Türkiye'de elektrikli araçların zaman serisi analizi ile gelecek projeksiyonları, karbon ayak izinin hesaplanması ve fosil yakıtlı araçlarla karşılaştırılması
Future projections of electric vehicles in Türkiye using time series analysis, calculation of carbon footprint, and comparison with fossil-fueled vehicles
- Tez No: 1011827
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TOLGA URAL, DOÇ. DR. AYTAÇ PEKMEZCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Enerji, İstatistik, Energy, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Elektrikli araçlar, Karbon ayak izi, Makine öğrenmesi, Zaman serileri analizi, Electric vehicles, Carbon footprint, Machine learning, Time series analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma ile Dışsal Değişkenli Otoregresif Entegre Hareketli Ortalama (ARIMAX), Uzun Kısa Dönemli Bellek (LSTM), Rastgele Orman (RF) ve Destek Vektör Makineleri (DVM) modelleriyle 2030 yılının sonuna kadar aylık elektrikli araç (EV) satış adetleri tahmini yapılmış, bu araçların ülkemiz için elektrik üretim kaynaklarının dağılım oranına göre gerçek karbondioksit (CO2) salınımları hesap edilmiş ve elde edilen sonuçlar piyasada mevcut olan benzinli ve dizel içten yanmalı motorlu araçların CO2 salınımları ile karşılaştırılmıştır. Elektrikli araç satışlarını tahmin etmek amacıyla, Türkiye İstatistik Kurumundan (TÜİK) temin edilen 2012 ile 2025 yılları arasında bataryalı elektrikli araçların (BEV) aylık satış verileri alınmıştır. Bu veriler ile zaman serisi analizinde ARIMAX modeli, makine öğrenmesi yönteminde ise LSTM, RF, DVM modelleri ile tahmin yapılmıştır. Tahmin performanslarının ölçülmesi için veri setinin %70'i eğitim, %30'u test verisi olarak ikiye ayrılmıştır. Modellerin başarısı, kök ortalama kare hata (RMSE) ve ortalama mutlak yüzde hata (MAPE) değerleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda hata oranları sıfıra en yakın olan modelin ARIMAX olduğu belirlenmiştir. Türkiye'de elektrikli araçların 2030 yılının sonuna kadar ARIMAX modeli ile 1.613.059 adet satılabileceği öngörülmektedir. Ayrıca bu çalışmada 2020 ile 2025 yılları için elektrik üretim kaynaklarının dağılımı dikkate alınarak şebeke elektriğinin birim kilovat başına yıllık emisyon katsayıları hesaplanmıştır. Enerji nakil hatlarındaki iletim ve dağıtım kayıpları da dikkate alındığında 2025 yılı için şebeke elektrik emisyon katsayısı 469 kilowatt saat başına gram karbondioksit (g CO2/kWh) olarak bulunmuştur. 2025 yılında Türkiye'de adet olarak en çok satılan TESLA Model Y Premium ve TOGG T10X Long Range RWD model araçlarının yüz kilometre (km) başına elektrik tüketim miktarları üretici katalog verilerine göre sırasıyla 15,9 kilowatt saat (kWh) ve 19,1 kWh olarak alınmış ve Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından önerilen Tier 1 yöntemi ile karbon ayak izleri sırasıyla 74,57 kilometre başına gram karbondioksit (g CO2/km) ve 89,58 g CO2/km olarak belirlenmiştir. Türkiye'de 2025 yılında en fazla satılan üçer adet benzinli ve dizel otomobilin üretici katalog verilerine göre emisyon değerleri sırasıyla 139 gram (g) ve 125 g olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu iki değerin ortalaması alınarak 6 içten yanmalı motorlu otomobil modeli için ortalama CO2 emisyon değeri 132 g CO2 olarak alınmıştır. Bu elde edilen değer ile elektrikli araçların CO2 emisyonunun hesabına yönelik çalışmada bulunan değerler karşılaştırıldığında TESLA Model Y Premium aracın km başına 57 g (%44) ve TOGG T10X Long Range RWD aracın km başına 42 g (%32) daha az CO2 emisyonuna sahip olduğu sonucu elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study, forecasts the monthly sales numbers of electric vehicles until the end of 2030 using the Autoregressive Integrated Moving Average with Exogenous Variables (ARIMAX), Long Short-Term Memory (LSTM), Random Forest (RF) and Support Vector Machines (SVM) models. In addition, the actual carbon dioxide (CO₂) emissions of these