Geri Dön

Organik bir varlık olarak yapının simbiyotik yaşamı: Galata surları

The symbiotic life of a structure as an organic being: Galata walls

PDF İndir

  1. Tez No: 1011972
  2. Yazar: ELİF CEREN TAY
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Morfoloji, Mimarlık, Şehircilik ve Bölge Planlama, Morphology, Architecture, Urban and Regional Planning
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, 1950 sonrası Galata'da gerçekleştirilen planlama müdahalelerinin sokak–yapı adası ilişkilerinde yarattığı değişimi ele almakta; Galata sur sisteminin kentsel biçim üzerindeki mekânsal belirleyiciliğini ortaya koyarak, bu sistemin tarihsel süreklilik ve biçimsel kopuş bağlamındaki dönüşümünü incelemektedir. Çalışma kuramsal olarak tarihsel-coğrafi (historico-geographical) yaklaşımdan beslenmekle birlikte, klasik bir tarihsel coğrafya uygulaması ya da normatif plan analizi sunmamaktadır. Bunun yerine, tarihî haritaları temel alan kartografya-temelli bir yer okuma çerçevesi benimsenmiş; 1944 tarihli Topographical and Archaeological Plan of Galata ile 2024 yılına ait güncel dijital plan karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın temel çözümleme ölçeğini sokak sistemi ve yapı adası oluşturmaktadır. 1944 yılı kentsel dokusunda sokak–ada ilişkilerinin topoğrafya ve sur sisteminin kalıcı mekânsal etkisiyle güçlü bir morfolojik süreklilik sergilediği saptanmıştır. Galata surları, yalnızca savunma yapıları değil; yol yönelimlerini, parselasyon düzenini ve yapı adası oluşumunu yönlendiren etkin bir mekânsal sistem olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda sur sistemi, kentsel biçimin pasif bir kalıntısı değil, biçim üretici bir unsur olarak ele alınmıştır. Buna karşılık, 1950 sonrasında ulaşım odaklı planlama kararları, yol genişletmeleri ve kıyı düzenlemeleri mevcut ilişkisel yapıda yalnızca bir dönüşüm değil, belirgin bir morfolojik kopuş üretmiştir. Bu müdahaleler, sokak–ada bütünlüğünü parçalamış, sur sisteminin mekânsal etkisini zayıflatmış ve kentsel dokuda farklı morfogenetik örüntüler ortaya çıkarmıştır. Parçalanma, seçici dönüşüm ve mekânsal direnç gibi süreçler, Hein'in liman kentlerinin dönüşüm evrelerine ilişkin sınıflandırması bağlamında okunarak, Galata'nın uzmanlaşma ve yeniden yapılanma aşamalarının mekânsal izdüşümleri olarak yorumlanmıştır. Galata örneği üzerinden tez, tarihî liman kentlerinde kentsel değişimin tekil ve doğrusal bir gelişim anlatısıyla açıklanamayacağını; aksine süreklilik, kopuş ve yeniden-örgütlenme süreçlerinin bir arada işlediği, mekânsal olarak farklılaşmış morfogenetik dinamikler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu yaklaşım, kentsel biçimi statik bir sonuç değil, tarihsel müdahaleler ile mevcut mekânsal sistemler arasındaki karşılıklı etkileşim içinde sürekli yeniden üretilen bir ilişkisel yapı olarak ele almaktadır.

Özet (Çeviri)

This dissertation examines the changes in street–urban block relationships resulting from planning interventions implemented in Galata after the 1950s, and investigates the transformation of the Galata wall system within the framework of historical continuity and morphological rupture by revealing its spatial determinacy in shaping urban form. Although the study is conceptually informed by the historico-geographical approach, it does not present a conventional historical geography application nor a normative urban plan analysis. Instead, it adopts a cartography-based place-reading framework grounded in historical maps, conducting a comparative analysis of the 1944 Topographical and Archaeological Plan of Galata and the current 2024 digital plan. The primary analytical scale of the research is the street system and the urban block. The findings demonstrate that in the 1944 urban fabric, street–block relationships exhibited strong morphological continuity shaped by the persistent spatial influence of topography and the wall system. The Galata city walls are evaluated not merely as defensive structures, but as an active spatial system directing street orientations, parcel configurations, and block formation. In this respect, the wall system is interpreted not as a passive remnant but as a formative component of urban structure. In contrast, transport-oriented planning decisions, road widenings, and coastal rearrangements implemented after the 1950s produced not merely transformation but a distinct morphological rupture within the existing relational structure. These interventions fragmented the street–block integrity, weakened the spatial influence of the wall system, and generated diverse morphogenetic patterns within the urban fabric. Processes such as fragmentation, selective transformation, and spatial resistance are interpreted, within Hein's classification of port-city transformation phases, as spatial manifestations of specialization and restructuring stages in Galata's development. Through the case of Galata, the dissertation argues that urban change in historic port cities cannot be adequately explained through a singular and linear narrative of development. Rather, it should be understood through spatially differentiated morphogenetic processes in which continuity, rupture, and reconfiguration operate simultaneously. Accordingly, urban form is approached not as a static outcome but as a relational structure continuously reproduced through the interaction between historical interventions and existing spatial systems.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    258264

    Ontolojik bir değer olarak plastik dilde ontik anlam çözümlemesi

    Analysing the meaning in plastic language as a being an ontological value

    M. SİYARBAR EPÖZDEMİR

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Güzel SanatlarHacettepe Üniversitesi

    Heykel Ana Sanat Dalı

    DOÇ. DR. REFA EMRALİ

  2. Tez No

    277297

    Kurumsal bir değer olarak ahiliğin sosyo-kültürel gerçeklik alanında kurumsallaşması ve üç boyutlu kültürünün inşası

    Institutionalization of akhism as an institutional value in the field of socio-cultural reality and construction of three-dinemsional culture

    SAVAŞ AYGENER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    FelsefeGazi Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü

    DOÇ. DR. SUNA BAŞAK

  3. Tez No

    112218

    Mimaride yer: Yapının araziyle ilişkisinin kavramsallaştırılması (1980-2000)

    Place in architecture: Conceptualisation of the relation between site and building (1980-2000)

    A. SENEM DEVİREN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2001

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜLYA YÜREKLİ

  4. Tez No

    398030

    Mimarlık alanında alternatif bir süreç: Herkes için mimarlık Ovakent projesi

    An alternative process-based approach to architecture: The Ovakent project by the architecture for all association

    MERVE GÜL ÖZOKCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AHMET ARDA İNCEOĞLU

  5. Tez No

    102309

    Üniversite öğrencilerinin okuma alışkanlıklarını belirleyen etmenler

    Başlık çevirisi yok

    ALİ YILDIZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    İngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NAZAN AKSOY

Geri Dön