Öğretmen adaylarının eleştirel okuma öz yeterlik algılarının yaratıcı okuma becerilerine etkisi
The effect of pre-service teachers' critical reading self-efficacy perceptions on their creative reading skills
- Tez No: 1011736
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN BAKİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eleştirel okuma, Yaratıcı okuma, Critcal reading, Creative reading
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile yaratıcı okuma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modeli ile tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin kuzeyinde bulunan bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 300 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Öğretmen Adaylarına Yönelik Yaratıcı Okuma Becerisi Ölçeği, Eleştirel Okuma Öz Yeterlik Algısı Ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ile basit ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının yaratıcı okuma becerileri ile eleştirel okuma öz yeterlik algılarının genel olarak orta-üst düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yaratıcı okuma becerileri sınıf düzeyi, bölüm, yıllık ve aylık okunan kitap sayısı ile kütüphane kullanım sıklığına göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılık gösterirken; anne-baba eğitim durumu, internet kullanım süresi ve akademik başarı düzeyine göre genel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Eleştirel okuma öz yeterlik algıları ise sınıf düzeyi ve cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşırken; bölüm, anne-baba eğitim durumu, internet ve sosyal medya kullanım süresi ile akademik başarı düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda eleştirel okuma öz yeterlik algıları ile yaratıcı okuma becerileri arasında pozitif ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre eleştirel okuma öz yeterlik algısı, yaratıcı okuma becerisini pozitif yönde ve anlamlı biçimde yordamaktadır. Özellikle sorgulama ve değerlendirme alt boyutlarının yaratıcı okumayı anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to examine the relationship between pre-service teachers' critical reading self-efficacy perceptions and their creative reading skills. The study was designed using the relational survey model, one of the quantitative research methods. The study group consists of 300 pre-service teachers studying at the Faculty of Education of a state university located in the northern region of Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected through the Creative Reading Skills Scale for Pre-Service Teachers, the Critical Reading Self-Efficacy Perception Scale, and a personal information form. In the analysis of the data, frequency, percentage, arithmetic mean, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and simple and multiple linear regression analyses were employed. The findings revealed that both creative reading skills and critical reading self-efficacy perceptions of the pre-service teachers were at a moderate to high level. Creative reading skills showed significant differences in some sub-dimensions according to grade level, department, number of books read annually and monthly, and frequency of library use, whereas no significant differences were found in terms of parental education level, internet usage duration, and academic achievement. Critical reading self-efficacy perceptions differed significantly according to grade level and gender but did not show significant differences in terms of department, parental education level, internet and social media usage duration, or academic achievement. Correlation analysis indicated a positive and strong significant relationship between critical reading self-efficacy perceptions and creative reading skills. Regression analysis demonstrated that critical reading self-efficacy significantly and positively predicted creative reading skills. In particular, the sub-dimensions of questioning and evaluation were found to be significant predictors of creative reading skills.
Benzer Tezler
- Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel okuma öz yeterlik algılarının incelenmesi: Karma bir araştırma
An examination of prospective Turkish language teachers' perceptions of their critical reading self-efficacy: A mixed-methods research
BETÜL ALTUNBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıDüzce ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ONUR ER
- Türkçe öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının eleştirel okuma düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of critical reading levels of Turkish teachers and teacher candidates according to various variables
ŞEYDA KILAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAİK KANATLI
- Öğretmen adaylarının kitap okuma tutumları ile eleştirel okumaözyeterlik algıları arasındaki ilişki (Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği)
Critical reading with teacher reading attitudes the relationship between self-efficacy perceptions (Manisa Celal Bayar University Faculty of Education)
VİLDAN CEYLAN KÖSEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimManisa Celal Bayar ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT DONUK
- İngilizce öğretmen adaylarının eleştirel okumaya yönelik özyeterlik algıları
Self efficiency perception of the student teachers on critical reading
HÜLYA KÜÇÜKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. BAYRAM AŞILIOĞLU
- Öğretmen adaylarının 21. yy becerileri yeterlik algıları ile okuma kültürleri arasındaki ilişki
The relationship between pre-service teachers' perceptions of 21st century skills competence and their reading culture
SÜMEYYE ÖKSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAYA TUNCER ÇAĞLAYAN