır. Sonuçlar, gelir, eğitim, alışkanlık haline gelmiş seyahat davranışı ve güvenlik algısının ulaşım şekli seçimini önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Günlük toplu taşıma kullanıcıları sürdürülebilir ulaşımı benimseme olasılıkları önemli ölçüde daha yüksekken, yüksek gelirli ve sık sık özel araç kullananlar araca bağımlılık göstermektedir. Son olarak, olgunluk değerlendirmesinin ve seyahat davranışının ortak yorumlanmasını sağlayan bir Yatırım Değerlendirme Matrisi geliştirilmiştir. Bu entegre çerçeve, arz tarafı kapasitesi ile talep tarafı tepkisi arasındaki uyumlu ve uyumsuz alanları belirleyerek sürdürülebilir kentsel hareketlilik yatırımlarının değerlendirilmesini destekler. Bulgular, yüksek olgunluk düzeylerinin otomatik olarak seyahat davranış değişikliğine yol açmadığını göstermekte ve koordineli, kullanıcı odaklı ve ihtiyaca cevap veren yatırım stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Genel olarak, tez, sürdürülebilir kentsel hareketlilik planlaması ve yatırım önceliklendirme için yapılandırılmış bir karar destek mekanizması sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis examines sustainable urban mobility from an integrated supply–demand perspective by combining maturity assessment with travel behaviour analysis. The study aims to investigate the relationship between sustainable urban mobility maturity and user acceptance, and to support investment evaluation under constrained urban resources. The methodological framework consists of three complementary components. First, a Sustainable Urban Mobility Maturity Model is developed based on a comprehensive literature review and validated through expert opinions. The model comprises three main dimensions (enablers, sustainability, and transport modes) and eleven sub-dimensions evaluated across five maturity levels. The model is applied to the city of Konya, Türkiye, resulting in an overall maturity level between integrated and managed. According to the model results, while strong performance is observed in institutional and technological enablers, relatively weaker performance is identified in transport modes, particularly in paratransit systems and walking. Second, sustainable urban mobility travel behaviour is analyzed using data obtained from a transportation survey conducted within the scope of the Konya Sustainable Urban Mobility Plan. A binary logistic regression model is employed to identify the factors influencing sustainable transport preferences. The results indicate that income, education, habitual travel behaviour, and safety perception significantly affect mode choice. Daily public transport users exhibit a substantially higher likelihood of adopting sustainable mobility, whereas high-income individuals and frequent private car users demonstrate strong car dependency. Finally, an Investment Evaluation Matrix is developed to enable the joint interpretation of maturity assessment and travel behaviour findings. This integrated framework supports the evaluation of sustainable urban mobility investments by identifying areas of alignment and misalignment between supply-side capacity and demand-side response. The findings show that high maturity levels do not automatically lead to changes in travel behaviour and highlight the importance of coordinated, user-oriented, and needs-responsive investment strategies. Overall, the thesis provides a structured decision-support mechanism for sustainable urban mobility planning and investment prioritization.
Benzer Tezler
- Smart sustainable building-city integration evaluation model (SSB-CIEM)
Akıllı sürdürülebilir bina-şehir bütünleşmesi değerlendirme modeli (ASB-ŞBDM)
FATMA HANDAN SARIGÜL
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
- Introducing autonomous vehicles into urban mobility systems: A hybrid choice model approach
Otonom araçların kentsel ulaşım sistemlerine entegrasyonu: Hibrit seçim modeli yaklaşımı
HASANBURAK YÜCEL
Doktora
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- Konumsal analiz yöntemleri ve makine öğrenmesi entegrasyonu ile kitle kaynaklı verilere dayanarak rekreasyonel hareketliliğin haritalanması: Eskişehir örneği
Mapping recreational mobility based on crowdsourced data with the integratıon of spatial analysis methods and machine learning: The case of Eskişehir
AHMET USLU
Doktora
Türkçe
2022
TurizmEskişehir Teknik ÜniversitesiUzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN UYGUÇGİL
- Mekansal analiz teknikleri ile çok kriterli karar verme yaklaşımı kullanılarak raylı sistem güzergah analizi
Rail system route analysis using multi criteria decision making with spatial analysis techniques
BERNA ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2023
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ATAHAN
- Elektrikli motosiklet kullanım niyetinin teknoloji kabul modeli ile araştırılması: Yıldız Teknik Üniversitesi ve Giresun Üniversitesi örnekleri
Investigating electric motorcycle adoption through the technology acceptance model: Case studies at Yıldız Technical andGgiresun universities
ENES EFE KILIÇASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
UlaşımYıldız Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN AKYILDIZ ALÇURA