Geri Dön

Palyatif bakımda“İnformal Bakım Yükü Ölçeği”geliştirilmesi

Development of the palliative Informal Caregiver Burden Scale (PIBYO)

PDF İndir

  1. Tez No: 1012945
  2. Yazar: GÜLTEN TARHAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜLER BALCI ALPARSLAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, informal bakım veren, bakım yükü, ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik, Hasta bakımı-hastane sonrası, Hemşirelik araştırmaları, Hemşirelik eğitimi, Ölçekler, İç hastalıkları, Palliative care, informal caregivers, caregiver burden, scale development, validity, reliability, After care, Nursing research, Education-nursing, Scales, Internal medicine
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırma, palyatif bakım hastalarına informal bakım veren bireylerin bakım yükünü değerlendirmeye yönelik PİBYÖ'nün geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma, metodolojik tipte ve çok merkezli olarak 31 Ekim 2023–08 Aralık 2025 tarihleri arasında Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesindeki 14 palyatif bakım merkezi/ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 320 informal bakım veren birey oluşturmuştur. Veriler; sosyodemografik bilgi formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ve geliştirilen PİBYÖ kullanılarak toplanmıştır. Ölçek, 5'li Likert tipinde olup yüksek puan bakım yükünün arttığını göstermektedir. Ölçeğin madde havuzu üç turlu Delphi yöntemi ile oluşturulmuş, kapsam geçerliği Kapsam Geçerlik Oranı(KGO) ve Kapsam Geçerlik İndeksi(KGİ) ile değerlendirilmiştir. Veriler; tanımlayıcı istatistikler, Açımlayıcı Faktör Analizi(AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi(DFA), güvenirlik, korelasyon ve karşılaştırmalı analizler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: AFA sonuçları verilerin faktör analizine uygun olduğunu göstermiştir (KMO=0,842;Bartlett χ²=999,684;p<0,001). DFA sonuçları, ölçeğin 15 maddelik iki faktörlü yapısını desteklemiştir (CFI=0,92;RMSEA=0,07). Ölçeğin alt boyutları; 10 maddeden oluşan“Fonksiyonel ve Sosyo-Ekonomik Yük”(α=0,873) ve 5 maddeden oluşan“Psikolojik ve Spiritüel Yük”(α=0,664) olarak belirlenmiş olup ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayısı α=0,865 olarak bulunmuştur. PİBYÖ ile Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği arasında güçlü ve pozitif ilişki saptanmıştır (r=0,731;p<0,01). Karşılaştırmalı analizlerde, bakım yükü puanlarının bazı hasta ve bakım veren özelliklerine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada geliştirilen PİBYÖ'nün, palyatif bakım sürecindeki informal bakım verenlerin yükünü değerlendirmede geçerli, güvenilir ve kullanılabilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. PİBYÖ'nün, bakım veren yükünün değerlendirilmesi, bakım planlarının oluşturulması ve bakım sürecinin izlenmesinde klinik uygulama ve araştırmalarda kullanılması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: This study aimed to develop the“PİBYÖ”and evaluate its psychometric properties in assessing the burden experienced by informal caregivers of patients receiving palliative care. Method: This methodological, multicenter study was conducted between October 31, 2023, and December 08, 2025, in 14 palliative care centers/units across the seven geographical regions of Türkiye. The study sample consisted of 320 informal caregivers. Data were collected using a sociodemographic information form, the Zarit Caregiver Burden Scale, and the Palliative Informal Caregiver Burden Scale (PİBYÖ) developed within the scope of the study. The scale was structured as a 5-point Likert-type instrument, with higher scores indicating greater perceived caregiver burden. The item pool was generated through a three-round Delphi process, and content validity was evaluated using the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI). Data were analyzed using descriptive statistics, Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), reliability analyses, correlation analyses, and comparative analyses. Results: EFA findings indicated that the data were suitable for factor analysis (KMO=0.842; Bartlett's χ²=999.684; p<0.001). CFA findings supported the 15-item, two-factor structure of the scale (CFI=0.92; RMSEA=0.07). The scale consisted of two subdimensions:“Functional and Socio-Economic Burden”(10 items; α=0.873) and“Psychological and Spiritual Burden”(5 items; α=0.664). The overall Cronbach's alpha coefficient of the scale was α=0.865. A strong positive correlation was found between the Palliative Informal Caregiver Burden Scale (PİBYÖ) and the Zarit Caregiver Burden Scale (r=0.731; p<0.01). Comparative analyses revealed significant differences in caregiver burden scores according to certain patient and caregiver characteristics (p<0.05). Conclusion: The findings of this study demonstrated that the Palliative Informal Caregiver Burden Scale (PİBYÖ) is a valid and reliable measurement tool for evaluating the burden experienced by informal caregivers in palliative care settings. The PİBYÖ may be useful in clinical practice and research for the assessment of caregiver burden, the development of care plans, and the monitoring of the caregiving process.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    952160

    Palyatif bakımdaki bakım vericilere verilen eğitimin bakıma hazır oluşluk ve bakım verme yükü üzerine etkisi

    The effect of education given to caregivers in palliative care on readiness for care and caregiving burden

    AYŞENUR ŞAHİN ERASLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Hemşirelikİstanbul Atlas Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DİLEK BAYKAL

  2. Tez No

    854835

    Enformel sektörde emek ve palyatif bakım merkezlerinde ücretli refakatçilik

    Labour in the informal sector and paid companionship in palliative care centres

    İREM DESTİNA POLAT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    SosyolojiAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN YİĞİT

  3. Tez No

    951510

    Pediatri asistanlarının ve pediatri uzmanlarının çocuk palyatif bakım ve yaşam sonu bakım konusundaki bakış açıları ve bilgi düzeyleri

    Knowledge and attitudes of pediatric residents and pediatricians toward pediatric palliative and end‐of‐life care

    BERKAY UYSAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GANİME AYAR

  4. Tez No

    462516

    Palyatif bakımda sosyal destek algısı: Ankara örneği

    Perception of social support in palliative care: the case of Ankara

    ÖZLEM KAHRAMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Sosyal HizmetSelçuk Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİYE MAVİLİ

  5. Tez No

    543756

    Palyatif bakımda nutrisyon, enfeksiyon ve hastanede yatış süresi arasındaki ilişkinin araştırılması

    Investigation of the relationship between nutrition, infection, and hospitalisation time during palliative care

    İSMAİL BALCIOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Aile HekimliğiKütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN KURTOĞLU

Geri Dön