Geri Dön

Anadolu'nun endemik Salvia pisidica, S. heldreichiana ve S. absconditiflora türlerinin fitokimyasal ve farmakognozik değerlendirilmesi

Phytochemical and pharmacognostic evaluation of endemic Anatolian species Salvia pisidica, S. heldreichiana and S. absconditiflora

  1. Tez No: 1012416
  2. Yazar: SARAH HUMAM EZZULDDIN EZZULDDIN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SONGÜL KARAKAYA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Botanik, Botany
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Farmasötik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Farmakognozi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, üç farklı türden elde edilen metanol ve su ekstreleri ile uçucu yağların fitokimyasal bileşimlerinin belirlenmesi, antioksidan ve enzim inhibitör aktivitelerinin değerlendirilmesi ve genotoksik güvenliliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca, FTIR-ATR spektroskopisi ile ekstrelerin fonksiyonel grup düzeyindeki kimyasal karakterizasyonu desteklenmiş ve başlıca bileşiklerin hedef enzimlerle olası etkileşimleri moleküler docking analizleri ile değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: Bitki materyallerinden metanol ve su kullanılarak ekstreler hazırlanmış, uçucu yağlar ise hidrodistilasyon yöntemi ile elde edilmiştir. Uçucu yağ bileşimi GC-MS ile, fenolik bileşikler LC-MS/MS ile analiz edilmiştir. Antioksidan aktivite ABTS•⁺ ve DPPH• testleri ile; enzim inhibitör aktiviteleri α-amilaz, α-glukozidaz, asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, kollejenaz ve tirozinaz enzimleri üzerinden belirlenmiştir. Antibakteriyel aktivite disk difüzyon ve MİK yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Genotoksisite ise Ames/Salmonella testi ve Allium cepa testi ile incelenmiştir. Ekstrelerin kimyasal yapısal özellikleri FTIR-ATR spektroskopisi ile analiz edilerek fonksiyonel grup dağılımları değerlendirilmiştir. Başlıca bileşiklerin hedef enzimlerle olası etkileşimleri moleküler docking analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Ekstraksiyon verimleri %4.12–28.63 arasında değişmiş ve en yüksek verim sulu ekstrelerde elde edilmiştir. Uçucu yağ analizlerinde türlere özgü farklı bileşen profilleri belirlenirken, LC-MS/MS analizlerinde rosmarinik asit tüm örneklerde baskın fenolik bileşik olarak saptanmıştır. Antioksidan analizlerde bazı etil asetat ve n-butanol ekstreleri ABTS•⁺ testinde %70'in üzerinde aktivite göstermiştir. Enzim inhibitör aktivite analizlerinde özellikle α-glukozidaz inhibisyonu %65'in üzerine ulaşırken, bazı ekstrelerde asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibisyon değerleri sırasıyla yaklaşık %35 ve %40 olarak belirlenmiştir. Moleküler docking analizleri ilişkili bileşiklerin hedef enzimlere karşı güçlü bağlanma afiniteleri gösterdiğini ortaya koymuştur. Genotoksisite testlerinde tüm ekstrelerin genel olarak güvenli olduğu belirlenmiştir. FTIR-ATR analizleri ise metanol ekstrelerinde fenolik bileşiklere ait karakteristik bantların daha yoğun olduğunu göstermiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, incelenen türlerin belirgin fitokimyasal farklılıklar gösterdiğini ve bazı biyolojik aktiviteler açısından potansiyel taşıdığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, genotoksik açıdan genel olarak güvenli bulunmaları, bu türlerin farmasötik ve fonksiyonel ürün geliştirme çalışmalarında değerlendirilebileceğini göstermektedir. FTIR-ATR sonuçları, metanolün fenolik bileşiklerin ekstraksiyonunda daha etkili olduğunu doğrulayarak elde edilen fitokimyasal bulguları desteklemiştir.

