Okul öncesi eğitimde yapay zekâ tabanlı ölçme değerlendirme uygulamalarına yönelik uzman görüşleri
Expert opinions on artificial intelligence-based assessment and evaluation applications in preschool education
- Tez No: 1012216
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİÇEK DİLEK BAKANAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma ile okul öncesi eğitimde kullanılan ölçme ve değerlendirme uygulamalarında yapay zekâ tabanlı teknolojilerin eğitim ortamında kullanımına ilişkin okul öncesi öğretmenler, okul öncesi akademisyenler, çocuk hukuku uzmanı ve özel sektörde yapay zekâ, eğitim teknolojileri üzerine çalışan uzmanların görüşlerini çok yönlü olarak incelemek ve bu görüşler doğrultusunda bahsi geçen teknolojilerin uygulanabilirlik koşullarını ortaya çıkarmayı amaç edinmiştir. Çalışma, okul öncesi eğitimde ölçme ve değerlendirme süreçlerinde genellikle gözlem temalı, detaylı zaman gerektiren ve öznel değerlendirmelere müsait yapısı nedeni ile alternatif ve yardımcı teknolojik yöntemlere duyulan gereksinimden hareketle planlanmıştır. Nitel araştırma desenine sahip bu çalışmada iç içe geçmiş tek durum çalışma deseni kullanılmıştır. Toplamda 3 farklı çalışma grubu için 3 farklı mülakat rehber hazırlanmış, kapsam geçerliliği sağlanmış ve toplanan verilere yarı indüktif bir biçimde örtük tematik analiz uygulanmıştır. Araştırma bulgularında okul öncesi öğretmenleri ölçme ve değerlendirme süreçlerinde zaman kaynaklı problemler, kayıt tutma ve bireysel takip güçlükleri gibi problemlerden bahsederken, akademisyenler ise daha çok pedagojik uygunluk, etik çerçeve ve öğretmen kimliğinin korunumuna dikkat çekmiştir. Eğitim teknolojisi uzmanlarına göre ise bahsi geçen teknolojilerin teknik olarak geliştirilebileceğini fakat tam otonom olarak değil, öğretmeni destekleyen ve öğretmen girdisi ile şekillenen bir yapı olarak planlanmasının daha uygun olacağını belirtmişlerdir. Çocuk hukuku uzmanı ise çocuk ve öğretmenlerin kişisel verilerinin korunması, çocukların üstün yararının gözetilmesi, veri depolama süreçlerinin şeffaflığı ve yapay zekâ tabanlı teknolojilerin hukuki süreçlerine ilişkin düzenlemelerin sınırlılığını ve bu uygulamaların kapsamlı şekilde etik ve hukuki çerçeve ile yapılandırılması gerekliliğini belirtmiştir. Araştırma sonucunda çalışma gruplarının taşıdıkları farklı kaygılara rağmen yapay zekâ tabanlı uygulamaların okul öncesi dönem eğitimlerinde ölçme ve değerlendirme süreçlerinde kullanılabileceği belirlenmiştir. Özellikle mevcut ölçme ve değerlendirme yöntemlerinde mevcut olan kısıtlar bağlamında ve etik, hukuk kaygıların giderilmesi ile ortaya konacak bir yapay zekâ tabanlı okul öncesi dönem eğitim ölçme ve değerlendirme uygulamasının sınıf içerisinde bir asistan veya yardımcı öğretmen gibi konumlanabileceği gerçekleştirilen bu çalışma ile ortaya konmuştur. Çalışmanın bulguları araştırmanın çok yönlü bakışa sahip değerlendirmeler sayesinde yalnızca yapay zekâ teknolojilerine bakışı değil aynı zamanda alan profesyonellerinin eksikliklerine ve inançlarına yönelik de ipuçları sunmaktadır. Sonuç olarak yapay zekâ tabanlı teknolojilerin okul öncesi dönem ölçme ve değerlendirme süreçlerine entegrasyonunun eğitim kaltesi açısından önemli katkılar sağlayacağı anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The study aims to examine, from a multidimensional perspective, the views of preschool teachers, preschool academics, child law experts and private sector specialists working on artificial intelligence and educational technologies regarding the use of artificial intelligence-based technologies in assessment and evaluation practices used in preschool education, determine the conditions under which these technologies can be effectively implemented. The study was planned based on the need for alternative and supportive technological methods in preschool education assessment and evaluation processes, which are generally observation-based, time-consuming, and susceptible to subjective evaluations. an embedded single-case study design was adopted. A total of three different interview guides were prepared for three distinct study groups, content validity was ensured, and the collected data were analyzed through latent thematic analysis using a semi-inductive approach. The findings of the study revealed that; while preschool teachers emphasized issues such as time-related problems, record-keeping and individual monitoring difficulties during assessment and evaluation processes, academics primarily highlighted pedagogical appropriateness, ethical considerations, and the preservation of teacher identity. According to educational technology experts, these technologies can be technically developed; however, rather than being designed as fully autonomous systems, they should be structured as tools that support teachers and are shaped by teacher input. The child law expert emphasized the protection of the personal data of children and teachers, the prioritization of the best interests of the child and the transparency of data storage processes while also pointing out the limited scope of regulations concerning the legal processes of artificial intelligence-based technologies and stressing the necessity of structuring these applications within a comprehensive ethical and legal framework. As a result of the study, it was determined that despite the different concerns of the study groups, artificial intelligence-based applications could be used in assessment and evaluation processes in preschool education. This study demonstrated that an artificial intelligence-based assessment application developed for preschool education could function in the classroom as an assistant or supportive teacher, particularly in addressing the limitations of existing assessment methods and provided that ethical and legal concerns are resolved. The findings of the study provide insights not only into perspectives on artificial intelligence technologies but also into the shortcomings and beliefs of field professionals, thanks to the multidimensional evaluations conducted within the scope of the research. In conclusion, it was understood that the integration of artificial intelligence-based technologies into assessment and evaluation processes in preschool education would make significant contributions to the quality of education.
Benzer Tezler
- Sporcular için sensör verileri üzerinden yapay zeka ile performans yönetimi
Performance management with artificial intelligence via sensor data for athletes
YASİN ZENCİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Yönetim Bilişim SistemleriSakarya ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH AYDEMİR
- Okul öncesi çocuklarına yönelik yapay zeka tabanlı akıllı oyuncaklar: Tasarım tabanlı bir çalışma
Artificial intelligence based smart toys for preschool children: A design-based study
MEVLÜDE AKDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAfyon Kocatepe ÜniversitesiBilgisayar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÖZDİNÇ
- Okul öncesi eğitimde ChatGPT kullanımına ilişkin öğretmen görüş ve deneyimleri
Teacher views and experiences on the use of ChatGPT in early childhood education
ZEYNEP PARLAKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAHİME FİLİZ AĞMAZ
- Okul öncesi eğitimdeki maarif modeli planlarının öğretmen ve ChatGPT tarafından değerlendirilmesi
The evaluation of maarif model plans in early childhood education by teachers and ChatGPT
GİZEM KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MART
- Yapay zekâ uygulaması kullanımının okul öncesi öğretmen adaylarının akademik yazım becerilerine etkisi
The effect of using an artificial intelligence application on academic writing skills of preschool teacher candidates
ÇAĞATAY AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM YILMAZ