Akhaimenes döneminde Anadolu'da inanç dünyası ve sonraki dönemlere etkileri
The religious landscape in Anatolia under achaimenid rule and its influence
- Tez No: 1012269
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA HAMDİ SAYAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Akhaimenes Dönemi'nde (MÖ 546-330) Anadolu'daki inanç dünyasını ve Pers İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından yaşanan dini dönüşümleri incelemeyi amaçlamaktadır. Hem Türkiye'de hem de dünya genelinde daha önce kapsamlı biçimde ele alınmamış bu konu, yerel inançların ve kültürlerin Akhaimenes hâkimiyetiyle nasıl şekillendiğini, bu süreçte gerçekleşen akültürasyon mekanizmalarını ve bu etkilerin sonraki dönemlere nasıl yansıdığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Akhaimenes Krallığı'nın Anadolu'daki dini ve kültürel etkileri, siyasi ve dini hiyerarşilerin yerel inanç sistemleriyle nasıl kaynaştığını ve akültürasyon sürecinin bölgedeki dini yapıyı nasıl dönüştürdüğünü anlamak açısından büyük önem taşır. Çalışma; antik yazılı kaynaklar, özellikle Hellen yazarlarının metinleri ve Akhaimenes Kraliyet yazıtları ile arkeolojik buluntuları (kazı raporları, mühürler, yapılar vb.) birlikte değerlendirmektedir. Bu veriler ışığında, Pers satraplıkları ve kültleri ile yerel dini figürler ve unvanlar arasındaki ilişkiler ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Akhaimenesler, Anadolu'daki yerel inanç sistemleriyle doğrudan etkileşim kurmuş ve bu süreç, bölgenin dini yapısının Eski İran ve Batı Asya inançlarıyla nasıl zenginleştiğini anlamamıza imkân sağlamaktadır. Tez, tarihsel ve arkeolojik verileri disiplinler arası bir yaklaşımla inceleyerek, bölgede gerçekleşen akültürasyon sürecinin inanç dünyasının evrimindeki rolünü kapsamlı biçimde ortaya koymayı ve bu alanda gelecekteki araştırmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the religious world in Anatolia during the Achaemenid Period (546–330 BCE) and the religious transformations that occurred following the collapse of the Persian Empire. This topic, which has not been comprehensively addressed either in Turkey or globally, seeks to reveal how local beliefs and cultures were shaped under Achaemenid rule, the acculturation processes involved, and how these influences were reflected in later periods. The religious and cultural influence of the Achaemenid Kingdom in Anatolia is of great importance in understanding how political and religious hierarchies intertwined with local belief systems and how the process of acculturation transformed the region's religious landscape. The study evaluates ancient written sources, especially the works of Hellenistic authors and Achaemenid royal inscriptions, alongside archaeological findings such as excavation reports, seals, and architectural remains. Based on these data, the relationships between Persian satrapies and cults, and local religious figures and titles are examined in detail. The Achaemenids engaged directly with local belief systems in Anatolia, and this interaction allows us to understand how the region's religious structure was enriched by influences from Ancient Iran and West Asia. Employing an interdisciplinary approach grounded in historical and archaeological evidence, this thesis aims to comprehensively reveal the role of acculturation in the evolution of the religious world in the region and contribute to future research in this field.
Benzer Tezler
- Zerdüşt dini'nin Anadolu yayılımı: Oluz Höyük Geç Demir Çağı bulguları ışığında
The expansion of Zoroastrianism in Anatolia: In the light of Late Iron Age evidence from Oluz Höyük
MONA SABA
- Yeni veriler ışığında Güneybatı İran'da Ramhormoz Ovasında Akhaimenid dönem yerleşimlerinin dağılımı ve İran, Mezopotamya, Anadolu'daki diğer bölgeler ile ilişkiler
Distribution of Achaimenid settlements in the Ramhormoz Plain in Southwest Iran in the light of new data and their relations with other regions in Iran, Mesopotamia, Anatolia
LEILA AFSHARI
Doktora
Türkçe
2021
ArkeolojiAtatürk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİA AKARSU
DR. ÖĞR. ÜYESİ LİLY NIAKAN
- Datames ve Büyük Satrap İsyanları: Anadolu Akdenizi'nde Akhaimenid hâkimiyetinin dejenerasyonu
Datames and the Great Revolt of Satraps: The decline of Achaemenidian dominance in the Anatolian Mediterranean
EMRE SALMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ARSLAN
- Kentsel araştırmalar kapsamında Anadolu'da Akhaimenid dönem
Achaemenid period in Anatolia: In the light of urban researches
KAZIM ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ArkeolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HATİCE KALKAN
- Doğu Anadolu bölgesi tek odalı kaya mezarları: Kökeni, gelişimi ve mimari tipolojisi
Single-roomed rock cut tombs in Eastern Anatolia: The origin, development and architectural typology
SABAHATTİN ERDOĞAN
Doktora
Türkçe
2017
ArkeolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HANİFİ BİBER