Özet (Çeviri)

Aim: This study aimed to determine the phytochemical composition of methanolic and aqueous extracts and essential oils obtained from three species, as well as to evaluate their antioxidant and enzyme inhibitory activities and assess their genotoxic safety. Additionally, the chemical characterization of the extracts at the functional group level was supported by FTIR-ATR spectroscopy, and the possible interactions of the major compounds with target enzymes were evaluated through molecular docking analyses. Materials and Methods: Plant materials were extracted using methanol and water, and essential oils were obtained by hydrodistillation. The chemical composition of essential oils was analyzed by GC-MS, while phenolic compounds were characterized using LC-MS/MS. Antioxidant activity was evaluated using ABTS•⁺ and DPPH• assays. Enzyme inhibitory activities were assessed against α-amylase, α-glucosidase, acetylcholinesterase, and butyrylcholinesterase enzymes. Antibacterial activity was determined by disk diffusion and MIC methods. Genotoxicity was evaluated using the Ames/Salmonella test and the Allium cepa assay. The structural features of the extracts were further analyzed by FTIR-ATR spectroscopy to evaluate functional group distributions. The possible interactions of the major compounds with target enzymes were evaluated through molecular docking analyses. Results: Extraction yields ranged from 4.12% to 28.63%, with the highest yields obtained from aqueous extracts. Essential oil analyses revealed species-specific chemical profiles, while LC-MS/MS analysis identified rosmarinic acid as the predominant phenolic compound in all samples. In antioxidant assays, some ethyl acetate and n-butanol extracts exhibited over 70% ABTS•⁺ radical scavenging activity. Enzyme inhibition studies showed that α-glucosidase inhibition exceeded 65%, while acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase inhibitory activities reached approximately 35% and 40%, respectively, in certain extracts. Molecular docking analyses revealed that the related compounds exhibited strong binding affinities toward the target enzymes. Genotoxicity assays indicated that all extracts were generally safe. FTIR-ATR analyses further revealed that methanolic extracts exhibited more intense characteristic bands associated with phenolic compounds. Conclusion: The findings demonstrate that the studied species possess distinct phytochemical profiles and exhibit certain biological activities. Their overall genotoxic safety suggests potential for further evaluation in pharmaceutical and functional product development. FTIR-ATR findings confirmed that methanol is more effective than water in extracting phenolic constituents, supporting the phytochemical results.

Benzer Tezler

  1. Salvia potentillifolia Boiss & Heldr. ex Bentham bitkisinin uçucu bileşenlerinin analizi ve antioksidatif özelliklerinin belirlenmesi

    Chemical composition of the essential oil of Salvia potentillifolia Boiss & Heldr. ex Bentham and determination of antioxidation properties

    İBRAHİM KIVRAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    KimyaMuğla Üniversitesi

    Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. MANSUR HARMANDAR

  2. Batı Anadolu`nun bazı endemik Crocus L. (Iridaceae) türleri üzerinde morfolojik ve anatomik araştırmalar

    Morphological and anatomical observations on some endemic Crocus L. (Iridaceae) from the West Anatolia

    OSMAN EROL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Biyolojiİstanbul Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. ORHAN KÜÇÜKER

  3. Assessing the potential of Anatolia as a climate refugium

    Anadolu'nun bir iklim sığınağı olma potansiyelinindeğerlendirilmesi

    SONGÜL SÖNMEZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Biyolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ÇORAMAN

  4. Endemik bir balık türü olan Aphanius villwocki'nin Özdere (Sakarya Nehri havzası ) populasyonunun büyüme ve üreme özellikleri

    Growth and reproduction properties of Aphanius villwocki population, an endemic fish species in Özdere creek (Sakarya River basin)

    FATMA KÜBRA ERBAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    BiyolojiHacettepe Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. F. GÜLER EKMEKÇİ

  5. Eğirdir Gölü (Isparta/Türkiye)'ndeki Anadolu endemiklerinin biyoekolojik özelliklerinin belirlenmesi

    Determination of bioecological properties of Anatolian endemics in Eğirdir Lake (Isparta/Türkiye)

    VEDAT YEGEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Su ÜrünleriEge Üniversitesi

    Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN MUSA SARI