Akkaraman ırkı koyunlarda büyüme özellikleriyle iklim faktörleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
Determination of relationships between growth characteristics and climatic factors in akkaraman sheep breed
- Tez No: 1011769
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEYRANİ KONCAGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Akkaraman koyunları, Büyüme özellikleri, İklim değişikliği, Akkaraman sheep, Growth characteristics, Climate change
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, iklim değişkenleri ile çevresel faktörlerin Akkaraman ırkı kuzuların büyüme performansı üzerindeki etkileri istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Araştırma materyalini, 2013-2024 yılları arasında Kırşehir ilindeki farklı ilçelerde yetiştirilen kuzulara ait 0., 60., 120. ve 180. (CA0, CA60, CA120 ve CA180) gün canlı ağırlıkları ile 60., 120. ve 180. (CAA60, CAA120 ve CAA180) gün canlı ağırlık artışlarına ait veriler oluşturmuştur. Analizlerde; sürü, doğum tipi, cinsiyet, doğum ayı, doğum yılı ve ilçe sabit etkiler olarak modele dâhil edilirken, sıcaklık, rüzgâr hızı, atmosferik basınç ve sıcaklık-nem indeksi (SNI) sürekli değişkenler olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca sıcaklık-nem indeksi hesaplaması üç farklı formülle minimum, ortalama ve maksimum sıcaklıklara göre ayrı ayrı yapılmıştır. Verilerin analizinde karma doğrusal modeller (mixed linear models) kullanılmış, en küçük kareler ortalamaları ve etkileşimler test edilmiştir. Bulgular, tüm büyüme dönemlerinde çevresel faktörlerin kuzuların canlı ağırlık artışı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı (P<0.05; P<0.01) etkiler oluşturduğunu göstermiştir. Özellikle doğum tipi ve cinsiyetin erken dönem büyüme üzerinde belirleyici olduğu, ilçe ve doğum yılının ise orta ve geç dönem büyüme performansında daha baskın etkiler sergilediği belirlenmiştir. İklimsel değişkenler incelendiğinde, artan sıcaklık ve SNI1 Maksimum değerlerinin CAA120 ve CAA180 üzerinde negatif yönlü ve anlamlı etkiler oluşturduğu, rüzgâr hızı ve atmosferik basıncın ise dönemlere bağlı olarak değişken etkilere sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, iklim kaynaklı stres faktörlerinin büyüme performansını sınırlandırdığı, bu etkinin özellikle ileri büyüme dönemlerinde belirginleştiği ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, iklim değişikliğine duyarlı bölgelerde koyun yetiştiriciliği için seleksiyon ve yetiştirme stratejilerinin iklimsel parametreler dikkate alınarak yeniden yapılandırılması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the effects of climate variables and environmental factors on the growth performance of Akkaraman breed lambs were statistically evaluated. The research material consisted of data on live weights at 0, 60, 120, and 180 days (BW, LW60, LW120 and LW180) and daily live weight gains at 60, 120, and 180 days (LWG60, LWG120, LWG180) for lambs raised in different districts of Kırşehir province between 2013 and 2024. In the analyses, herd, birth type, sex, birth month, birth year, and district were included in the model as fixed effects, while temperature, wind speed, atmospheric pressure, and temperature-humidity index (THI) were evaluated as continuous variables. Furthermore, the temperature-humidity index calculation was performed separately for minimum, average, and maximum temperatures using three different formulas. Mixed linear models were used in the analysis of the data, and least squares means and interactions were tested. The findings showed that environmental factors had statistically significant (P<0.05; P<0.01) effects on lamb live weight gain in all growth periods. In particular, birth type and sex were found to be decisive in early growth, while district and year of birth had more dominant effects on mid- and late-growth performance. When climatic variables were examined, it was found that increasing temperature and THI1 Maximum values had negative and significant effects on LWG120 and LWG180, while wind speed and atmospheric pressure had variable effects depending on the period. In conclusion, it was revealed that climate-related stress factors limit growth performance, and this effect is particularly pronounced in advanced growth periods. The findings indicate that selection and breeding strategies for sheep farming in climate-sensitive regions need to be restructured, taking climatic parameters into account.
Benzer Tezler
- Entansif besiye alınan akkaraman ve ile de france x akkaraman (F) erkek kuzularında çeşitli kesim ve karkas özellikleri arasındaki fenotipik korrelasyonlar ve bunlardan yararlanma olanakları
Phenotypic correlations between various slaughter and carcass traits of akkaraman and ile de france x akkaraman (F) male crosses subject to intensive fattening and their uses
ÜMİT YAVUZER
- Akkaraman kuzularda mikrofaunanın bazı rumen ve kan metabolitleri ile ağırlık artışı üzerine etkileri
The Effects of microfauna on some rumen and blood metabolites and weight gain of Akkaraman lambs
MURSAYETTİN EKSEN
- Akkaraman koyunu ve Ankara keçisinin glandula parotisi üzerinde karşılaştırmalı makroanatomik ve subgros çalışmalar
Başlık çevirisi yok
NİLGÜN KURU
