Doğumsal kalp hastalıklı çocukların annelerinin sağlık ve aşı okuryazarlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of health and vaccine literacy of mothers of children with congenital heart disease
- Tez No: 1012909
- Danışmanlar: PROF. DR. DERYA KARPUZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Kardiyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğumsal kalp hastalığı (DKH), çocukluk çağında morbidite ve mortalite açısından önemli bir sağlık sorunu olup, bu çocuklarda enfeksiyonlara bağlı komplikasyonlar daha sık görülmekte ve korunma stratejileri büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda ebeveynlerin, özellikle annelerin sağlık ve aşı okuryazarlığı düzeyleri çocukların sağlık davranışları ve aşılama durumları üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, DKH olan 5 yaş altı çocukların annelerinin sağlık ve aşı okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi ve bu düzeylerin sağlıklı çocukların anneleri ile karşılaştırılmasıdır. Tek merkezli, analitik kesitsel çalışmaya 150 DKH tanılı çocuk ve annesi ile 150 sağlıklı çocuk ve annesi dahil edilmiştir. Veriler sosyodemografik veri formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Form (SOÖ-KF) ve Aşı Okuryazarlığı Ölçeği (AOÖ) kullanılarak toplanmıştır. Genel sağlık okuryazarlığı düzeyleri açısından hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Aşı okuryazarlığı alt boyutları incelendiğinde, işlevsel alt boyutta gruplar arasında anlamlı fark bulunurken (p=0,039), iletişimsel ve eleştirel alt boyutlar açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,957 ve p=0,417). Ebeveyn eğitim ve gelir düzeyi arttıkça SOÖ-KF puanlarının anlamlı olarak yükseldiği saptanmıştır (p<0,05). Anne eğitim düzeyi arttıkça işlevsel, iletişimsel ve eleştirel aşı okuryazarlığı düzeylerinin arttığı saptanmıştır (p<0,05). Baba eğitim düzeyi arttıkça işlevsel ve iletişimsel aşı okuryazarlığı düzeylerinin arttığı saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca gelir düzeyi arttıkça iletişimsel ve eleştirel aşı okuryazarlığı puanlarının anlamlı şekilde yükseldiği saptanmıştır (p<0,05).Genel sağlık okuryazarlığı ile aşı okuryazarlığı arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, iletişimsel (rho=0,503; p<0,001) ve eleştirel (rho=0,499; p<0,001) aşı okuryazarlığı alt boyutları ile anlamlı pozitif korelasyon saptanırken, işlevsel alt boyut ile anlamlı ilişki bulunmamıştır (p=0,084). Sonuç olarak, sağlık okuryazarlığı ve aşı okuryazarlığının ebeveynlerin eğitim düzeyi ve sosyoekonomik durumu ile yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Bununla birlikte sağlık okuryazarlığının aşıya yönelik tutum ve davranışları doğrudan belirlemekten ziyade, özellikle aşı okuryazarlığının iletişimsel ve eleştirel alt boyutları üzerinden etkili olduğu ortaya konmuştur. Bu bulgular, aşıya yönelik karar süreçlerinin yalnızca bilgi düzeyi ile değil, bireylerin sağlık bilgilerini anlama, değerlendirme ve kullanma becerileri ile şekillendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Congenital heart disease (CHD) is an important health problem associated with significant morbidity and mortality in childhood, and children with CHD are more prone to infection-related complications, making preventive strategies crucial. In this context, parents', particularly mothers', levels of health literacy and vaccine literacy play a key role in shaping children's health behaviors and vaccination status. The aim of this study was to evaluate the health literacy and vaccine literacy levels of mothers of children under five years of age with CHD and to compare these levels with those of mothers of healthy children. A single-center, analytical cross-sectional study was conducted including 150 children with CHD and their mothers, and 150 healthy children and their mothers. Data were collected using a sociodemographic data form, the Health Literacy Scale-Short Form (HLS-SF), and the Vaccine Literacy Scale (VLS). No significant difference was found between the patient and control groups in terms of general health literacy levels (p>0.05). When vaccine literacy subdimensions were analyzed, a significant difference was observed in the functional subdimension (p=0.039), whereas no significant differences were found in the communicative and critical subdimensions (p=0.957 and p=0.417, respectively). Health literacy scores (HLS-SF) increased significantly with higher parental education and income levels (p<0.05). As maternal education level increased, functional, communicative, and critical vaccine literacy levels also increased (p<0.05). As paternal education level increased, functional and communicative vaccine literacy levels increased (p<0.05). In addition, higher income levels were associated with significantly higher communicative and critical vaccine literacy scores (p<0.05). When the relationship between general health literacy and vaccine literacy was evaluated, significant moderate positive correlations were found between health literacy and both communicative (rho=0.503; p<0.001) and critical (rho=0.499; p<0.001) vaccine literacy subdimensions, whereas no significant relationship was found with the functional subdimension (p=0.084). In conclusion, both health literacy and vaccine literacy are closely associated with parental education level and socioeconomic status. However, health literacy does not directly determine vaccination-related attitudes and behaviors; rather, its effect appears to operate through the communicative and critical dimensions of vaccine literacy. These findings indicate that vaccination-related decision-making is shaped not only by knowledge level but also by individuals' abilities to understand, evaluate, and apply health information.
Benzer Tezler
- Doğumsal kalp hastalığı olan çocukların ebeveyinlerinin etiyolojik ve sosyodemografik özelliklerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM UYAN İLENGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDicle ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEKİ BİLİCİ
- Hematopoetik kök hücre transplantasyonu yapılan talasemi majör tanılı hastalarda uzun dönem yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of long-term quality of life in patients with thalassemia major diagnosis following hematopoetic stem cell transplantation
ORUÇALI GULIYEV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
HematolojiEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP AKSOYLAR
- Kord kanında 25-hidroksivitamin-D3 düzeylerinin oksidatif stresle ilişkisi
The relation of 25-hydroxivitamin-D3 levels with oxidative stress in cord blood
MELTEM ÇAKMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNER KARATEKİN
- Çocuğu doğumsal kalp hastalığı nedeniyle açık kalp ameliyatı olan annelere yapılan bilgilendirmenin annelerin kaygı düzeyine etkisi
The effect of notification made to mothers whose children had an operation for treatment of a congenital heart disease on the levels of anxiety of mothers
HÜMEYRA BARBAROS
- Postoperatif doğumsal kalp hastalığı olan ergenlerde sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçeğinin değerlendirilmesi
Evaluation of health related quality of life scale in adolescents with postoperative congenital heart disease
HAKAN ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYGÜN DİNDAR