Şeker pancarında sitoplazmik erkek kısır ve sürdürücü genotiplerin moleküler markörlerle tespit edilebilme potansiyelinin belirlenmesi
Selection potential of cytoplasmic male sterile and maintainer genotypes with molecular markers in sugar beet
- Tez No: 1011748
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Şeker pancarı, Sugar beet
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bitkisel Biyoteknoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şeker pancarı Chenopodiaceae familyasına ait şeker üretimi için yetiştirilen önemli bir şeker bitkisidir. Ticari şeker pancarı çeşitlerinin hepsi hibrit çeşit olup, sitoplazmik erkek kısırlığından (CMS) yararlanılarak üretilmektedir. Sitoplazmik erkek kısırlığı (CMS), hibrit tohum üretiminde ana hatları emaskule etmek için kullanılmaktadır. CMS hatların üretilmesi sürdürücü hatlar ile melezlenerek yapılmaktadır. Normal sitoplazmaya ve çekirdek genleri yönünden homozigot resesif rf aleline sahip sürdürücü hatların seleksiyonu bir CMS hat ile yoklama melezi yapılarak belirlenmekte olup oldukça zahmetli ve zaman alıcıdır. Moleküler markörler, şeker pancarında homozigot resesif rf genotipine sahip erkek kısır hatları tespit etmek için fenotipik seleksiyona bir alternatif oluşturmaktadır. Bu çalışma melezleme ile elde edilen şeker pancarı popülasyonunda sürdürücü hatları moleküler markör kullanarak seleksiyon yapmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada üç adet CMS hat ve bu hatların sürdürücüleri kontrol genotipi olarak, 32 adet şeker pancarı genotipi ise fertilite durumlarının belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Yirmi iki adet SSR markörü şeker pancarı genotiplerinin genotipik karakterizasyonunu belirlemek ve sitoplazmik kısırlığı tipini tanımlamada, VNTR markörü (TR1), Rf1 bölgesi ile ilişkili CAPS markörü (s17) ve 11E8M4S markörü kullanılmıştır. Hiyerarşik kümeleme analizi sonucu şeker pancarı genotiplerinin 0,48 benzerlik katsayısında iki ana grupta (A ve B) toplandığı görülmüştür. Şeker pancarı genotiplerinin büyük çoğunluğu A grubunda yer almış, A grubu kendi içerisinde üç alt gruba ayrılmıştır. Genotipler arasındaki polimorfik bilgi içeriği (PIC) 0,27 ile 0,94 arasında değiştiği ve ortalama değeri 0,67 olduğu görülmüştür. Tüm genotipler arasında genetik farklılığın %0 ile %90 aralığında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, VNTR primerleri, sürdürücü ve kısır hatların sitoplazma tipini belirlemede yüksek doğruluk oranına sahip olduğu, s17 ve 11E8M4S primerlerinin ise kısır ve sürdürücü hatların markör destekli seçimi için de etkili olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın o7 primerinin kısır ve sürdürücü hatların fertilitesi ile bir ilişki göstermediği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Sugar beet is an important sugar crop belonging to the Chenopodiaceae family, cultivated for sugar production. All commercial sugar beet varieties are hybrids, and these hybrids are produced by utilizing cytoplasmic male sterility (CMS). Cytoplasmic male sterility (CMS) is used to emasculate parent lines in hybrid seed production. CMS lines are produced by hybridization with maintainer lines. The selection of maintainer lines with normal cytoplasm and homozygous recessive rf alleles in the nuclear genes is determined by test-crossing with a CMS line, which is quite laborious and time-consuming. Molecular markers offer an alternative to phenotypic selection for identifying male sterile lines with homozygous recessive rf genotype in sugar beet. This study was conducted to select maintainer lines in a sugar beet population obtained through hybridization using molecular markers. Three CMS lines and their maintainers and 32 sugar beet genotypes were used to determine their fertility status. Twenty-two SSR markers were used to determine the genotypic characterization of sugar beet genotypes, and the VNTR marker (TR1), the CAPS marker associated with the Rf1 region (s17), and the 11E8M4S marker were used to identify cytoplasmic type sterility. Hierarchical clustering analysis revealed that the sugar beet genotypes were grouped into two main groups (A and B) with a similarity coefficient of 0,48. The majority of sugar beet genotypes were in group A, which was further divided into three subgroups. The polymorphic information content (PIC) between genotypes was found to range from 0,27 to 0,94, with an average value of 0,67. Genetic differences among all genotypes were found to vary between %0 and %90. In conclusion, VNTR primers, specifically primers s17 and 11E8M4S, which have a high accuracy rate in determining the cytoplasmic type of sterile and maintainer lines, were also effective for marker-assisted selection of sterile and maintainer lines in sugar beet. In contrast, primer o7 showed no correlation with the fertility of sterile and maintainer lines.
Benzer Tezler
- Şeker pancarında sitoplazmik erkek kısır hatların geliştirilmesinde kullanılacak o-tip hatların genetik ve morfolojik karakterizasyonu
Genetic and morphological characterization of o-type breeding lines using for devoloping cytoplasmic male sterile lines in sugar beet
EMİNE DİRİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatErciyes ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ARSLAN
- Şeker pancarında silolamanın kaliteye etkisi üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
HAYRULLAH MAHAMATOR
- Şeker pancarında değişik yabancı ot mücadele yöntemlerinin verim ve kalite üzerindeki etkileri
The Efects of the different weed control methods on sugar beet yield and quality
ŞEVKİ BUZLUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ İHSAN ACAR