الحيل الشرعية في صناديق الاستثمار: دراسة فقهية تحليلية
Yatırım fonlarında şer'î hileler: Fıkhî ve analitik bir inceleme
- Tez No: 1012469
- Danışmanlar: PROF. DR. KAMAL TAWFIQ MOH'D HATTAB
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Akademik mükemmeliyetçilik, Academic perfectionism
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, şer'î/fıkhî hileleri, kurumsal yatırımın bazı biçimlerinde yenilenen uygulamalı bir fıkıh problemi olarak ele almakta; sözleşme amaçlarının finansal düzenleme gereklilikleriyle iç içe geçtiği modern bir finansal araç olarak yatırım fonlarına odaklanmaktadır. Çalışma, yatırım fonu uygulamalarında hilelerin ne ölçüde yer aldığını tespit etmeyi ve bunların İslam hukuku hükümleri ve ilkeleriyle uyum ya da aykırılık sınırlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, ilgili yapı, kural ve metinlerin izlenmesine yönelik tümevarım ile desteklenen betimleyici-analitik yöntem benimsenmiş; bu sayede yatırım uygulamalarında“disiplinli/ölçülü şer'î çıkış yolu”ile“yasak hile”arasında ayrım yapmaya imkân veren analitik bir ölçüt geliştirilmiştir. Çalışma, hile biçimlerinin bazı yapılarda, ya karmaşık düzenleyici ortamlarda şer'î uyumu sağlama amacıyla ya da biçimsel bir kullanım sonucu ortaya çıkabildiğini; bunun da kimi zaman yasak işlemlerin amaçlarına benzer sonuçlar doğurduğunu veya sözleşmenin özünü boşalttığını ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, şer'iatın maksatları ve sözleşme kuralları doğrultusunda meşru yapılar ile yasak hileler arasında ayrım yapılmasına yönelik açık ölçütlerin benimsenmesini, sözleşme ve ürünler üzerinde şer'î denetimin etkinleştirilmesini ve fetva ile hukuki nitelendirmenin kurumsal uygulama verileri ve etkileriyle ilişkilendirilmesini önermektedir. Bu da yatırım fonu faaliyetlerinde şer'î uyumun sağlamlığını desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines legal/juristic stratagems (ḥiyal) as an applied juristic problem that is continually renewed within certain forms of institutional investment, with a focus on investment funds as a modern financial instrument in which the objectives of contracts intersect with the requirements of financial regulation. The study aims to determine the extent to which such stratagems are present in the practices of investment funds and to clarify the limits of their compatibility or incompatibility with the rulings and principles of Islamic law. The research adopts a descriptive-analytical method, supported by inductive analysis in tracing relevant structures, rules, and texts, enabling the construction of an analytical criterion to distinguish between a“disciplined Sharīʿah-compliant legal outlet”and a“prohibited stratagem”within investment applications. The study concludes that forms of stratagems may appear in certain structures either to achieve Sharīʿah compliance in complex regulatory environments or as a result of formalistic use of contractual forms, leading to outcomes that resemble the objectives of prohibited transactions or that strip the contract of its substantive meaning. The study recommends adopting clear criteria to distinguish between legitimate structures and prohibited stratagems in light of the objectives of Sharīʿah and the rules of contracts, strengthening Sharīʿah supervision over contracts and products, and linking fatwa issuance and legal characterization to the realities and impacts of institutional practice, thereby supporting the integrity of Sharīʿah compliance in the operations of investment funds.
Benzer Tezler
- الحيل الشرعية في المعاملات المالية المعاصرة
Günümüz mâli işlemlerde şer'i hileler
YASİR ALNAJJAR
Doktora
Arapça
2023
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ADNAN ABDALLA MOHAMMAD OWEIDA
- الحيل الربوية في تطبيقات الصكوك الاستثمارية دراسة فقهية مقارنة
Sukuk yatırımı uygulamalarında faiz hileleri: Karşılaştırmalı bir içtihat çalışması
KHALEEL RADHWAN ZAIDAN ZAIDAN
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HOSSAMELDEEN KHALIL FARAG MOHAMMED
- الحيل في الفقه الإسلامي وأثرها في كتاب الطلاق
El-Hiyelu fi'l Fikhi'l-Islami ve eseruha fi Kitabi't-Talak
MOHAMMED FOUAD OMAR
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSMAİL NARİN
- G. H. A. Juynboll'ün Encyclopedia of Canonical Hadîth adlı eserindeki metodu ve Süleyman el-A'meş hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi
G. H. A. Juynboll's methodology in his Encyclopedia of Canonical Hadith and an evaluation of his thoughts about the transmitter Sulaymān b. Mihrān al-A'mashالمستشرق الهولندي غوچاي. هـ. أ. يونبول، ومنهجه في موسوعة الأحاديث التشريعية، وتقييم ادعاءاته حول سليمان الأعمش
HAFEEZ SYED
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHREDDİN YILDIZ
- دقّة الأسلوب القرآني في اختيار المفردة
Kur'an-Kerim'in kelime seçimindeki dikkatli üslubu - The accurracy of the Qur'anic wording
ABDELGHANI LEKIRED
Yüksek Lisans
Arapça
2020
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ÇELİK