vehicles were calculated according to the distribution ratio of electricity generation sources in Türkiye, and the obtained results were compared with the CO₂ emissions of gasoline and diesel internal combustion engine vehicles currently available in the market. In order to forecast electric vehicle sales, monthly sales data of battery electric vehicles (BEV) between 2012 and 2025 obtained from the Turkish Statistical Institute (TÜİK) were used. Using these data, forecasting was conducted with the ARIMAX model in time series analysis and with LSTM, RF, and SVM models in machine learning methods.To measure forecasting performance, the dataset was divided into 70% training data and 30% test data. The success of the models was compared using Root Mean Square Error (RMSE) and Mean Absolute Percentage Error (MAPE) values. As a result of this comparison, the model with error rates closest to zero was determined to be ARIMAX.It is predicted that 1.613.059 electric vehicles could be sold in Türkiye by the end of 2030 according to the ARIMAX model. Additionally, in this study, the annual emission coefficients per kilowatt-hour of grid electricity were calculated by considering the distribution of electricity generation sources for the years 2020–2025. Taking into account transmission and distribution losses in energy transmission lines, the grid electricity emission factor for 2025 was found to be 469 grams of carbon dioxide per kilowatt-hour (g CO₂/kWh). For the TESLA Model Y Premium and TOGG T10X Long Range RWD, which were the best-selling vehicles in Turkey in 2025, the electricity consumption per 100 km was taken from manufacturer catalog data as 15,9 kWh and 19,1 kWh, respectively. Using the Tier 1 method recommended by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), their carbon footprints were calculated as 74,57 g CO₂/km and 89,58 g CO₂/km, respectively. According to manufacturer catalog data, the emission values of the three most sold gasoline and three most sold diesel passenger cars in Turkey in 2025 were calculated as 139 g and 125 g, respectively. By averaging these two values, the average CO₂ emission value for six internal combustion engine car models was determined as 132 g CO₂/km. When this value was compared with the calculated CO₂ emissions of electric vehicles in the study, it was found that the TESLA Model Y Premium emits 57 g less CO₂ per kilometer (44% lower) and the TOGG T10X Long Range RWD emits 42 g less CO₂ per kilometer (32% lower).
Benzer Tezler
- Türkiye'de yakıt türüne göre otomobil satış miktarı tahmini ve yakıt fiyatı geçişliliğinin belirlenmesi
Forecasting of automobile sales amount by fuel type and determination of fuel price pass-through in Turkey
SENA SAYKILI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUMHUR ERDEM
- Elektrikli araç kullanımı ve petrol talebi arasındaki ilişki: Türkiye örneği
The relationship between electric vehicle use and oil demand: The case of Turkey
TUBA GÖKŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Ekonomiİskenderun Teknik ÜniversitesiEkonomi ve Finans Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MERVE EKİZ
- Uzun mesafe taşımacılıkta elektrikli araçların Türkiye'de potansiyeli
The potential of electric vehicles in long-distance transportation in Turkey
LEVENT ÖZLÜ
Doktora
Türkçe
2024
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAY ÇELEBİ GONIDIS
- Evaluating the LCA of two buildings with close embodied energy which have different functions
Farklı işlevlere sahip olan iki binanın üç tür duvar kullanarak yaşam döngüsünün değerlendirilmesi
POOYA PAKMEHR
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ERKAN KARAGÜLER
- Global value network evolution in the global automotive production: insights from ford otosan türki̇ye
Küresel otomotiv üretiminde küresel değer ağı evrimi: Ford-otosan Türkıye'den içgörüler
HADISEH HOSSEINI JAHANABAD
Doktora
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT