Ferşî kırâat farklılıklarının meşrutiyetten günümüze Türkçe meallerde tezahürü
The manifestation of variant readings of Farshî qirâat in the commentaries of the Qur'ân in the Turkish language from the Constitutional Era to the present
- Tez No: 1012781
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDURRAHMAN ALTUNTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân'ın tilâveti ve anlaşılması bakımından kırâat ilminin müstesna bir yeri bulunmaktadır. Kırâat ilmi bu anlamda başta tefsir olmak üzere Kur'ân'ın anlaşılmasına yönelik ilmi disiplinlere kaynaklık etmektedir. Özellikle ferşî kırâat farklılıkları dikkate alındığında, kırâat ilminin tefsir ve meâl faaliyetleriyle münasebeti daha iyi anlaşılabilmektedir. Bu çalışma, Meşrutiyet Dönemi'nden günümüze kadar Türkçe Kur'ân meâli olarak kaleme alınan eserlerde kırâat farklılıklarının anlam üzerindeki etkisini ortaya koymayı ve bu tesirin meâllere nasıl yansıdığını tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, klasik kırâat ve tefsir kaynaklarında yer alan ve anlamı etkileyen okuyuş farklılıkları tespit edilmiş; ardından bu farklılıkların çalışmada esas alınan Türkçe meâller üzerindeki tezahürü ortaya konulmuştur. Araştırmanın neticesinde kıraat farklılıklarının çalışmada esas alınan meâllere belirli bir düzeyde yansıtıldığı tespit edilmiştir. Mana üzerinde etkisi olan kıraat farklılıklarının bir hayli fazla olmasına karşın meallere yansıtılan ferşî farklılığın oldukça az olduğu gözlenmiştir. Meâl faaliyetlerinin Meşrutiyet Dönemi'nde ivme yakaladığı, Cumhuriyet döneminde hız kazandığı ve son yıllarda tefsirî tercümelerin artmasıyla kırâat farklılıklarının anlam bakımından daha görünür hâle geldiği anlaşılmaktadır. İncelenen eserlerde kırâat farklılıklarının yansıtılmasında, kırâat imamlarının çoğunluğunun okuyuşunu esas alma, alternatif kırâati tercih etme ve her iki okuyuşu birlikte değerlendirme şeklinde üç temel yaklaşım tespit edilmiştir. Ancak Türkiye'de yaygın olarak Âsım kırâatinin tercih edilmesi, anlam çeşitliliğinin meâllere sınırlı düzeyde yansımasına yol açmıştır. Sonuç olarak, kırâat farklılıklarının Türkçe meâllere tam olarak yansıtılmadığı, ancak son dönemlerde bu konuda artan bir bilinç ve çabanın bulunduğu ortaya konulmuştur. Ancak bu konuda hâlen alınması gereken mesafe olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The science of Qırâat occupies an important place in both the recitation and interpretation of the Qur'ân. As a discipline closely related to tafsîr, it contributes to understanding the Qur'ânic text, especially through recitation variants that affect meaning. This study examines how such variants are reflected in Turkish translations of the Qur'ân from the Constitutional Era to the present and analyzes the methods used in their representation. Within this framework, variant readings recorded in classical Qırâat and tafsīr sources were identified and compared with selected Turkish translations. The findings show that recitation differences are reflected only to a limited extent. Although classical sources preserve numerous meaning-affecting variants, only a small portion of them appears in translation practice. Translation activities, which began in the Constitutional Era and expanded during the Republican Era, have recently developed further through interpretive and explanatory approaches, increasing awareness of recitation-based semantic diversity. Three main approaches were identified in the examined translations: prioritizing the reading adopted by the majority of reciters, selecting an alternative reading as the primary basis, and combining multiple readings within an interpretive framework. However, the predominance of the Qırâat of Âsım in Türkiye has significantly restricted the representation of alternative meanings. In conclusion, while Turkish Qur'ân translations do not fully reflect the semantic richness of recitation differences, recent studies demonstrate increasing scholarly awareness and effort in this field, although further progress is still needed.
Benzer Tezler
- Yûsuf sûresindeki usûlî ve ferşî kıraat farklılıklarının mânaya etkisi ve meâllere yansıması
The effects of usûlî and farshî qirâʾât variations in sûrah Yûsuf on meaning and their reflections in translations
İSMAİL BOSTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinGümüşhane ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KAYHAN
- Kıraat farklılıklarının tefsire katkısı: Hz. Nûh kıssası özelinde
Contribution of kiraat differences to tafsir: Hz. specially with the story of Noah
UFUK EMİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKastamonu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZİFE VİLDAN GÜLOĞLU
- Kıraat farklılıklarının manaya etkisi: Hz. İbrahim (A.s.) kıssası örneği
The impact of recitation variations on meaning: The case of the story of prophet Abraham (A.s.)
EMİN GÖMEÇCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKastamonu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZİFE VİLDAN GÜLOĞLU
- Harem Bölgesi kıraat imamları (Nâfi', İbn Kesîr, Ebû Ca'Fer) arasındaki ferşî farklılıkların manaya etkisi
The effect of farshi differences between Harem Region qiraat imams (Nâfi', Ibn Kesîr, Abu Ca'fer) on meaning
KADİR SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KARASAKAL
- Manaya etkisi açısından Kûfe kıraat imamları (Âsım, Hamza, Kisâi, Halef) arasındaki Ferşi farklılıklar
The Fershi" differences among the Kufa recitation imams (Assem, Hamza, Al-Kasai, Khalef) in Respect to its effect to the meaning
FATİME YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKocaeli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ÖZMEN