Adnan Menderes dönemi Türk dış politikası ve Türkiye- Ortadoğu ilişkileri
Turkish foreign policy and Türki̇ye-Middle East relations during the Adnan Menderes period
- Tez No: 1011973
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçiş süreci ile Demokrat Parti'nin iktidarda bulunduğu 1950–1960 döneminde izlenen Türk dış politikasını, Adnan Menderes liderliği çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, on dokuzuncuyüzyıl Osmanlı dönemi ve Cumhuriyet döneminde dış politikaya etki eden ekonomik faktörler, Antlaşmalar devamında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesiyle birlikte Türk dış politikasında ortaya çıkan temel yönelimler, bu yönelimlerin iç ve dış dinamikleri ile Türkiye'nin uluslararası sistemdeki konumuna olan etkileri analiz edilmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD ve SSCB öncülüğünde şekillenen iki kutuplu uluslararası yapı ve Soğuk Savaş koşulları, Türkiye'nin dış politika tercihlerini belirleyen temel faktörler arasında yer almıştır. Bu bağlamda tezde, Menderes döneminde Türkiye'nin Batı bloğu ile bütünleşme süreci, NATO'ya üyelik, Amerika Birleşik Devletleri ile geliştirilen askeri ve ekonomik ilişkiler ile Orta Doğu'ya yönelik politikalar ele alınmıştır. Türkiye'nin İran, Irak, Suriye ve Afganistan ile olan ilişkileri; bölgesel güvenlik kaygıları, ideolojik farklılıklar ve ekonomik çıkarlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca Bağdat Paktı'nın Türk dış politikası üzerindeki etkileri incelenmiş; bu paktın Türkiye'nin Batı yanlısı güvenlik anlayışını güçlendirdiği, ancak Arap dünyasıyla ilişkilerde çeşitli sorunlara yol açtığı ortaya konulmuştur. Tez, Menderes dönemi dış politikasının faydacı, güvenlik odaklı ve Batı merkezli bir nitelik taşıdığını; bununla birlikte söz konusu yaklaşımın Türkiye'yi bölgesel dengeler açısından zaman zaman zor durumda bıraktığını savunmaktadır. Araştırma, literatür taraması yöntemlerine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, Demokrat Parti döneminin Türk dış politikasında önemli bir dönüm noktası olduğunu ve bu dönemde ayrıca izlenen politikaların sonraki yılların dış politika anlayışını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Turkish foreign policy during the transition to a multi-party political system in Turkey and the 1950-1960 period when the Democratic Party was in power, within the framework of Adnan Menderes' leadership. The study analyzes the economic factors influencing foreign policy during the 19th-century Ottoman and Republican periods, the fundamental orientations that emerged in Turkish foreign policy following the Treaties and the Democratic Party's rise to power, the internal and external dynamics of these orientations, and their impact on Turkey's position in the international system. The bipolar international structure shaped by the US and the USSR after World War II, and the conditions of the Cold War, were among the key factors determining Turkey's foreign policy choices. In this context, the thesis examines Turkey's integration process with the Western bloc during the Menderes era, its membership in NATO, the military and economic relations developed with the United States, and its policies towards the Middle East. Turkey's relations with Iran, Iraq, Syria, and Afghanistan are evaluated within the framework of regional security concerns, ideological differences, and economic interests. The study also examines the effects of the Baghdad Pact on Turkish foreign policy; it reveals that this pact strengthened Turkey's pro-Western security approach, but led to various problems in relations with the Arab world. The thesis argues that the foreign policy of the Menderes era was pragmatic, security-oriented, and Western-centric; however, this approach sometimes put Turkey in a difficult position in terms of regional balances. The research is based on literature review methods. The findings show that the Democratic Party era was a significant turning point in Turkish foreign policy and that the policies pursued during this period significantly influenced the foreign policy approach of subsequent years.
Benzer Tezler
- Menderes dönemi Türk dış politikası
Turkish foreign policy during the menderes period
MUHAMMED BİRKAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE EREN
- Demokrat Partinin son döneminde Türkiye'nin ABD politikası (1957-1960)
The US-related police of Turkey in the last period of the Democratic Party (1957-1960)
ALTUN ALTUN
Doktora
Türkçe
2019
Siyasal BilimlerPolis AkademisiUluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN KÖSE
- Menderes Dönemi Türkiye'nin Arap Ortadoğu politikası
Turkey?s Arab ?Middle East domestic policy in Menderes government
KÜRŞAT NUSRET ERDEN
- Türk dış politikasında rol ve çatışma: AKP dönemi Ortadoğu politikası üzerine bir inceleme
Role and conflict in Turkish foreign policy: An analysis of the Middle East policy under JDP
HİKMET MENGÜASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Uluslararası İlişkilerAdnan Menderes ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL BOZDAĞLIOĞLU
- Türkiye ve Mısır arasındaki diplomatik rekabet ve Süveyş krizi (1952-1960)
Diplomatic rivalry between Turkey and Egypt and the Suez crisis (1952-1960)
OZAN KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN KARAKOÇ